Το 2011 ήταν μια χρονιά δύσκολη για την παγκόσμια οικονομία, αλλά υπήρχε ακόμα ελπίδα ότι τα προβλήματα ήταν συγκεκριμένα και περισσότερο διαχειρίσιμα, σημειώνει σε άρθρο του ο επικεφαλής οικονομολόγος του ΔΝΤ, Olivier Blanchard, στο οποίο παραθέτει τα τέσσερα "διδάγματα" από την κρίση χρέους.

Σύμφωνα με τον κ. Blanchard το πρώτο δίδαγμα που μπορεί να λάβει κανείς από την εξέλιξη της κρίσης, είναι ότι τα προβλήματα ρευστότητας δεν πλήττουν μόνο τις τράπεζες αλλά και τα κράτη και μάλιστα με τον ίδιο περίπου τρόπο.

"Όπως και με τις τράπεζες, τα χρέη των κρατών είναι πολύ πιο ρευστά από το κεφάλαιο τους, το οποίο αποτελείται σε μεγάλο βαθμό από τα μελλοντικά έσοδα από φόρους. Αν οι επενδυτές πιστεύουν ότι μια χώρα είναι φερέγγυα, μπορούν να δανειστούν σε χαμηλά επιτόκια. Αν οι επενδυτές αρχίσουν να έχουν αμφιβολίες και απαιτήσουν υψηλότερο επιτόκιο, το υψηλό αυτό επιτόκιο μπορεί να οδηγήσει κάλλιστα σε χρεοκοπία" αναφέρει ο κ. Blanchard.

Το δεύτερο δίδαγμα είναι ότι οι ατελείς δημοσιονομικές πολιτικές μπορεί να οδηγήσουν σε χειρότερα αποτελέσματα. Οι Σύνοδοι Κορυφής που υπόσχονταν να προσφέρουν μια τελική και ολοκληρωμένη λύση και τελικά κατέληγαν σε ημίμετρα, επιδείνωναν ακόμα περισσότερο τις προσδοκίες των αγορών.

Το τρίτο δίδαγμα στο οποίο καταλήγει ο κ. Βlanchard είναι ότι οι επενδυτές μπορεί να γίνουν πραγματικά σχιζοφρενείς όσον αφορά την δημοσιονομική προσαρμογή και την ανάπτυξη.

Αντιδρούν αρχικά θετικά σε μέτρα δημοσιονομικής προσαρμογής, αλλά αμέσως μετά αντιδρούν αρνητικά όταν τα μέτρα αυτά οδηγούν αναγκαστικά σε χαμηλότερη ανάπτυξη.

Τέλος, ο κ. Blanchard υποστηρίζει ότι ένα βασικό (τέταρτο) δίδαγμα από τα γεγονότα που σημάδεψαν την κρίση είναι ότι οι αντιλήψεις διαμορφώνουν την πραγματικότητα. Συγκεκριμένα, σημειώνει ότι μόλις δημιουργηθεί μια εικόνα στις αγορές για την κατάσταση της οικονομίας, η εικόνα αυτή δύσκολα αλλάζει και διαμορφώνει τελικά τις εξελίξεις. 

Κλασσικό παράδειγμα, σημειώνει ο κ. Blanchard, είναι η περίπτωση της Ιταλίας το καλοκαίρι, όπου παρόλο που τίποτα ουσιαστικό δεν είχε αλλάξει, μόλις οι αγορές θεώρησαν ότι βρίσκεται σε κίνδυνο, η αντίληψη αυτή επικράτησε και οδήγησε άνοδο των spreads και φυγή των καταθέσεων.