Ο χρυσός στα $5.100 και η εμπιστοσύνη στα τάρταρα

Μέχρι τον 19ο αιώνα, ο χρυσός αποτελούσε την βάση του παγκόσμιου χρηματοοικονομικού συστήματος. Το πολύτιμο μέταλλο ήταν μετατρέψιμο στη βρετανική στερλίνα, το αποθεματικό νόμισμα της εποχής. Ο κλασικός κανόνας του χρυσού επέβαλε δημοσιονομική πειθαρχία και αποθάρρυνε την υπερβολική εκτύπωση νέου χρήματος, διατηρώντας τις συναλλαγματικές ισοτιμίες σταθερές. 

Όμως, η Μεγάλη Ύφεση της δεκαετίας του 1930 αποκάλυψε τις αδυναμίες του  συστήματος καθώς η προσκόλληση στο χρυσό επιδείνωσε τον αποπληθωρισμό και την ανεργία με αποτέλεσμα να εγκαταλειφθεί.  

Το μεταπολεμικό σύστημα του Μπρέτον Γουντς το 1944 συνέδεσε το δολάριο με το χρυσό στα 35 δολάρια η ουγκιά και τα υπόλοιπα νομίσματα με το δολάριο. Τα ελλείμματα των ΗΠΑ την δεκαετία του 1960, τα οποία διογκώθηκαν λόγω της χρηματοδότησης του πολέμου στο Βιετνάμ και του κράτους πρόνοιας, υπονόμευσαν το σύστημα των σταθερών ισοτιμιών.  Το 1971, ο πρόεδρος Νίξον ανακοίνωσε την εγκατάλειψη της μετατρεψιμότητας του δολαρίου σε χρυσό και την εποχή των ελεύθερα κυμαινόμενων συναλλαγματικών ισοτιμιών.

Τα νομίσματα δεν στηρίζονταν πλέον στο χρυσό ή σε κάποιο άλλο μέταλλο αλλά στην εμπιστοσύνη.   Ο οικονομολόγος Robert Mundell είχε αναφέρει κάποτε ότι ο χρυσός αντέχει όχι λόγω της εσωτερικής χρησιμότητάς του αλλά «της εμπιστοσύνης που έχουμε στην αχρηστία του» σύμφωνα με τον Salvi.

O χρυσός έχει χρησιμεύσει ως επενδυτικό καταφύγιο σε δύσκολους καιρούς. Αυτό φάνηκε την δεκαετία του 1970 με τον στασιμοπληθωρισμό όταν έπιασε ιστορικό υψηλό, το 2008 με την οικονομική κρίση και το 2020 με την πανδημία που η τιμή του πλησίασε τις 2000 δολάρια η ουγκιά. 

Όλοι επίσης γνωρίζουμε ότι η εργαλειοποίηση του δολαρίου για την επίτευξη γεωπολιτικών στόχων από τις ΗΠΑ έχει οδηγήσει τις κεντρικές τράπεζες μη δυτικών χωρών, όπως η Κίνα, η Ρωσία, η Ινδία και η Τουρκία σε μαζικές αγορές χρυσού τα τελευταία χρόνια. Η ισχυρή ζήτηση από αυτή τη πηγή εξηγεί σε κάποιο βαθμό το ράλι της τιμής του.

Όμως, άλλοι στην αγορά θεωρούν ότι ο βασικός τροφοδότης του ράλι στο χρυσό είναι άλλος. Η εκτόξευση του αμερικανικού χρέους στα 39 τρισ. δολάρια με ετήσιο έλλειμμα 2 τρισ. δολάρια  και τις πληρωμές τόκων να ξεπερνούν το 1 τρισ. δολάρια. Όμως, το χρέος ανεβαίνει επίσης κι αλλού π.χ. στην Ευρώπη. 

Ο φόβος ότι αυτές οι χώρες υπονομεύουν την αγοραστική αξία των νομισμάτων τους μέσω του χρέους έχει στρέψει πολύ κόσμο σε αγορές χρυσού.  Το σκεπτικό είναι πως οι κυβερνήσεις θα προτιμήσουν την ευκολότερη λύση της αύξησης του πληθωρισμού μέσω τύπωσης νέου χρήματος παρά την δυσκολότερη λύση του αποπληθωρισμού με περικοπές δαπανών και χρεοκοπίες.  

Το γεγονός ότι ο χρυσός βρίσκεται σε ιστορικά υψηλά επίπεδα έναντι του δολαρίου, του ευρώ κ.τ.λ. προσδίδει αξιοπιστία στην άποψη ότι δεν είναι μόνο οι ΗΠΑ αλλά κι άλλες χώρες που έχουν πρόβλημα. Όμως, οι ΗΠΑ έχουν περισσότερα να χάσουν καθώς οι κεντρικές τράπεζες κατέχουν πλέον περισσότερο χρυσό από αμερικανικά ομόλογα στα συναλλαγματικά τους αποθέματα.

Ο  χρυσός δεν προβλέπει κάποιο κραχ. Απλά, προστατεύει την αγοραστική αξία σ’ ένα σύστημα νομισμάτων που έχει κατασκευασθεί για να την υπονομεύει.