”Πολιτικοί και επιχειρηματίες... fast food”

Πολιτικοί, επιχειρηματίες τραπεζίτες και ατσίδες πάσης μορφής έχουν πλέον μόνο έναν ορίζοντα: από τις επόμενες ημέρες μέχρι -στην καλύτερη περίπτωση- τον έναν χρόνο, άντε τους 18 μήνες. Μπορεί να καταδικάζουμε το fast food -επειδή αυτός είναι ο συρμός-, στην πράξη όμως και η επιχειρηματικότητα και η πολιτική έχουν μετατραπεί σε fast food... Γράφει ο Αντ. Κεφαλάς.

Δημοσιεύθηκε: 20 Απριλίου 2007 - 10:59

”Πολιτικοί και επιχειρηματίες... fast food”

του Αντώνη Κεφαλά

Ενδιαφέρον προμηνύεται το καλοκαίρι που έρχεται. Τη λέξη ”ενδιαφέρον” την τοποθετούμε στο ίδιο ακριβώς πλαίσιο με την κινεζική κατάρα που λέει ”είθε να ζήσεις σε ενδιαφέροντες χρόνους”. Πολύ απλά και με επιείκεια η πρόβλεψη είναι πως θα επικρατήσει ένα μπάχαλο. Και εξηγούμεθα.

Για τουλάχιστον δύο μήνες ακόμη θα σέρνεται η ιστορία των δομημένων ομολόγων. Η αντιπολίτευση δεν θα αφήσει να της ξεφύγει αυτή η ευκαιρία που αναδεικνύει το λαϊκό της πρόσωπο και απηχεί τα βασικά ένστικτα του πληθυσμού -”μου έφαγαν τα λεφτά”. Η κυβέρνηση μπορεί ίσως τελικά να αποδείξει ότι πολλά από αυτά που γράφονται στερούνται βάσης. Επικοινωνιακά, όμως, το κακό έχει γίνει. Παρουσιάστηκε στο λαϊκό δικαστήριο, δικάστηκε και καταδικάστηκε. Όπως με το ”καρτέλ του γάλακτος”.

Είναι σαφές πως, αν δεν υπάρξει ”ανθρωποθυσία”, η φασαρία δεν θα καταλαγιάσει -αν καταλαγιάσει και τότε. Το πιθανότερο είναι ότι θα την ακολουθήσει η καταδίκη μέχρι τις εκλογές και ότι το κόστος θα καταβληθεί.

Η ιστορία των ομολόγων θα ανοίξει τις πόρτες για πολλές πρακτικές διαχείρισης που ακολουθούνται. Πρόσφατο παράδειγμα είναι η διαχείριση των πόρων του ΟΑΕΔ από έναν διοικητή ο οποίος θεωρεί πως κυβερνά το δικό του ντοβλέτι και όχι πως διαχειρίζεται πόρους τρίτων. Οι πρακτικές που ακολουθεί έχουν επιφέρει τη μήνιν τόσο των εργαζομένων (ΓΣΕΕ) όσο και των εργοδοτών (ΣΕΒ, ΓΣΒΕΕ, ΕΣΕΕ) και είναι σίγουρο ότι θα έχουμε εξελίξεις.

Η κακοδιαχείριση, εξάλλου, χαρακτηρίζει πλέον το σύνολο του δημόσιου τομέα. Το πρόβλημα δεν είναι της Νέας Δημοκρατίας μόνο. Είναι διακομματικό, διότι η σπατάλη και το όργιο προμηθειών πατάνε πάνω σε ένα σύστημα που δημιούργησε ο κομματισμός στο κράτος.

Έρχονται οι ”αρκούδες”

Οι ξένοι καλά κρατούν και παίζουν το (όχι στο) ελληνικό χρηματιστήριο, αλλά η στιγμή της υποχώρησης ολοένα και πλησιάζει. Το έναυσμα θα δοθεί από τις αγορές ακινήτων και εκεί αναπόφευκτα θα πρωτοστατήσει αυτή των ΗΠΑ. Τα σημάδια της επικείμενης πτώσης πληθαίνουν μέρα με τη μέρα και δεν θα αργήσει η στιγμή όπου σε παγκόσμιο επίπεδο θα πληρώσουμε το τραγικό λάθος του 2001.

Εκείνη την περίοδο, για να αντιμετωπίσει τον κίνδυνο του αποπληθωρισμού η κεντρική τράπεζα των ΗΠΑ (όπως και της Ιαπωνίας μαζί με την ΕΚΤ) υιοθέτησε μία πολιτική δημιουργίας ρευστότητας. Τότε, λοιπόν, αποφύγαμε τον αποπληθωρισμό, δημιουργήσαμε όμως τον πληθωρισμό των παγίων (asset inflation) με πρώτα και καλύτερα τα ακίνητα και μετά τα... δομημένα ομόλογα.

Παράλληλα, η τιτλοποίηση εμφανίζεται ως η νέα ανακάλυψη των ”νεογιάπηδων”, η οποία τους επιτρέπει να διαχέουν τους κινδύνους. Δημιουργείται έτσι ένα διεθνές πλέγμα ακινήτων - ομολόγων - μετοχών στο οποίο διαμεσολαβούν τράπεζες λιανικής και επενδυτικής, σύμβουλοι κάθε μορφής, ατσίδες με παράκτιες εταιρείες, προσωπικά συμφέροντα, συγγένειες και άκρατες φιλοδοξίες με απύθμενη απληστία, το οποίο σήμερα απειλείται με πτώση διεθνώς.

Οι δικοί μας ατσίδες (γαλάζιοι και πράσινοι, το χρώμα του χρήματος είναι ίδιο και δεν κάνει διακρίσεις) δεν μπορούσαν να μείνουν πίσω. Απομένει να δούμε εάν και πόσο θα πληρώσουν μαζί με όλους τους άλλους, όμως ας μην είμαστε πολύ αισιόδοξοι γι’ αυτό.

Ενδιαφέρον θα παρουσιάσουν, επίσης, οι αποφάσεις των κεντρικών τραπεζών σχετικά με τα επιτόκια. Με βάση τις ενδείξεις, σήμερα τόσο η Fed όσο και η ΕΚΤ φαίνεται πως θα προχωρήσουν σε αυξήσεις. Είναι πλέον σαφές πως τούτη τη φορά οι αγορές δεν θα μπορέσουν να τις αγνοήσουν, όπως τις αποτίναξαν στο παρελθόν. Μετά την πτώση των μετοχών θα ακολουθήσει ο περιορισμός της ρευστότητας και στη συνέχεια η κατάρρευση των αγορών των ακινήτων.

Το επόμενο βήμα θα είναι η προσπάθεια ελαχιστοποίησης του ρίσκου που έχει αναληφθεί. Ας μην παραξενευτούμε αν δούμε καινούργιες γενεές junk bonds να κάνουν την εμφάνισή τους -τόσο από τις τιτλοποιήσεις όσο και από τις εταιρικές εκδόσεις. Η Κίνα ήδη έδειξε τον δρόμο (για όσους μπορούν να διαβάσουν ανάμεσα από τις γραμμές).

Η βάση του προβλήματος

Όλα όσα αναφέρουμε (και άλλα πολλά για τα οποία δεν υπάρχει χώρος) απορρέουν από βασικές και έως έναν βαθμό συνδεδεμένες εξελίξεις που έχουν έναν κοινό άξονα: το άμεσο κέρδος.

Στα μέσα περίπου του 20ού αιώνα το σύγχρονο κράτος μεταλλάχθηκε σε μία τεράστια μηχανή αναδιανομής εισοδήματος. Στο πλαίσιο αυτό άλλαξε και η μορφή της πολιτικής ζωής. Οι πολιτικοί άρχισαν να ανταγωνίζονται ο ένας τον άλλο στην προσπάθειά τους να προσεταιριστούν διάφορες και διαφορετικές κοινωνικές και εισοδηματικές ομάδες. Αναπόφευκτα, τα αιτήματα των ομάδων αυτών που καλούνταν να ικανοποιήσουν είχαν βραχυχρόνιο χαρακτήρα.

Οι πολιτικοί με την έννοια των statesmen του 18ου και του 19ου αιώνα αντικαταστάθηκαν από τους πολιτικούς του 20ού που κάνουν την πολιτική καριέρα και ανταποκρίνονται μόνο στις οργανωμένες ομάδες πίεσης. Έτσι, ο χρονικός τους ορίζοντας είναι αυστηρά περιορισμένος και το ενδιαφέρον τους να στηρίξουν μέτρα ουσιαστικής κοινωνικής εξέλιξης ανύπαρκτο, διότι αυτό θα τους υποχρεώσει στην αναζήτηση νέων συμμαχιών.

Όχι και τόσο παράδοξα, στην ίδια λογική έχει κινηθεί και ο επιχειρηματικός τομέας. Η μεγέθυνση των εταιρειών, σε συνδυασμό με τη συχνή αδυναμία να υπάρξει εγγυημένα αποδοτική διαδοχή, οδήγησε πολλούς πρωτοπόρους επιχειρηματίες του 19ου και του πρώτου μέρους του 20ού αιώνα να στραφούν στη νέα ανερχόμενη τάξη των επαγγελματιών-μάνατζερ. Η θέση των τελευταίων δεν μπορούσε παρά να κρίνεται με βάση την απόδοσή τους και η απόδοση αυτή δεν είχε άλλο μέσο για να κριθεί παρά τα κέρδη.

Η πρόσφατη στροφή από τα ετήσια στα τριμηνιαία κέρδη ήταν μία απλή και αναπόφευκτη κίνηση, κάτω από την επιρροή πρώτα των αναλυτών (που μόνο αντικειμενικοί δεν είναι) και στη συνέχεια των LBOs, των junk bond dealers και, τώρα, των ιδιωτικών εταιρειών επενδύσεων.

Οι ακρότητες πληρώνονται

Πολιτικοί, επιχειρηματίες, μάνατζερ, αναλυτές, τραπεζίτες και ατσίδες πάσης μορφής έχουν πλέον μόνο έναν ορίζοντα: από τις επόμενες ημέρες μέχρι -στην καλύτερη περίπτωση- τον έναν χρόνο, άντε τους 18 μήνες. Μπορεί να καταδικάζουμε το fast food -επειδή αυτός είναι ο συρμός αλλά και ο εύκολος και ανώδυνος εφησυχασμός της όποιας συνείδησης μας έχει απομείνει- στην πράξη όμως και η επιχειρηματικότητα και η πολιτική έχουν μετατραπεί σε fast food...

Πού πάμε από εδώ και πέρα; Η απάντηση δεν είναι σαφής. Είναι σαφές, όμως, ότι όλες οι ακρότητες κάποια στιγμή πληρώνονται. Όσοι θεωρούν πως στην τελευταία δεκαετία δεν έχουμε ζήσει περίοδο ακραίων οικονομικών συμπεριφορών ας μείνουν ευχαριστημένοι με την ομφαλοσκόπησή τους.

Διότι το κυρίαρχο χαρακτηριστικό της τελευταίας δεκαετίας δεν είναι η δημιουργία απτού, παραδοσιακού θα λέγαμε, πλούτου, αλλά η αποκόμιση κερδών μέσω καθαρά χρηματοπιστωτικών εργαλείων και κινήσεων που στηρίζονται σε μία βάση και μόνο: στον πληθωρισμό των παγίων και των χρηματοπιστωτικών εργαλείων που υποκαθιστούν το νόμισμα.

Oι απόψεις που διατυπώνονται σε ενυπόγραφο άρθρο γνώμης ανήκουν στον συγγραφέα και δεν αντιπροσωπεύουν αναγκαστικά, μερικώς ή στο σύνολο, απόψεις του Euro2day.gr.