Συμπληρωματικό ρόλο στην λειτουργία των ΟΤΑ έχει το Παρατηρητήριο Οικονομικής Αυτοτέλειας των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης, καθώς σύμφωνα με αποφάσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας η λειτουργία του δεν παραβιάζει την συνταγματικά κατοχυρωμένη διοικητική και οικονομική αυτοτέλεια των ΟΤΑ, αλλά ούτε την περιορίζει.
Το Γ΄ Τμήμα του Συμβουλίου της Επικρατείας με δύο αποφάσεις του (1716 και 1717/2014) απέρριψε τις αιτήσεις της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδος, της Ένωσης Περιφερειών Ελλάδας και διαφόρων Δήμων της χώρας που ζητούσαν να ακυρωθούν αποφάσεις του υπουργού Εσωτερικών και Οικονομικών αναφορικά με την κατάρτιση και υποβολή προϋπολογισμού των περιφερειών οικονομικού έτους 2014 και την παροχή οδηγιών για την κατάρτιση των προϋπολογισμών των Δήμων και Κοινοτήτων.
Σύμφωνα με τον ιδρυτικό νόμο, στόχος του Παρατηρητηρίου είναι, μεταξύ των άλλων, η κατάρτιση από τους ΟΤΑ ρεαλιστικών και ισοσκελισμένων προϋπολογισμών και απολογισμών, καθώς και η μηνιαία παρακολούθηση εκτέλεση των προϋπολογισμών τους.
Επίσης, οι προτάσεις του Παρατηρητήριου λαμβάνονται υπόψη για την κατάρτιση του ενοποιημένου προϋπολογισμού της τοπικής αυτοδιοίκησης που αποτυπώνεται στο μεσοπρόθεσμο πλαίσιο δημοσιονομικής στρατηγικής.