Ακριβώς σαν σήμερα, στις 14 του Σεπτέμβρη του 2001, έφευγε από τη ζωή ο Στέλιος Καζαντζίδης. Ο άνθρωπος που άφησε δώρο στον απλό και λαϊκό άνθρωπο ίσως το πιο καθάριο «άαα...», με το οποίο τραγουδήθηκε ο πόνος και το μεράκι του...

Η ζωή του

Ο Καζαντζίδης γεννήθηκε τον Αύγουστο του 1931 στη Νέα Ιωνία. Στα 13 του έμεινε χωρίς πατέρα, κάτι που τον «έσπρωξε» να βγει από μικρός στον δρόμο της δουλειάς, για να στηρίξει τη μάνα του και τον αδελφό του. Εργάστηκε ως αχθοφόρος, έκανε τον μικροπωλητή στις υπό δύσκολες συνθήκες στην περιοχή της Ν. Ιωνίας. Ύστερα, ήρθαν τα δύσκολα χρόνια στο στρατό και η θητεία στη Μακρόνησο. Το δώρο αφεντικού Μια κιθάρα, που του δώρισε το ενός αφεντικού του άνοιξε το δρόμο στο τραγούδι: Μία κιθάρα. Ένας περαστικός, ακούγοντάς το τραγούδι του, πρότεινε στον Καζαντζίδη να τραγουδήσει στην ταβέρνα του.

Η πορεία ενός θρύλου

Τα πρώτα επαγγελματικά του βήματα τα κάνει το 1950. Πρωτοτραγούδησε σε ταβέρνες σε Κηφισιά και Καλογρέζα. Σύντομα, ακολούθησε ο πρώτος του δίσκος που φωνογράφησε το 1952, με το τραγούδι «Για μπάνιο πάω κι αν θέλεις έλα» του Καλδάρα. Όμως, η αποδοχή τους δεν ήταν αυτή που προσδοκούσε. Πάντως, ο δεύτερος δίσκος τον «αποζημίωσε». Οι «Βαλίτσες», με τη στήριξη του Γιάννη Παπαϊωάννου τον οδηγούν στον δρόμο της επιτυχίας. Αρχίζει, μάλιστα, να εμφανίζεται σε λαϊκά κέντρα της εποχής με παρτενέρ σπουδαίες γυναικείες φωνές. Σημαδιακή θα είναι η γνωριμία με την Καίτη Γκρέυ, με την οποία το 1956 ερμήνευσαν το «Απόψε φίλα με» του Μανώλη Χιώτη. Στα τέλη του ίδιου χρόνου συνεργάζεται με την Μαρινέλλα, με την οποία «γράφουν» κοινή πορεία σε πάλκο και δισκογραφία.



Διαδέχεται ένα διάστημα έως το 1965 που τον φέρνει στο προσκήνιο του τραγουδιού. Δίσκοι, κέντρα, θέατρα, σε Ελλάδα και εξωτερικό, από τον «Κουλουριώτη» στο «Κάρνεγκι Χολ» της Ν. Υόρκης και την Οπερα της Φραγκφούρτης. Τραγουδά Τσιτσάνη, Παπαϊωάννου, Χιώτη, Μητσάκη, Καλδάρα, Παπαγιαννοπούλου, , Βίρβου, κ.ά.. Ο ίδιος ο Καζαντζίδης γράφει τη μουσική κάποιων τραγουδιών, όπως το εξαιρετικό «Δυο πόρτες έχει η ζωή», σε στίχους της Παπαγιαννοπούλου. Οι επιτυχίες μοιάζουν αμέτρητες: «Η πρώτη αγάπη», «Η κοινωνία με κατακρίνει», «Μαντουμπάλα», «Απόκληρος της κοινωνίας», «Είσαι η ζωή μου», «Φεύγω με πίκρα στα ξένα», «Στις φάμπρικες της Γερμανίας», «Καρδιά πληγωμένη» κ.ά. Εκτός από τα όμορφα λαϊκά τραγούδια ερμήνευσε και πολλά κομμάτια με ανατολίτικο ηχόχρωμα και περιεχόμενο.

Ιστορικές συνεργασίες

Σταθμοί στη συνέχεια της διαδρομής του Στ. Καζαντζίδη και της Μαρινέλλας υπήρξαν οι συνεργασίες τους με τους Μ. Θεοδωράκη, Μ. Χατζιδάκι, Στ. Ξαρχάκο, Γ. Μαρκόπουλο, Χρ. Λεοντή, Μ. Λοΐζο.  Ιστορική υπήρξε η συνεργασία τους με τον Χρήστο Λεοντή στο έργο του «Καταχνιά», σε στίχους Κώστα Βίρβου, με μοναδικές ερμηνείες. Ανάλογες και στην «Πολιτεία» του Μ. Θεοδωράκη, με τα αθάνατα τραγούδια «Βράχο βράχο», «Καημός», «Παράπονο», «Μετανάστης», «Σαββατόβραδο», «Εχω μια αγάπη», καθώς και στις συνθέσεις του Μ. Χατζιδάκι «Αθήνα», «Κυρ Αντώνης», «Κουρασμένο παληκάρι», «Το πέλαγο είναι βαθύ». Το 1962, για τις ανάγκες της παράστασης «Ομορφη πόλη» του Μ. Θεοδωράκη, σε κείμενα Μποστ, στο Θέατρο «Παρκ», έσμιξαν για πρώτη και τελευταία φορά στο ίδιο μικρόφωνο οι φωνές του Στ. Καζαντζίδη και του Γρηγόρη Μπιθικώτση.



Από τη δεκαετία του '60 ακόμη, ο Στ. Καζαντζίδης συγκρούστηκε με τις δισκογραφικές εταιρίες και τη νύχτα. Όπως σημειώνει ο «Ριζοσπάστης» τότε ο πόλεμος που εξαπολύθηκε εναντίον του εταιρίες ήταν εξουθενωτικός για τον λαϊκό τραγουδιστή και τον κράτησε έξω από τα στούντιο για εντεκάμισι χρόνια. Το 1974 ηχογράφησε το έργο του Μίκη Θεοδωράκη «Στην Ανατολή», ενώ ξεχωριστό υπήρξε το τραγούδι των Μάνου Λοΐζου - Λευτέρη Παπαδόπουλου, που ερμήνευσε απαράμιλλα: «Σαν θαλασσόδαρτο σκαρί/ σαν βράχος ρημαγμένος/ ήρθα σαν ξένος στη ζωή/ και ξαναφεύγω ξένος/ Θεέ μου τη δεύτερη φορά/ που θα 'ρθω για να ζήσω/ όσο η καρδιά κι αν λαχταρά/ δε θα ξαναγαπήσω». Από το 1987 μέχρι πρόσφατα η δραστηριότητά του ήταν συνδεδεμένη με ηχογραφήσεις δίσκων. Αξιόλογη ήταν η ερμηνεία του με τους Χ. και Π. Κατσιμίχα στο τραγούδι του Αντώνη Βαρδή «Στην Ελλάς του 2000».



Ο Καζαντζίδης ήταν η φωνή της άλλης Ελλάδας. Της πονεμένης. Ήταν η φωνή των πολλών, ήταν η Ελλάδα με τα καλά της και με τα στραβά της, αλλά πάντα η Ελλάδα της ντομπροσύνης. Γι' αυτό και η άλλη Ελλάδα θα θρηνεί γι’ αυτόν. Αυτή που πορεύεται με αξιοπρέπεια και τραγουδά: «Να σου δώσω μια να σπάσεις, αχ βρε κόσμε γυάλινε...».