Οι "εντός" και οι "εκτός" του συστήματος

Σε μία σειρά άρθρων έχω υποστηρίξει ότι ένας χρήσιμος τρόπος για να καταλάβει κάποιος αυτά που γίνονται στην Ελληνική Κοινωνία τα τελευταία χρόνια είναι να την δει απαρτιζόμενη από δύο ομάδες - την ομάδα των «εντός συστήματος» (insiders) και την ομάδα των «εκτός συστήματος» (outsiders) (1).

Οι εντός συστήματος απολαμβάνουν θεμιτά και αθέμιτα οφέλη, ενώ το σύστημα τους προστατεύει από την δική τους τυχόν παραβατική συμπεριφορά, τον ανταγωνισμό και την αξιοκρατία. Εντός συστήματος, για παράδειγμα, λογίζονται: οι εργαζόμενοι στο Δημόσιο, στις ΔΕΚΟ, στους κλάδους του ιδιωτικού τομέα με έντονη συνδικαλιστική παρουσία ή/και επιδοτήσεις, επιχειρηματίες που προμηθεύουν το Δημόσιο και τις ΔΕΚΟ, επαγγελματίες κλειστών επαγγελμάτων και οι επιχειρήσεις που προστατεύονται από τον ελεύθερο ανταγωνισμό.

Εκτός συστήματος είναι οι υπόλοιποι, που είναι μεν πολύ περισσότεροι αλλά είναι διάσπαρτοι και σε αντίθεση με τους εντός συστήματος, είναι πολύ λίγο ή καθόλου οργανωμένοι όσον αφορά την προάσπιση των συμφερόντων τους.

Εκτός συστήματος, για παράδειγμα, λογίζονται: οι μισθωτοί του μη προστατευόμενου ιδιωτικού τομέα, οι νέοι, οι άνεργοι, οι συνταξιούχοι, οι οικονομικοί μετανάστες, οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις, επαγγελματίες που δεν φοροδιαφεύγουν και οι ξένοι που προσπαθούν να υλοποιήσουν άμεσες ξένες επενδύσεις στη χώρα μας. Οι εντός συστήματος επιδιώκουν προσόδους, για τα μέλη των διαφόρων ομάδων τους και μόνο, από το πολιτικό σύστημα και κυρίως την εκάστοτε κυβέρνηση.

Ως εκ τούτου, τα συμφέροντα των εντός συστήματος και των εκτός συστήματος είναι αντίθετα. Στις αναπόφευκτες κόντρες κερδίζουν, σχεδόν πάντοτε, οι εντός συστήματος.

Ο βασικός λόγος για αυτό είναι ότι έστω και αν αντιλαμβάνονται την προσοδοθηρία (rent seeking) των εντός συστήματος, οι εκτός συστήματος δεν αντιδρούν σε αυτή, γιατί συμπεριφέρονται με βάση την λογική του «Ότι είναι να γίνει θα γίνει και χωρίς εμένα. Άρα, γιατί να πάρω το κόστος εναντίωσης στην όποια δεδομένη προσοδοθηρία;».

Ακόμα περισσότερο σημαντικό για τους σκοπούς αυτού του άρθρου είναι η (αντίθετη) περίπτωση όπου μια κυβέρνηση προσπαθεί να φέρει σε πέρας μια ωφέλιμη μεταρρύθμιση για τους εκτός συστήματος και το κοινωνικό σύνολο, που θίγει τα συμφέροντα των εντός συστήματος (π.χ., την ιδιωτικοποίηση ή την αλλαγή στον οργανισμό μιας ΔΕΚΟ).

Στην περίπτωση αυτή η κυβέρνηση θα βρεθεί αντιμέτωπη με την λυσσαλέα αντίδραση των τελευταίων, που σχεδόν πάντοτε είναι καλά οργανωμένοι και έχουν προσβάσεις στα ΜΜΕ και ακόμα την ίδια την κυβέρνηση.

Από την άλλη πλευρά, η υπόλοιπη κοινωνία που αποτελείται βασικά από τους εκτός συστήματος, δεν αντιδρά, καθώς τα μεμονωμένα και ανοργάνωτα μέλη της συμπεριφέρονται με βάση τη λογική του «Ότι είναι να γίνει θα γίνει και χωρίς εμένα……». Έτσι, υπερισχύουν οι δυνάμεις της "αδράνειας του status quo" και δεν υλοποιείται η ωφέλιμη μεταρρύθμιση (2).

Μια παρένθεση: Ο αναγνώστης πρέπει να σημειώσει δύο πράγματα. Πρώτον, εδώ δεν υπάρχουν «καλοί» και «κακοί», απλά, η ατομική ή ομαδική συμπεριφορά είναι ορθολογική με βάση τα αντίστοιχα συμφέροντα των εντός και εκτός συστήματος και των πολιτικών.

Δεύτερον, προφανώς, οι περισσότερες μεταρρυθμίσεις ζημιώνουν κάποιους και ωφελούν κάποιους άλλους. Αν, όμως, τα οφέλη μιας δεδομένης μεταρρύθμισης είναι μεγαλύτερα από τις ζημίες, τότε η μεταρρύθμιση αυτή είναι ωφέλιμη για το κοινωνικό σύνολο και στο βαθμό που υπάρχει η πολιτική βούληση και οι κατάλληλες τεχνολογίες, οι ζημιωμένοι θα μπορούσαν να αποζημιωθούν ανάλογα για να αποδεχθούν την μεταρρύθμιση.

Ένα πρώτο τεστ για την θεωρία είναι ότι μπορεί να εξηγήσει την αδυναμία υλοποίησης ωφέλιμων μεταρρυθμίσεων παρά την περί του αντιθέτου ρητορική των πολιτικών, με τα τεράστια κόστη που αυτό συνεπάγεται.

Ο αναπόφευκτος ... "λαϊκισμός" των πολιτικών

Στη Δημοκρατία μας, τα κόμματα εξουσίας για να γίνουν κυβέρνηση έχουν κίνητρο να υιοθετήσουν τις θέσεις του διάμεσου ψηφοφόρου, που ανήκει στην ομάδα των εκτός συστήματος.

Βλέπε, για παράδειγμα, την «επανίδρυση του κράτους» (δηλ., ποιοτικές δημόσιες υπηρεσίες με λιγότερο κόστος), «υπάρχουν λεφτά» (δηλ., εξεύρεση οικονομικών πόρων από τον περιορισμό της γραφειοκρατίας και της διαφθοράς, την πάταξη της φοροδιαφυγής και την απλούστερη και δικαιότερη φορολόγηση και αναδιανομή του εισοδήματος).

Όταν, όμως, τα κόμματα αυτά γίνουν κυβέρνηση δεν μπορούν να εναντιωθούν στα εμπόδια που προβάλλουν στις μεταρρυθμίσεις οι εντός συστήματος, καθώς, όπως προαναφέρθηκε, κυριαρχούν οι δυνάμεις της αδράνειας του status quo.

Όλο αυτό αντικατοπτρίζεται στο τεράστιο δημοσιονομικό χρέος, στα μόνιμα ελλείμματα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών (δηλ, τον δανεισμό της χώρας από το εξωτερικό για να καλυφθούν αυτά που καταναλώνουμε και δεν παράγουμε), τον υπερδιπλάσιο πληθωρισμό έναντι αυτού της Ευρωζώνης, την υψηλή διαρθρωτική ανεργία (δηλ, ανεργία που δεν σχετίζεται με τις φάσεις του οικονομικού κύκλου), τις κακές δημόσιες υπηρεσίες υγείας και παιδείας και την ανισοκατανομή του εισοδήματος υπέρ των εντός συστήματος, κα.

Επίσης, αντικατοπτρίζεται στην κοινωνική αναταραχή που ενίοτε φθάνει σε ακραία φαινόμενα αυθαιρεσίας. Της οποίας η ατιμωρησία εκλαμβάνεται σαν ένδειξη ενοχής του πολιτικού συστήματος για την αναποτελεσματικότητα του. Τέλος, αντικατοπτρίζεται στην έλλειψη αξιοπιστίας της χώρας στο εξωτερικό και ιδιαίτερα όσον αφορά τις υποχρεώσεις της χώρας, αναφορικά με την Συνθήκη του Μάαστριχτ.


Πώς οδηγηθήκαμε στο Μνημόνιο

Η μακροχρόνια αναποτελεσματικότητα του πολιτικού μας συστήματος, δεν αφήνει πολλές αμφιβολίες, στο ότι η μόνη λύση είναι μηχανισμοί δέσμευσης που αφενός περιορίζουν την διακριτική ευχέρεια των πολιτικών στις αποφάσεις τους και αφετέρου είναι έτσι σχεδιασμένοι ώστε να προστατεύουν τα συμφέροντα του κοινωνικού συνόλου και κυρίως των εκτός συστήματος.

Ένας τέτοιος μηχανισμός είναι το περίφημο Μνημόνιο, της Ελλάδας με την ΕΕ, ΕΚΤ και το ΔΝΤ, στον οποίο οδηγηθήκαμε μετά την de facto άρνηση των αγορών να συνεχίσουν να χρηματοδοτούν το Εθνικό μας Χρέος.

Στην ουσία, το Μνημόνιο δεν είναι τίποτα άλλο παρά η εφαρμογή της πεπατημένης της οικονομικής επιστήμης στα προβλήματα που παρουσιάστηκαν παραπάνω. Έτσι, το Μνημόνιο αποσκοπεί στην δέσμευση των πολιτικών να εξαφανίσουν τα δημοσιονομικά ελλείμματα, να μειώσουν το Εθνικό Χρέος, να βελτιώσουν την ανταγωνιστικότητα της χώρας περιορίζοντας την σπατάλη στο δημόσιο, βελτιώνοντας το ανταγωνισμό στις αγορές των προϊόντων και των υπηρεσιών (κλειστά επαγγέλματα) και κυρίως απελευθερώνοντας την αγορά εργασίας από τις ολέθριες συλλογικές συμβάσεις εργασίας και τον θεσμικό προστατευτισμό που εμποδίζουν τις ευέλικτες μορφές εργασίας (3).

Στο τέλος, αυτό που επιδιώκει, αναμφίβολα και για το συμφέρον των δανειστών μας αλλά και αυτών που μοιράζονται κοινούς θεσμούς με εμάς (π.χ., κοινό νόμισμα), είναι να μπει η χώρα σε πορεία βιώσιμης οικονομικής ανάπτυξης.

Οι άλλοι μηχανισμοί δέσμευσης

Το σπουδαιότερο παράδειγμα ενός επιτυχούς μηχανισμού δέσμευσης για την Ελλάδα είναι η ΕΚΤ. Χωρίς αμφιβολία, οι συνθήκες νομισματικής σταθερότητας της τελευταίας δεκαετίας, που έρχονται σε δραματική αντίθεση με την αστάθεια της νομισματικής κατάστασης της χώρας, σχεδόν ολόκληρης της προηγουμένης περιόδου στην ιστορία της, οφείλονται στον θεσμό αυτό.

Η υπό σύσταση Ευχέρεια Δανειοδότησης για την Σταθερότητα του Ευρωπαϊκού Χρηματοπιστωτικού Συστήματος (EFSF), που θα εκδίδει ομολογιακούς τίτλους με την υψηλότερη πιστοληπτική διαβάθμιση (ΑΑΑ) με σκοπό την χρηματοδότηση των κρατών-μελών της Ευρωζώνης που έχουν δυσκολίες να δανειστούν από τις διεθνείς αγορές κεφαλαίου, στηρίζεται στην ιδέα των μηχανισμών δέσμευσης με δύο τρόπους.

Πρώτον, οι κυβερνήσεις των κρατών-μελών πρέπει να κοινοποιούν στα αρμόδια όργανα τα βασικά στοιχεία του Προϋπολογισμού τους πριν τους υποβάλλουν στην δική τους Βουλή.

Δεύτερον, σε περίπτωση που ένα κράτος-μέλος υποβάλλει αίτημα για την χρησιμοποίηση της Ευχέρειας Δανειοδότησης θα πρέπει να ακολουθήσει ένα προσυμφωνημένο πρόγραμμα για την λύση των προβλημάτων του (Strict Conditionality). Δηλ., κάποιας μορφής μνημόνιο σαν αυτό που αναφέρθηκε παραπάνω.

Η εξέλιξη αυτή έχει και μια άλλη σημασία για μας και αυτούς που αντιδρούν στο Μνημόνιο για λόγους εθνικής ανεξαρτησίας – τα μνημόνια του ΕFSF θα είναι μηχανισμοί δέσμευσης που όλοι στην Ευρωζώνη από κοινού συμφωνούμε ότι κάτω από ορισμένες συνθήκες θα καθορίζουν την εφαρμοζόμενη οικονομική πολιτική της υπό διάσωση χώρας.

Με βάση την πρόσφατη Ελληνική εμπειρία του συστηματικού εκτροχιασμού των κρατικών προϋπολογισμών, έχει προταθεί η ολική μεταρρύθμιση των διαδικασιών κατάρτισης, έγκρισης, εκτέλεσης και παρακολούθησης των εθνικών προϋπολογισμών (4). Η ιδέα είναι ότι η διαδικασία αυτή πρέπει να γίνεται στη βάση δεσμευτικών κανόνων και με την συμμετοχή ανεξάρτητων (μη κυβερνητικών) φυσικών προσώπων.

Ένας άλλος μηχανισμός δέσμευσης, που έχει τελευταία επανέλθει στην επικαιρότητα, είναι η συνταγματική μεταρρύθμιση για ισοσκελισμένους δομικούς (χωρίς να λαμβάνεται η υπόψη η επίδραση του οικονομικού κύκλου) προϋπολογισμούς.

Τέτοιου τύπου αυτοδεσμεύσεις θα βοηθήσουν και στο να κερδίσει το πολιτικό σύστημα ένα μεγάλο μέρος της χαμένης του αξιοπιστίας. Το τελευταίο, είναι ιδιαίτερα σημαντικό για να χρησιμοποιήσουμε και τις αγορές κεφαλαίων στην υπέρβαση της κρίσης χρέους που περνά η χώρα.

Επίσης, σε υπερεθνικό επίπεδο, το Σύμφωνο Ανταγωνιστικότητας (Competitiveness Pact) που φαίνεται ότι προωθούν οι Κυβερνήσεις της Γαλλίας και της Γερμανίας, βάζει στόχους σε βασικά μακροοικονομικά μεγέθη για την βελτίωση της ανταγωνιστικότητας, την δημοσιονομική σταθερότητα και την προώθηση της ανάπτυξης της πραγματικής οικονομίας (επενδύσεις σε έρευνα και τεχνολογία, ανθρώπινο κεφάλαιο και υποδομές) (5).

Επίσης, προωθεί πολιτικές για την προώθηση των παραπάνω desiderata (κατάργηση συστημάτων τιμαριθμικής σύνδεσης μισθών και αμοιβών, αμοιβαία αναγνώριση διπλωμάτων και πτυχίων ικανοτήτων, κοινή βάση φόρου εταιρικών εισοδημάτων, προσαρμογή συνταξιοδοτικών συστημάτων στις δημογραφικές εξελίξεις, εγγραφή στο Σύνταγμα των κρατών-μελών της αρχής του «μηχανισμού προειδοποίησης για το χρέος» και καθιέρωση καθεστώτος διαχείρισης τραπεζικών κρίσεων).

Αν και η ανάλυση κάθε μιας από τις πολιτικές αυτές θα απαιτούσε ένα ξεχωριστό άρθρο, είναι προφανές ότι αποσκοπούν στην δέσμευση των κρατών - μελών για πραγματική σύγκλιση των οικονομικών συστημάτων της Ευρωζώνης, για την αποφυγή προβλημάτων με «χώρες δύο ταχυτήτων».

Ελπίζω ότι το άρθρο αυτό θα βοηθήσει στην κατανόηση των βαθύτερων λόγων για την αναποτελεσματικότητα του πολιτικού μας συστήματος και θα συμβάλει στην ανάδειξη των μηχανισμών δέσμευσης, σαν τις ενδεδειγμένες θεσμικές αλλαγές, σε εθνικό και υπερεθνικό επίπεδο, για την αποφυγή κρίσεων, την μακροχρόνια οικονομική ανάπτυξη και εν τέλει μια καλλίτερη κοινωνία.


1. Βλέπε, για παράδειγμα, Κολλίντζας, Τ. : «Το Χάσμα μεταξύ Λόγων και Έργων», Καθημερινή, 17-12-10.
2. Υπάρχουν και άλλοι λόγοι για την αδράνεια του status quo, όπως οι «μυωπικές» προτιμήσεις των πολιτικών. Βλέπε, Κολλίντζας, Τ.: Η Αδράνεια του Status Quo, Αθήνα: Εκδόσεις Κριτική, 2000.
3. Ειρίστω εν παρόδω, η ιδέα των εντός και εκτός συστήματος πρωτοεμφανίστηκε για να εξηγήσει για ποιο λόγο οι συμβάσεις ενός εργατικού συνδικάτου με την αντίστοιχη εργοδοσία τείνουν να οδηγούν σε υψηλά εισοδήματα για τα μέλη του συνδικάτου, στην ανεργία τους εκτός συνδικάτου δυνητικά απασχολούμενους και σε μικρότερη συνολικά απασχόληση και παραγωγή. Βλέπε, Linbeck, A. and Snower, D.: The Insider – Outsider Theory of Employment and Unemployment, MIT Press, 1989.
4. Kaplanoglou, G. and Rapanos, V. T: “ Fiscal governance and budgetary outcomes”, mimeo, Department of Economics, University of Athens, not dated.
5. Βλέπε, Παπαδημητρίου, Μ.: «Τι Ζητάει το Σύμφωνο Ανταγωνιστικότητας», Καθημερινή, 10-02-11.


* Ο Τρύφων Κολλίντζας είναι καθηγητής στο Τμήμα Οικονομικής Επιστήμης του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών και ερευνητικός εταίρος του Centre of Economic Policy Research του Λονδίνου. Μεταξύ άλλων, έχει διατελέσει γενικός διευθυντής του ΚΕΠΕ, γενικός σύμβουλος του ΙΟΒΕ, μέλος του Οικονομικού Συμβουλίου του Προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, διευθύνων σύμβουλος και πρόεδρος της Attica Bank και διευθύνων σύμβουλος της Proton Bank.

Delim (22:19 - 25/02/11) Θα διαφωνήσω με τα τελευταία σχόλια. Η ανάλυση του κ. Κολλίντζα θα έπρεπε να είναι... βιβλίο για να πιάσει όλα τα θέματα που λέτε. Σε ένα άρθρο για δημοσίευση στον Τύπο οι βασικές γραμμές πρέπει να είναι ορθές και κατανοητές. Οι υποπεριπτώσεις δεν χρήζουν ανάλυσης. Είναι για παραδειγμα προφανές ότι όταν ο αρθρογράφος μιλά για ξένους επενδυτές δε μιλά για αυτούς που έχουν ήδη πιάσει τα κόλπα με το γκουβέρνο για να το πούμε λαίκά ή αυτούς που λαδώνουν. Εννοεί τους -πολυάριθμους, δυστυχώς- επενδυτές που έρχονται για να κάνουν μια επενδυση και τρώνε στα μούτρα τη γραφειοκρατία τις τσιριμόνιες αλλά και τα τυχόν αντίθετα οργανωμένα συμφέροντα. Ομοίως, νομίζω ότι ένας υπάλληλος που περνά απο τον ιδιωτικο στο δημόσιο τομέα- συνήθως για να βολευτεί- ναι γίνεται πια μέρος του συστήματος. Αυταπόδεικτο είναι. Για το μνημόνιο πάλι η υπόθεση σηκώνει πολύ κουβέντα. Δεν νομιζω όμως ότι ο αρθρογράφος υπονοεί ότι όλα τα μέτρα του είναι σωστά. Αυτό που θέλει να πει είναι ότι αν δεν υπήρχε κι αυτό δε θα γινόταν απολύτως ΤΙΠΟΤΑ. David Ricardo (14:20 - 24/02/11) Ειμαι απόλυτα σύμφωνος με την κριτική που ασκεί στο άρθρο ο κ. Panagiotis Tsonopoulos. Φοβάμαι ότι πρέπει να προσπαθήσετε λιγάκι περισσότερο κύριε Κολλιντζα. Panagiotis Tsonopoulos (19:11 - 23/02/11) Ενδιαφέρον άρθρο, αν και μονομερές και με αυθαιρεσίες στις κατηγοριοποιήσεις. Και οι 2 ομάδες που αναφέρονται είναι εξαιρετικά ανομοιογενείς . Αναρωτιέμαι με ποιά λογική οι ξένοι επενδυτές εντάσσονται στους εκτός συστήματος, αφού δεν αποκλείεται να έχουν προσβάσεις και να πετυχαίνουν τους στόχους τους χρησιμοποιώντας αθέμιτα μέσα (π.χ. Siemens). Επιπλέον η διάκριση είναι αυθαίρετη αφού μπορεί κάποιος επιχειρηματίας είναι προμηθευτής και του δημοσίου και του ιδιωτικού τομέα ταυτοχρόνως (π.χ. Πλαίσιο, Λύκος), οπότε ίσως θα έπρεπε να ενταχθεί και στις δύο κατηγορίες. Κάποιος με βάση αυτή την ανάλυση μεταπηδά από την μία κατηγορία στην άλλη σχετικά εύκολα (π.χ. απολυμένος τραπεζουπάλληλος, αφού η ΟΤΟΕ είναι ισχυρό συνδικάτο). Είναι λίγο περίεργη η διαπίστωση ότι οι επιχειρηματίες (που δεν φοροδιαφεύγουν) και πιθανώς να έχουν έσοδα ακόμα και πάνω από 10000 € ετησίως να έχουν τα ίδια συμφέροντα με ανέργους ή μισθωτούς που έχουν έσοδα κάτω από 15.000 €. Αν καταλαβαίνω ο συγγραφέας υπονοεί ότι οι αμοιβές στην 1η κατηγορία είναι πάνω από αυτό που διακιούται, ενώ στη 2η κάτω και από αυτό προκύπτει η αντίθεση συμφερόντων. Στην πραγματικότητα η αντίθεση συμφερόντων που ο κ. Κολίτζας παραβλέπει είναι σε κύριο βαθμό στο εσωτερικό μίας ιδιωτικής επιχείρησης στην κατανομή μεταξύ κερδών και μισθών. Επιπλέον, όπως δείχνει και η εμπειρία από τον ένα χρόνο εφαρμογής του μνημονίου, η πτώση των μισθών των εργαζομένων με ισχυρά συνδικάτα (δημόσιο, ΔΕΚΟ κλπ.) παρασύρει και τους μισθούς των υπολοίπων, αφού επίσης μειώνονται και οι μισθοί των χαμηλόμισθων ιδιωτικών υπαλλήλων. Υπάρχει θετική σχέση μεταξύ του κατώτατου μισθού που υπογράφει η ΓΣΕΕ και των κλαδικών συμβάσεων σε ΔΕΚΟ ισχυρά σωματεία στον ιδιωτικό τομέα (τα γραφόμενα από τον κ. Κολλίντζα θα ευσταθούσαν αν υπήρχε αρνητική). Η μείωση της διαπραγματευτικής ισχύος (και των μισθών) των μισθωτών «εντός συστήματος» δεν αυξάνει τη διαπραγματευτική ισχύ των μισθωτών «εκτός συστήματος», αλλά των εργοδοτών τους (οι οποίοι θα είναι οι κυρίως οφελειμένοι). Και χάρη στην ύφεση που προκαλεί το μνημόνιο, η πτώση των μισθών δεν αυξάνει τις πιθανότητες να βρουν εργασία οι άνεργοι, αφού λόγω της μείωσης της εγχώριας ζήτησης μειώνεται η παραγωγή και η εγχώρια προσφορά. Η ευελιξία στην αγορά εργασίας θα αυξήσει τις πιθανότητές τους να βρουν εργασία μερικής απασχόλησης με μικρή αμοιβή (μικρότερη από αυτή των «εντός συστήματος» προ της μείωσης της διαπραγματευτικής τους δύναμης), αλλά το μερίδιο των μισθωτών στο εθνικό εισόδημα θα έχει μειωθεί. Εαν δε αποδυναμωθούν τελείως τα συνδικάτα θα μειωθεί η ανεργία, αλλά ο μέσος μισθός αμφιβάλλω αν θα ξεπερνά τα 500-600 € σε σημερινές τιμές, αφού θα αυξηθεί σημαντικά η διαπραγματευτική δύναμη των εργοδοτών. Η θεωρία που αναφέρει ο κ. Κολλίντζας έχει νόημα μόνο αν δεχθούμε ως δεδομένο το επίπεδο κερδών και μισθών ώστε να επιτευχθεί το επίπεδο πλήρους απασχόλησης των παραγωγικών συντελεστών και το ερώτημα είναι πως θα κατανεμηθούν οι μισθοί μεταξύ των διαφόρων κατηγοριών εργαζομένων και των ανέργων. Στο άρθρο δεν γίνεται προσπάθεια ουτε να τεκμηριωθεί μεθοδολογικά η ταξινόμηση των κατηγοριών, οπύτε να αποδειχθεί ότι το παράδειγμα που αναφέρεται (ιδιωτικοποίηση ΔΕΚΟ) ωφελεί πάντα το κοινωνικό σύνολο. Υπάρχουν περιπτώσεις που οι ιδιωτικοποιήσεις, παρά τα προβλεπόμενα από οικονομολόγους όπως ο κ. Κολλίντζας κατέληξαν σε ζημία όχι μόνο των εργαζομένων στις ΔΕΚΟ, αλλά και του κοινωνικού συνόλου (π.χ. ιδιωτικοποίηση ενέργειας σε Φλώριντα, ιδιωτικοποίηση σιδηροδρόμων σε Βρεττανία, ύδρευσης σε Λ. Αμερική κλπ.) και γι΄αυτό υπήρξαν περιπτώσεις που επανακρατικοποιήσεις διαδέχθηκαν ιδιωτικοποιήσεις. Εαν το ερμηνευτικό σχήμα του συγγραφέα έχει καθολική ισχύ και ερμηνεύει τις εξελίξεις σε άλλες χώρες, θα έπρεπε να εξηγήσει τι το ιδιαίτερο έχουν οι Έλληνες πολιτικοί και ρέπουν προς το λαϊκισμό (εκτός αν θεωρεί ότι τα όσα περιγράφει είναι ίδιον των πολιτικών παγκοσμίως). Στην περίπτωση αυτή τίθεται το ερώτημα αν χρειάζεται άλλο πολιτικό σύστημα που είναι αποτελεσματικώτερο και συμβάλλει στο να γίνονται ορθολογικώτερες επιλογές. Φοβάμαι ότι λαικισμός δεν συναντάται μόνο στους πολιτικούς, αλλά και στην επιχειρηματολογία του συγγραφέα. Θα ήθελα να εξηγήσει κατά πόσο είναι εφικτό μία χώρα που αναπτύσσεται να μην έχει ελλείμματα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών. Παραβλέπει ότι τα ελλείμματα της μίας είναι πλεονάσματα της άλλης, εφόσον σε παγκόσμια κλίμακα αλληλοεξουδετερώνονται. Ούτε εξηγεί που οφείλονται τα ελλείμματα της Ελλάδος και για αποιό λόγο έχουν διευρυνθεί από το 1981 και ιδίως από το 2002. Το πρόβλημα δεν είναι ότι η Ελλάς έχει ελλείμματα, αλλά η σύνθεση των εισαγωγών και το πως αξιοποιούνται τα δανεικά. Ως προς το μνημόνιο, πέρα από το ότι ο συγγραφέας ξεχνά τους χειρισμούς του πρωθυπουργού που συνέβαλαν τα μέγιστα ώστε να εκτοξευθεί το κόστος δανεισμού, θεωρώ ότι οι πολιτικές που εισηγείται αυξάνουν την ύφεση και συνεπώς λόγω της μείωσης του ΑΕΠ αυξάνει ο λόγος δημόσιο χρέος / Α.Ε.Π. (και φυσικά εν μέσω ύφεσης είναι πιο επώδυνο και δύσκολο να υπάρξουν πρωτογενή πλεονάσματα ώστε να σταθεροποιηθεί το χρέος). (Ο λόγος δημόσιο χρέος/ ΑΕΠ από 115% τον οκτώβριο του 2009 έφθασε στο 135% και έχει αυξητικές τάσεις, το δημόσιο χρέος από 280 δις € τον οκτώβριο του 2009 έχει φθάσει τα 340). Επιπλέον, λόγω της ύφεσης μειώνονται τα φορολογικά έσοδα και αυτό δυσχεραίνει την επίτευξη πρωτογενών πλεονασμάτων. Είναι ερώτημα τι είδους ανάπτυξη θα υπάρξει και ποιά θα είναι η θέση της Ελλάδος στο διεθνή καταμερισμό εργασίας με δεδομένο ότι η μείωση των μισθών θα ωθήσει την οικονομία σε παραγωγή προϊόντων εντάσεως εργασίας. Η πρόταση ότι «το Μνημόνιο δεν είναι τίποτα άλλο παρά η εφαρμογή της πεπατημένης της οικονομικής επιστήμης» είναι κατά τη γνώμη μου αντιδεονοτλογική. Στην οικονομική, όπως και σε όλες τις κοινωνικές επιστήμες, υπάρχουν αλληλοσυγκρουόμενες οικονομικές θεωρίες. Θυμίζω μόνο ότι η εφαρμογή των ορθόδοξων οικονομικών που υποστηρίζει ο κ. Κολλίντζας συνέβαλε τα μέγιστα στο να γιγαντωθεί η κρίση την περίοδο 1928-32, ενώ στην πρόσφατη κρίση, χάρη στην κρατική παρέμβαση (που διέσωσε το πιστωτικό σύστημα αλλά αύξησε το κρατικό χρέος) αποφεύχθηκαν τα χειρότερα. Τέλος θα ήθελα να επισημάνω ότι μερικά από τα σχόλια είναι επίσης εσφαλμένα. Π.χ. ο Victor γράφει ότι «Αν οι δημόσιοι υπάλληλοι πάρουν αύριο μία αύξηση 10%, οι υπόλοιποι αυτόματα θα είναι φτωχότεροι κατά 10% εξαιτίας του αυξημένου πληθωρισμού». Λαθεύει υποστηρίζοντας ότι η αύξηση μισθών οδηγεί κατανάγκη σε πληθωρισμό (θα είχε βάση αν η οικονομία βρισκόταν σε επίπεδο πλήρους απασχόλησης). Η επεκτατική νομισματική πολιτική, εαν υπάρχουν αχρησιμοποίητοι συντελεστές παραγωγής, μπορεί να οδηγήσει σε αύξηση της προσφοράς και της παραγωγής (σε μιά νοικτή μικρή οικονομία όπως η ελληνική που συμμετέχει σε υπερεθνικές ενώσεις μάλλον θα οφηγήσει σε αύξηση των εισαγωγών και του εσοδήματος αλλοδαπών παραγωγών). Ο Zoltar γράφει «οι φτωχότεροι αδυνατούν να καταλάβουν ότι αυτό που σήμερα τους αφαιρεί εισόδημα θα είναι μακροπρόθεσμα προς όφελός τους». Από τη στιγμή που η προσέλκυση των επενδύσεων θα στηριχθεί στη μείωση των μισθών (και την αύξηση των κερδών) και θα στοχεύει στην παραγωγή προϊόντων εντάσεως εργασίας, πως ακριβώς θα ωφεληθούν οι φτωχότεροι? Πέρα από το ότι ανάπτυξη λόγω μείωσης της εγχώριας ζήτησης θα εξαρτάται από τις εξαγωγές που επηρεάζονται από την πορεία της διεθνούς οικονομίας και των ανταγωνιστριών χωρών,τ ο ζήτημα είναι ότι οι μισθοί θα αυξηθούν λιγώτερο από το ποσοστό ανάπτυξης επειδή α)μεγαλύτερη αύξηση θα θεωρηθεί από τους υποστηρικτές του μνημονίου ότι είναι αντικίνητρο για επενδυτές και β)δεν θα υπ0άρξει έλλειψη εργατικών χεριών (τουλάχιστον στους ανειδίκευτους) λόγω της εισροής μεταναστών, οπότε οι μισθοί θα καθηλωθούν χαμηλά.   Τέλης Παπαδόπουλος (18:10 - 23/02/11) Σπάνια διαβάζουμε πλέον μακροσκελή κείμενα που να είναι ουσιαστικά μέχρι το τέλος. Εύγε. Ανάλυση αποκαλυπτική της παθογένειας μιας κοινωνίας που βρίσκεται έρμαιο συγκεκριμένων συμφερόντων. ahilleas ntitoras (17:06 - 23/02/11) αριστη προσεγγιση της πραγματικης αιτιας που η χωρα μας βρισκεται σε αυτην την κατασταση.η αποψη μου ειναι οτι Ελλαδα διοικηται ακομα με τα προτυπα της οθωμανικης αυτοκρατοριας. οπως πολυ σοφα επισειμενεται στο αρθρο υπαρχουν οι εντος συστηματος και οι εκτος [οθωμανοι και γρεκοι]. βασικοι πυλωνες ενος υγειους κοινωνικου,δημοκρατικου συστηματος εχουν διαβρωθει απο τη στιγμη που παιδεια,υγεια,ασφαλεια,δικαιοσυνη κ.α.ειναι διαφορετικη για τους μεν και τους δε. το χειροτερο απ'ολα ειναι οτι ο κυκλος των εντος του συστηματος διευρυνεται παιρνοντας ανεξελεγκτες διαστασεις αφου ενω πριν απο μερικα χρονια αποτελουνταν απο αυτους που αναφερονται στο αρθρο,πλεον εντος του κυκλου εχουν εισελθει καθε ειδους στοιχεια οπως........ ....αμμορφωτοι και ξεδιαντροποι τηλεορασοανθρωποι που μοναδικο στοχο εχουντην προβολη τους απο τα Μ.Μ.Ε.σκοτωνοντας μεσω αυτων[Μ.Μ.Ε.]καθε υγειες κυτταρο της νεολαιας της χωρας μας. ....καλλιτεχνες με προσοντα τα ωραια ποδια και τα γυμνα ωπισθια που γαλουχουν την νεολαια στην ξεκωλοπολιτιστικη κουλτουρα . ....κ.α ...κ.α... η ελλαδα σημερα ειναι στην ιδια κατασταση που ειναι ενας ζωντανος οργανισμος μεσα στον οποιο τα αρρωστα κυτταρα εχουν μεγαλυτερη δυναμη απο τα υγειη με αποτελεσμα καθε προσπαθεια ιασης του οργανισμου να πεφτει στο κενο επειδη απλα τα αρρωστα κυτταρα προστατευουν την υπαρξη τους πως αλλαζει αυτη η κατασταση? πιστευω οτι υπαρχουν τροποι... ...ενας τροπος ειναι να πεισεις αυτα τα"αρρωστα" κυτταρα οτι ειναι προς οφελος τους ο οργανισμος να αποτελειται απο υγειη και οχι απο αρρωστα κυτταρα[εδω η χωρα χρειαζεται εναν ηγετη]. ...αλλος τροπος ειναι η παιδεια[εδω η χωρα χρειαζεται εναν οραματιστη] ...αλλος τροπος????? Mανδραγόρας (12:04 - 23/02/11) Μεθοδική η ανάλυση, απεικονίζει εξαιρετικά την υφιστάμενη κατάσταση. Ωστόσο δε νομίζω ότι η μόνη λύση είναι οι μηχανισμοί που αναφέρει ο αρθρογράφος. Σε κάθε χώρα υπάρχουν οργανωμένα συμφέροντα, σε ορισμένες μάλιστα ( που λειτουργούν ΠΟΛΥ καλύτερα απο την Ελλάδα, είναι και θεσμοθετημένο. Οπως π.χ. μέσω των αμερικανικών "λόμπι". Νομίζω ότι κάτι που δεν αναφέρει αρκούντως ο αρθρογράφος είναι πως μεγάλο για να μην πω τέραστιο ρόλο θα έπαιζε η οργάνωση των εκτός συστήματος σε μηχανισμούς επιρροής. Και ο περιορισμός του ατομισμού που μας διακρίνει. Για παράδειγμα το κίνημα ενάντια στα αυξημένα διόδια αποτελεί υπο μία έννοια, μια πρώτη μορφή αντίδρασης αυτού του τύπου, ασχέτως αν κάποιοι διαφωνούν με αυτές τις μεθόδους. ΓΚ (11:50 - 23/02/11) Ωραία η ανάλυση του προβλήματος (ξεχάσατε βέβαια πως υπάρχει και μια άρχουσα τάξη που διευθύνει το έργο insiders-outsiders) αλλά δεν απαντά σε ορισμένα ερωτήματα όπως Οι μισθοί των insiders έπεσαν από 15% έως 30% (βλέπε ΔΕΚΟ). Γιατί λοιπόν την πληρώνουν με απολύσεις οι outsiders? To μνημόνιο που υποστηρίζετε ως εφαρμογή της πεπατημένης της οικονομικής επιστήμης πως και είναι τόσο υφεσιακό αντί αναπτυξιακό? Τυχαίο? Η σειρά που στοχεύουν οι δράσεις δεν παίζουν ρόλο? Πρώτα όλοι θα θανατωθούν και μετά θα σας αναστήσουμε είναι η λύση? Τα επιδόματα ανεργείας είναι αντικείμενο συζήτησης για μείωση. Όσοι είναι άνεργοι ή δεν μπορούν να συμπληρώσουν απαιτουμενο εισόδημα τι θα γίνουν. Μια υφεσιακή "λύση" θα ήταν να τους μετατρέψουμε σε σαπούνι. Εσεις κύριε τι λέτε? Αυτά τα ολίγα κυριέ guru. Tony Montana (11:05 - 23/02/11) Εξαιρετική και άκρως επίκαιρη τοποθέτηση... Ωστόσο, οι έξωθεν μηχανισμοί που αναφέρετε, από ότι είδαμε, τουλάχιστον μέχρι στιγμής, πλήττουν τους "εκτός του συστήματος", αν ως τέτοιοι λογίζονται οι μισθωτοί και οι συνταξιούχοι. Οι άλλοι, οι "εντός", πάντα θα βρίσκουν τους τρόπους να βάζουν το χέρι στο βάζο με το μέλι, με μνημόνια ή χωρίς.... Το πρόβλημα της Ελλάδας είναι δυστυχώς πρόβλημα νοοτροπίας, από τα κατώτερα έως τα ανώτατα κοινωνικά στρώματα και η λύση είναι μόνο ΠΑΙΔΕΙΑ. Από αυτήν που, όπως βλέπουμε, δεν διαθέτουν ΟΥΤΕ οι νεότερες γενιές, οπότε βράστα Χαράλαμπε! Λούθηρος (10:22 - 23/02/11) Άρα, οι πολιτικοί είναι ουσιαστικά άχρηστοι, από τη στιγμή που δεν μπορούν να προχωρήσουν τις αναγκαίες για το μακροπρόθεσμο συμφέρον της χώρας αλλαγές. Εξαιρετικό άρθρο, ωστόσο, η ένστασή μου έγκειται στο εξής. Ο κ. Κολλίντζας αναφέρεται καθαρά στην Ελλάδα και το αναφέρει από την πρώτη παράγραφο, ωστόσο οι ιδέες μου φαίνονται πιο καθολικές. Πώς όμως ευημερούν χώρες που δεν έχουν εξωθεν μηχανισμούς δέσμευσης; Victor (10:10 - 23/02/11) Πολύ σωστή η τοποθέτηση. Αυτό που δεν μπορούν να καταλάβουν οι αριστεροί είναι ότι συνήθως οι κοινωνικές μεταβολές είναι zero sum. Αν οι δημόσιοι υπάλληλοι πάρουν αύριο μία αύξηση 10%, οι υπόλοιποι αυτόματα θα είναι φτωχότεροι κατά 10% εξαιτίας του αυξημένου πληθωρισμού (με εξαίρεση κάποιους επαγγελματίες που θα οφεληθούν άμεσα από αυτή τη ρευστότητα, π.χ. μεσίτες ακινήτων). Οι αριστεροί αντιμετωπίζουν το κεφάλαιο όπως ο Δον Κιχώτης τους ανεμόμυλους. Στην πραγματικότητα, ο μέσος εργαζόμενος δε θα έχει να αντιμετωπίσει το Λάτση όταν χρειαστεί να αγοράσει π.χ. ένα σπίτι. Οικιστής (10:07 - 23/02/11) Σωστή ανάλυση και λογικά επιχειρήματα. μακάρι να εισακουσθούν nik/salonik .. (10:03 - 23/02/11) Εγώ πάλι έχω βαρεθεί εδώ και 20 χρόνια να ακούω τα ίδια ονόματα να αποτελούν τους αναντικατάστατους οικονομκούς μάγους αυτής της χώρας όπως: Στουρνάρας-Κολλίντζας-Ταμβακάκης-Ράπανος-Πανταλάκης-Κορλίρας-Γιαννίτσης-Ρουμελιώτης-Χριστοδούλου-Χριστοδουλάκης-Αλογοσκούφης-Χαρδούβελης κλπ. Τελικά η χώρα επτώχευσε!!!! Zoltar (09:59 - 23/02/11) Η θέση σας είναι κατανοητή και απολύτως λογική κατ΄ εμέ. Το πρόβλημα ξεκινά από τις διαφορετικές ομάδες και κυρίως από το ότι οι φτωχότεροι αδυνατούν να καταλάβουν ότι αυτό που σήμερα τους αφαιρεί εισόδημα θα είναι μακροπρόθεσμα προς όφελός τους. Δεν μπορεί κανείς να τους κατηγορήσεις για παραλογισμό, έτσι; Gilda (09:12 - 23/02/11) Μια μεγάλη αποτυχία του πολιτικού συστήματος είναι ότι αδυνατεί να δημιουργήσει τις κατάλληλες θεσμικές αλλαγές που θα ανταποκριθούν στις καινούριες κοινωνικές πραγματικότητες. Το μοντέλο του πολιτικού συστήματος δεν στηρίζεται σε κοινές κοινωνικές αξίες, στην κοινωνική ανοχή της πολυπολιτισμικότητας, στον περιορισμό διαφόρων ανισοτήτων καις τις αξίες κοινωνικού κεφαλαίου, αλλά δίνει έμφαση στην καθημερινή ευημερία, στον υλισμό, είναι ξενόφοβο και δεν έχει μεγάλη εμπιστοσύνη στις αγορές. Με αυτόν τον τρόπο, δημιουργεί κοινωνικές ομάδες με διαφορετικά συμφέροντα που «απαγορεύουν» τη συλλογική δράση για τη βελτίωση του κοινωνικού συνόλου.

	πολιτική σχολίων
Συνδεθείτε με ένα κλικ, μέσω κοινωνικού δικτύου: Επιλέξτε Βοήθεια  Ή συνδεθείτε με το λογαριασμό σας στο Euro2day.  Δεν είστε μέλος; Εγγραφείτε τώρα δωρεάν.

	Όνομα (υποχρεωτικό - μπορείτε να βάλετε ψευδώνυμο) Ειδοποίηση με email για νέα σχόλια		πολιτική σχολίων
Σχόλιο