Τον δρόμο για την ιδιοκατανάλωση ενέργειας από νοικοκυριά με φωτοβολταϊκά στη στέγη ή στο χωράφι και την πώληση της περίσσιας παραγωγής πίσω στο δίκτυο, μέτρο που αφορά ήδη περίπου 40.000 καταναλωτές, ξεμπλοκάρει η απόφαση του ΥΠΕΝ για τον ταυτοχρονισμένο συμψηφισμό (net-billing) που βρίσκεται από την Παρασκευή σε δημόσια διαβούλευση.
Στην ίδια ρύθμιση καθορίζεται και το τελικό πλαίσιο για την τοποθέτηση φωτοβολταϊκών στο μπαλκόνι, χαμηλής ισχύος μέχρι 800 Watt, που υπόσχονται εξοικονόμηση 20%-30% σε έναν τυπικό ετήσιο λογαριασμό ρεύματος, αλλά με αυστηρές δικλίδες ασφαλείας ώστε η παραγόμενη ενέργεια να μην εγχέεται στο δίκτυο.
Έπειτα από ατελείωτες καθυστερήσεις και δύο σχεδόν χρόνια ακινησίας και καθίζησης για τον συγκεκριμένο κλάδο, η απόφαση για την αυτοκατανάλωση έρχεται να διορθώσει τις «παιδικές ασθένειες» της προηγούμενης (Σεπτέμβριος 2024) και να απλοποιήσει το καθεστώς, επιτρέποντας στους ιδιοκτήτες φωτοβολταϊκών, όση ενέργεια δεν κατανάλωσαν να την πωλούν πίσω στο δίκτυο.
Στην άνω των 80 σελίδων απόφαση διευκρινίζεται το τι θα ισχύει στην περίπτωση τόσο του ταυτοχρονισμένου συμψηφισμού όσο και του λεγόμενου εικονικού συμψηφισμού (virtual net billing), όταν δηλαδή το φωτοβολταϊκό βρίσκεται σε διαφορετικό σημείο από το κτίριο κατοικίας του καταναλωτή, καθώς επίσης τι προβλέπεται για την κοινή χρήση και τον διαμοιρασμό της ενέργειας, αλλά και πώς γίνεται η εκκαθάριση.
Επίσης εξειδικεύονται και οι λεπτομέρειες για την εγκατάσταση αυτόνομων μπαταριών (χωρίς φωτοβολταϊκά), πάντα για αυτοκατανάλωση.
Ιδού ένας μικρός οδηγός με όσα πρέπει να ξέρει κανείς για την αυτοκατανάλωση και το νέο μέτρο για φωτοβολταϊκά στο μπαλκόνι, με τη συνδρομή του ενεργειακού συμβούλου του Συνδέσμου Εταιρειών Φωτοβολταικών (ΣΕΦ), Στέλιου Ψωμά.
Τι είναι η αυτοκατανάλωση με ταυτοχρονισμένο συμψηφισμό;
Είναι ο συμψηφισμός της παραχθείσας ηλεκτρικής ενέργειας από ένα π.χ. φωτοβολταϊκό στέγης και της ποσότητας της ενέργειας που κατανάλωσε η συγκεκριμένη οικιακή παροχή βάσει των πιστοποιημένων μετρητικών δεδομένων από τον αρμόδιο Διαχειριστή. Απαραίτητη προϋπόθεση είναι ο ιδιοκτήτης του να μην ασκεί εμπορική δραστηριότητα μέσω του συγκεκριμένου φωτοβολταϊκού.
Πώς θα αποζημιώνεται η περίσσια ενέργεια που παράγεται;
Σύμφωνα με το νέο πλαίσιο, οι αυτοκαταναλωτές θα αποζημιώνονται για την πλεονάζουσα ενέργεια είτε κατόπιν συμμετοχής τους στην αγορά, δηλαδή με βάση την εκάστοτε τιμή χονδρικής, είτε με βάση την ειδική τιμή αγοράς, όπως δημοσιεύεται κάθε μήνα από τον Διαχειριστή Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας και Εγγυήσεων Προέλευσης (ΔΑΠΕΕΠ). Στην πράξη, για την πλειοψηφία των καταναλωτών, η περίσσια ποσότητα θα πωλείται στην τιμή της χονδρικής, με εξαίρεση τα μη διασυνδεδεμένα νησιά όπου θα αποζημιώνεται με την ειδική τιμή αναφοράς τεχνολογίας των φωτοβολταϊκών (για φέτος, ο μέσος όρος είναι 4 λεπτά/KWh).
Τι σύμβαση πρέπει να κάνω ως αυτοκαταναλωτής;
Στο προηγούμενο καθεστώς, ίσχυαν οι 3μερείς συμβάσεις, όπου ο καταναλωτής έπρεπε να συνάψει συμφωνία τόσο με τον πάροχο ηλεκτρικής ενέργειας όσο και με τον ΔΑΠΕΕΠ (ή τον ΔΕΔΔΗΕ).
Με το νέο καθεστώς, οι 3μερείς συμβάσεις γίνονται διμερείς και ο καταναλωτής υπογράφει μια συμφωνία με τον πάροχο και μια με τον Φορέα Σωρευτικής Εκπροσώπησης (ΦοΣΕ), που λειτουργεί ως μεσάζοντας και διαχειρίζεται την παραγωγή ενέργειας πολλών μικρών ή μεγάλων σταθμών, εκπροσωπώντας τους στην αγορά.
Σημειωτέον ότι τα πρότυπα συμβάσεων έχουν αλλάξει ώστε να γίνουν συμβατά με το νέο πλαίσιο. Στις μεταβατικές διατάξεις διασφαλίζεται ότι έργα που είχαν υπογράψει σύμβαση με τον ΔΕΔΔΗΕ τον προηγούμενο χρόνο αλλά είχαν προβλήματα στη σύμβαση συμψηφισμού, μπορούν να προχωρήσουν κανονικά.
Μπορώ ως αυτοκαταναλωτής να ενεργώ από κοινού με κάποιον άλλο;
Τουλάχιστον δύο αυτοκαταναλωτές που βρίσκονται στο ίδιο κτίριο ή συγκρότημα κατοικιών μπορούν να συμμετέχουν από κοινού στην εγκατάσταση ενός φωτοβολταϊκού και να ρυθμίζουν μεταξύ τους τον επιμερισμό της ενέργειας που παράγεται. Στο σχήμα της «συλλογικής αυτοκατανάλωσης», όπως λέγεται, μπορούν να ενταχθούν και καταναλώσεις κοινοχρήστων των κτιρίων. Για τους αυτοκαταναλωτές ενέργειας που ενεργούν από κοινού εφαρμόζεται εικονικός ταυτοχρονισμένος συμψηφισμός (virtual Net-Billing). Είναι όταν το φωτοβολταϊκό δεν βρίσκεται στο κτίριο όπου διαμένει ο καταναλωτής. Στην περίπτωση αυτή, η παραγόμενη ενέργεια από το φωτοβολταϊκό συμψηφίζεται με την ενέργεια που απορροφάται από το δίκτυο ή το σύστημα για να καλύψει τις ανάγκες του καταναλωτή.
Κάθε πότε γίνεται η εκκαθάριση;
Στην παλαιότερη απόφαση αναφερόταν ότι η εκκαθάριση γίνεται ανά 3ετία για όσα συστήματα μπήκαν μέχρι το 2023, και ανά 1 έτος για όσα μπήκαν από το 2023 και μετά. Στην τωρινή απόφαση διευκρινίζεται ότι αν συμφωνήσουν ο πάροχος με τον αυτοκαταναλωτή, τότε το χρονικό διάστημα διενέργειας των εκκαθαρίσεων μπορεί να επεκταθεί.
Τι ισχύει όταν το φωτοβολταϊκό συνοδεύεται από μπαταρίες;
Αν βρίσκεται στο διασυνδεμένο σύστημα, δεν μπορεί να απορροφά ενέργεια από το δίκτυο αλλά μόνο από το φωτοβολταϊκό. Η αγορά θεωρεί την απαγόρευση αποδεκτή για τον εικονικό συμψηφισμό (virtual Net-Billing), αλλά προβληματική για την περίπτωση του κανονικού net billing, καθώς με τον τρόπο αυτό δεν γίνεται η βέλτιστη χρήση των δυναμικών τιμολογίων. Αυτών δηλαδή που δίνουν τη δυνατότητα στον καταναλωτή να εκμεταλλεύεται τις ωριαίες διακυμάνσεις των τιμών και ειδικά τις πολύ χαμηλές τιμές κατά τις πρωινές και μεσημεριανές ώρες. Στο μη διασυνδεδεμένο σύστημα, τα φωτοβολταϊκά με ενσωματωμένη μπαταρία δεν μπορούν να απορροφούν ενέργεια από το δίκτυο.
Ποιοι εντάσσονται στα οικιακά φωτοβολταϊκά;
Εντάσσονται πλέον και καταναλωτές ανεξαρτήτως αν είναι φυσικά ή νομικά πρόσωπα. Αυτό δίνει διέξοδο στις πολύ μικρές επιχειρήσεις που χρειάζεται να βάλουν ένα μικρό σύστημα κάτω των 10 Κιλοβάτ.
Τι προβλέπεται για τα φωτοβολταϊκά στο μπαλκόνι;
Το ανώτατο όριο για τα plug and play φωτοβολταϊκά, όπως ονομάζεται η συγκεκριμένη κατηγορία, παραμένει στα 800 Watt, ωστόσο ο κάθε ενδιαφερόμενος πρέπει να γνωρίζει ότι η παραγόμενη ενέργεια δεν πρέπει να εγχέεται στο δίκτυο του ΔΕΔΔΗΕ. Η παραγόμενη ενέργεια πρέπει να καταναλώνεται στο ακίνητο την ώρα που παράγεται και να μην επιστρέφει στο δίκτυο για λόγους ευστάθειας και ασφάλειας.
Πώς διασφαλίζεται αυτό;
Για να διασφαλιστεί αυτό, η εγκατάσταση πρέπει να διαθέτει αισθητήρα κατεύθυνσης, ο οποίος εμποδίζει την επιστροφή ενέργειας προς το δίκτυο, σύστημα τηλεμέτρησης για την καταγραφή των δεδομένων της παραγόμενης ενέργειας και της κατανάλωσης της παροχής προς συμψηφισμό, και κυρίως ο κάτοχος του φωτοβολταϊκού πρέπει να έχει νέα Υπεύθυνη Δήλωση Εγκαταστάτη από ηλεκτρολόγο, η οποία και θα ανανεώνεται ανά διετία.
Ποια είναι η τελική δαπάνη για ένα φωτοβολταϊκό στο μπαλκόνι;
Κανονικά ένα φωτοβολταϊκό στο μπαλκόνι κοστίζει 700-1.000 ευρώ. Συνυπολογίζοντας ωστόσο και τις παραπάνω υποχρεώσεις, εκτιμάται ότι το κόστος διπλασιάζεται, καθώς παύει να είναι "do it yourself" και "plug in", αφού απαιτείται η εμπλοκή ηλεκτρολόγου.