Οι τέσσερις προϋποθέσεις για ανάπτυξη

Το Προσχέδιο Προϋπολογισμού του 2014 απεικονίζει την προσπάθεια της κυβέρνησης να κεφαλαιοποίηση την επίτευξη του πρωτογενούς πλεονάσματος του 2013 και να πιέσει τα υπόλοιπα μέλη της Ευρωζώνης για την επίλυση του προβλήματος του ελληνικού δημοσίου χρέους, σημειώνει η Eurobank στην ανάλυσή της «7 ημέρες οικονομία». 

Για να υλοποιηθούν οι στόχοι του Προσχεδίου, σημειώνει, είναι απαραίτητο να ικανοποιηθούν μια σειρά από προϋποθέσεις:

1. Επίτευξη του πρωτογενούς πλεονάσματος του 2013. Σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα στοιχεία εκτέλεσης του Προϋπολογισμού Κεντρικής Κυβέρνησης (Ιανουάριος – Αύγουστος 2013) η κυβέρνηση χρειάζεται μέχρι το (δημοσιονομικό) τέλος του 2013 τουλάχιστον €16,08 δισ. επιπλέον έσοδα ενώ οι δαπάνες δε θα πρέπει να ξεπεράσουν τα €17,07 δισ.. Ο έλεγχος των δαπανών πλέον δεν αποτελεί βασικό πρόβλημα. Η εφαρμογή των διαρθρωτικών δημοσιονομικών μεταρρυθμίσεων του 2ου Προγράμματος Σταθεροποίησης επέτρεψε τη δημιουργία εκείνων των μηχανισμών που επιτρέπουν τον αποτελεσματικότερο έλεγχο των δαπανών της Γενικής Κυβέρνησης (π.χ. μητρώα δεσμεύσεων, σύστημα κεντρικών προμηθειών στον τομέα της υγείας κτλ.).

"Oπως έχουμε επισημάνει αρκετές φορές στο παρελθόν", αναφέρει η Eurobank, οι μεταρρυθμίσεις στον φοροεισπρακτικό μηχανισμό ολοκληρώθηκαν πολύ αργά και η συμβολή τους στο δημοσιονομικό αποτέλεσμα του 2013 αναμένεται περιορισμένη. Για παράδειγμα, η νέα Γενική Γραμματεία Εσόδων μπορεί να χαρακτηριστεί ως λειτουργική από τα μέσα του 2013 και μετά. Ταυτόχρονα, το βάρος για τον μέσο φορολογούμενο ιδιαίτερα μετά από 5 συνεχόμενα έτη ύφεσης είναι υπερβολικό και με δεδομένο ότι την αμέσως επόμενη περίοδο θα πρέπει να καλυφθούν μια σειρά από φορολογικές υποχρεώσεις (φόρος εισοδήματος 2012, ΦΑΠ 2010-11-12, κτλ). Τέλος σημειώστε ότι το πρωτογενές πλεόνασμα του 2013 θα πρέπει να έχει συνέχεια και τα επόμενα χρόνια.

Για να επιτευχθεί η διατηρησιμότητα του χρέους απαιτούνται πρωτογενή πλεονάσματα 1,5%, 3,0% και 4,5% του ΑΕΠ για το 2014, το 2015 και το 2016 αντίστοιχα (ενώ για την περίοδο 2017-2030 απαιτείται ένα μέσο πρωτογενές πλεόνασμα της τάξης του 4,1% του ΑΕΠ).

2. Συνεπής λύση στη διαφωνία μεταξύ της ελληνικής κυβέρνησης και της τρόικας σχετικά με το έλλειμμα των οργανισμών κοινωνικής ασφάλισης για το 2014 χωρίς την επιβολή επιπλέον περιοριστικών μέτρων. Οπως αναφέρεται, "σύμφωνα με την μέχρι τώρα πληροφόρηση, οι υπεραισιόδοξες προβλέψεις σχετικά με τα έσοδα των οργανισμών κοινωνικής ασφάλισης και η μη-εφαρμογή μέτρων που προβλεπόντουσαν στο 2ο Πρόγραμμα Σταθεροποίησης οδήγησαν στη δημιουργία ενός ελλείμματος για το 2014 που ανέρχεται σύμφωνα με την κυβέρνηση σε €0,5 δισ. ενώ σύμφωνα με την τρόικα σε €1,5 δισ. Η διαφορά του ενός δισ. έχει ουσιαστική σημασία αφού σηματοδοτεί την ανάγκη για νέα μέτρα. Επισημαίνουμε εδώ ότι επιπλέον περιοριστικά μέτρα για το 2014 θα οδηγήσουν σε μείωση του διαθέσιμου εισοδήματος και της ιδιωτικής κατανάλωσης και θα οδηγήσουν σε ρυθμό μεταβολής χειρότερο του -1,6% του ΑΕΠ που προβλέπεται στο Προσχέδιο. Κάτι τέτοιο με τη σειρά του μπορεί να οδηγήσει στη μη επίτευξη του στόχου για θετικό ρυθμό μεταβολής του ΑΕΠ 0,6% το 2014 και να οδηγήσει στη συνέχιση του παρόντος κύκλου ύφεσης".

3. Η επίτευξη του στόχου για θετικό ρυθμό μεταβολής μπορεί να επιτευχθεί μόνο αν μεταξύ άλλων: δεν επιβληθούν νέα περιοριστικά μέτρα, διατηρηθεί η πολιτική σταθερότητα και εφαρμοσθεί το πρόγραμμα ιδιωτικοποιήσεων. Η επιστροφή σε θετικούς ρυθμούς ανάπτυξης εξαρτάται άμεσα από παράγοντες όπως:

• Η πολιτική σταθερότητα. Οι πρόσφατες εξελίξεις με την σύλληψη και την κατηγορία μελών του κόμματος Χρυσή Αυγή, η βελτιωμένη σε σχέση με το παρελθόν εφαρμογή του 2ου Προγράμματος Σταθεροποίησης και η αναμενόμενη επίτευξη του πρωτογενούς πλεονάσματος για το 2013 ενισχύουν τις πιθανότητες επιβίωσης της παρούσας κυβέρνησης συνεργασίας. Παρ’ όλ’ αυτά οι πολιτικοί κίνδυνοι δεν έχουν εκλείψει (π.χ. εξαιτίας κοινωνικής δυσαρέσκειας από την επιβολή νέων μέτρων, κτλ.)

• Το επιχειρηματικό περιβάλλον. Οι περισσότερες από τις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις που περιλαμβάνονταν στο 2ο Πρόγραμμα Σταθεροποίησης έχουν ήδη ολοκληρωθεί, γεγονός που οδήγησε σε μια σειρά από αναβαθμίσεις στους διεθνείς δείκτες ανταγωνιστικότητας. Η περαιτέρω βελτίωση της ανταγωνιστικότητας απαιτεί την ολοκλήρωση του συνόλου των μεταρρυθμίσεων που προβλέπονται.

• Η βελτίωση του εξωτερικού τομέα της οικονομίας. Κατά τη διάρκεια του 2013 ο εξωτερικός τομέας της οικονομίας όσον αφορά τις υπηρεσίες (τουρισμός) επωφελήθηκε σημαντικά τόσο από τις αρνητικές εξελίξεις στις χώρες της ανατολικής Μεσογείου όσο και από την βελτίωση της ανταγωνιστικότητας του τουριστικού προϊόντος. Οι επιδόσεις στις εξαγωγές αγαθών δεν ήταν ανάλογες εξαιτίας της έλλειψης μιας συνεπούς συνολικής στρατηγικής για την προώθηση των ελληνικών εξαγωγών καθώς και άλλων διαρθρωτικών αδυναμιών. Θεωρούμε ότι θα πρέπει να συνεχίσει η εφαρμογή των μεταρρυθμίσεων του 2ου Προγράμματος που αποσκοπεί στη βελτίωση των παραπάνω προβλημάτων.

• Τη σταθεροποίηση των επενδύσεων. Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΑΕΠ οι επενδύσεις βρίσκονται σε συνεχή πτώση από τα μέσα του 2007. Ανακοπή της πτώσης μπορεί να επέλθει με την προσέλκυση νέων άμεσων ξένων επενδύσεων, την ενίσχυση του προγράμματος δημοσίων επενδύσεων και από τα ευρωπαϊκά διαρθρωτικά ταμεία. Σημαντικός είναι και εδώ ο ρόλος του προγράμματος ιδιωτικοποιήσεων καθώς μεσοπρόθεσμα αποτελεί την βασική πηγή για την προσέλκυση άμεσων επενδύσεων.

4. Η χρηματοδότηση του κενού του 2ου εξαμήνου του 2014 καθώς και μια συνολική λύση για το πρόβλημα του ελληνικού χρέους. Μια συνολική λύση στο πρόβλημα του ελληνικού χρέους αναμένεται την επόμενη περίοδο. Σε αυτή σίγουρα δε θα περιλαμβάνεται ένα κούρεμα του χρέους του επίσημου τομέα ή των νέων ομολόγων του Ελληνικού Δημοσίου. Μια πιο έμμεση λύση θα ακολουθηθεί και θα στηρίζεται στην επέκταση της ληκτότητας του χρέους ή \ και στη μείωση των επιτοκίων. Αυτό που θέλουμε να επισημάνουμε σε αυτό το σημείο είναι ότι απαιτείται μια σύντομη και αποτελεσματική λύση στο πρόβλημα του χρέους καθώς η ελληνική οικονομία δεν έχει την πολυτέλεια της επανάληψης της μακράς διαπραγμάτευσης που οδήγησε στην πρώτη απομείωση του χρέους τον Μάρτιο του 2012.