Το debate, ενίοτε παθιασμένο, για το κρατικό χρέος αποτελεί συνέπεια της χρηματοπιστωτικής κρίσης που σάρωσε την Δύση. Η κρίση αποκάλυψε τρία βασικά λάθη στο δημοσιονομικό μας σύστημα.
Πρώτον, κτύπησε σκληρά το τραπεζικό σύστημα, το οποίο διασώθηκε με υψηλό κόστος. Δεύτερον, σόκαρε τις δυτικές κυβερνήσεις, οι οποίες έχασαν σημαντικό μέρος των φορολογικών τους εσόδων. Τρίτον, αποκάλυψε το εύθραυστο των δημοσιονομικών συνθηκών, καθώς μας θύμισε ότι τόσο τα τρέχοντα όσο και τα μελλοντικά ελλείμματα σχετίζονται άμεσα με την ταχύτατη γήρανση του πληθυσμού. Δεν είναι τυχαίο ότι η δημοσιονομική κρίση κτυπά τέσσερα κράτη-μέλη του ΟΟΣΑ τα οποία αντιμετωπίζουν αυξημένο κόστος συντάξεων: Ελλάδα, Πορτογαλία, Ιρλανδία και Ισπανία.
Αυτά τα τρία λάθη είναι δομικά προβλήματα, τα οποία απαιτούν δομικές λύσεις. Το τραπεζικό σύστημα δεν θα γιατρευτεί χωρίς να υπάρξουν δομικές μεταρρυθμίσεις στο χρηματοοικονομικό κλάδο. Δεν πρόκειται να ανακτήσουμε τα χαμένα φορολογικά έσοδα, εάν δεν ανακαλύψουμε νέες πηγές στήριξης της οικονομικής ανάπτυξης. Η αρνητική επίπτωση της γήρανσης του πληθυσμού στα δημοσιονομικά μεγέθη δεν πρόκειται να αναστραφεί εάν δεν υπάρξουν μεταρρυθμίσεις σε αγορά εργασίας και συνταξιοδοτικό σύστημα.
Στην περίπτωση των προβλημάτων χρέους του «Club Med», μπορεί κάποιος να υποθέσει ότι δεν πρόκειται αυτά να λυθούν χωρίς να υπάρχει και δομική αλλαγή στην ταυτότητα της ευρωζώνης. Αυτή η ατζέντα προχωρά πολύ πιο πέρα από την παροχή βοήθειας προς την Ελλάδα και περιλαμβάνει τόσο την έλλειψη ενός συγκεκριμένου μηχανισμού όσο και την προθυμία (ή την έλλειψή της) της Γερμανίας να συνεχίζει να υπογράφει τσεκ για στήριξη των ασθενέστερων χωρών. Η σιωπηρή αποδοχή ότι η Ελλάδα χρειάζεται οικονομική στήριξη, έχει, προς το παρόν, άρει τις ανησυχίες για το ενδεχόμενο χρεοκοπίας. Ως εκ τούτου η ευρύτερη ατζέντα δεν πρόκειται να εξετασθεί.
Οι αγορές δεν αποκαλύπτουν στο κοινό γιατί αποφασίζουν να «επιτεθούν» σε κάποια χώρα, όπως για παράδειγμα, η Ελλάδα ή η Βρετανία. Όμως μπορούν να δράσουν ως «συναγερμός» όταν η πολιτική νωθρότητα εμφανίζεται στον ορίζοντα. Ως εκ τούτου δεν είναι τυχαίο ότι η στερλίνα και τα βρετανικά κρατικά ομόλογα υποχώρησαν όταν δημοσιεύθηκαν δημοσκοπήσεις που έδειχναν ότι στις επικείμενες εκλογές της Βρετανίας δεν θα υπάρξει αυτοδύναμη κυβέρνηση. Οι αγορές μπορεί να μην είναι βέβαιες για το αποτέλεσμα, αλλά γνωρίζουν ότι σε μία δύσκολη περίοδο υπάρχει η ανάγκη δυναμικής πολιτικής ηγεσίας που θα εφαρμόσεις τις απαραίτητες αποφάσεις.
*Ο κ. George Magnus είναι κορυφαίος οικονομικός σύμβουλος της UBS Investment Bank και συγγραφέας του βιβλίου "The Age of Aging".