Οι τράπεζες ρισκάρουν στις ”θολές” αγορές της ΕΕ

Για υπεραντίδραση κάνουν λόγο οι Financial Times σε ανάλυσή τους για το ”σκάνδαλο των ομολόγων”. Οι FT αναλύουν την επίμαχη συναλλαγή, επιρρίπτουν ευθύνες στις επενδυτικές τράπεζες που κάνουν τέτοια πολύπλοκα deals σε μη-εκλεπτυσμένες αγορές, αλλά και στους Έλληνες πολιτικούς και στο νομοθετικό πλαίσιο για κακοδιαχείριση στα ελληνικά ασφαλιστικά ταμεία.

Δημοσιεύθηκε: 1 Ιουνίου 2007 - 15:26

Οι τράπεζες ρισκάρουν στις ”θολές” αγορές της ΕΕ

της Gillian Tett και της Kerin Hope

Αυτό το μήνα, κάποια υψηλόβαθμα στελέχη της JP Morgan θα επισκεφθούν την ηλιόλουστη Ελλάδα. Το κίνητρό τους, ωστόσο δεν είναι να απολαύσουν τις διάσημες παραλίες της χώρας ή να κλείσουν κάποιες δουλειές. Αντ’ αυτού, οι αμερικανοί τραπεζίτες προσφέρονται να εμφανιστούν στη Βουλή για να συζητήσουν το ρόλο τους σε ένα πρόσφατο σκάνδαλο ομολόγων ύψους 280 εκ. ευρώ...”

”...Τα τελευταία χρόνια, οι μεγάλες επενδυτικές τράπεζες όπως η JP Morgan κλείνουν ιδιαίτερα επικερδείς δουλειές σε χώρες όπως η Ελλάδα. Δουλειές όπως η τελευταία σπάνια τραβούσαν την προσοχή, καθώς τα δομημένα προϊόντα είναι πολύπλοκα. Όμως πριν από λίγους μήνες, το εν λόγω ομόλογο που οργάνωσε η JP Morgan ήλθε στο προσκήνιο.

Κάποια από τα κρατικά ασφαλιστικά ταμεία αγόρασαν αυτά τα χρηματοοικονομικά εργαλεία σε καθόλου ευνοϊκές τιμές, επιτρέποντας σε Έλληνες και μη-Έλληνες τραπεζίτες να βγάλουν κέρδη εις βάρος τους...”

”...Συμπερασματικά, ένα ερωτηματικό που προκαλείται από τα ελληνικά γεγονότα είναι εάν είναι έξυπνο ή ηθικό, για τραπεζίτες που διψούν για κέρδη να κάνουν τέτοιες συναλλαγές σε μη-εκλεπτυσμένες αγορές. Αν και τέτοια deals μπορούν να οδηγήσουν σε μεγάλα κέρδη, μπορούν να προκαλέσουν προβλήματα κύρους -εάν όχι νομικά- εάν προκύψει ότι λιγότερο εξειδικευμένοι επενδυτές έχασαν χρήματα ως αποτέλεσμα πολύπλοκων συναλλαγών.

Τα γεγονότα που οδήγησαν στο πρόσφατο σκάνδαλο έλαβαν χώρα πέρυσι το καλοκαίρι, όταν μια ομάδα τραπεζιτών στην Αθήνα και το Λονδίνο οργάνωσαν σχέδιο πώλησης ενός δομημένου ομολόγου σε τέσσερα κρατικά ασφαλιστικά ταμεία.

Σε πολλές χώρες, τα ασφαλιστικά ταμεία είναι οι βασικοί αγοραστές τέτοιων προϊόντων. Όμως, αν και τέτοια προϊόντα είναι ιδιαίτερα χρήσιμα σε κάποιες επενδυτικές στρατηγικές, απαιτούν υψηλά επίπεδα εξειδίκευσης. Τα 180 κρατικά ασφαλιστικά ταμεία της Ελλάδας δεν έχουν τέτοια εξειδίκευση επειδή συνδέονται άμεσα με τους πολιτικούς και η πίστη στα πιο πρόσφατα πολιτικά αφεντικά έχει αντιμετωπιστεί ως σημαντικότερο προσόν για τη διαχείρισή τους από ένα καλό ιστορικό στις επενδύσεις...”

”...Παρά την έλλειψη εξειδίκευσης, τα ελληνικά ασφαλιστικά ταμεία έχουν προχωρήσει σε σωρεία τέτοιων αγορών την τελευταία δεκαετία. Κάποιοι εγχώριοι οικονομολόγοι έχουν αποδώσει αυτή την πρακτική στη διαφθορά: ο μέσος μισθός ενός διαχειριστή κρατικού ασφαλιστικού ταμείου είναι μόλις το 1/3 της αντίστοιχης αμοιβής στον ιδιωτικό τομέα, κάτι που αποτελεί εύφορο έδαφος για την παλιά οθωμανική πρακτική του μπαξισιού. Η Ελληνική κυβέρνηση διερευνά τέτοια φαινόμενα διαφθοράς στην παρούσα φάση.

Ωστόσο, ευθύνη μπορεί να αποδοθεί και στη δομή του ελληνικού κλάδου των ασφαλιστικών ταμείων. Η ελληνική κυβέρνηση δεν επιτρέπει στα ταμεία τη διασπορά του ενεργητικού τους, επιμένοντας ότι πρέπει να επενδύουν το 77% τουλάχιστον σε ελληνικά κρατικά ομόλογα, και το υπόλοιπο σε ελληνικές μετοχές και ακίνητα...”

”...Αυτό συμβαίνει επειδή οι συναλλαγές μεταξύ τμημάτων της κυβέρνησης δεν θεωρούνται καθαρό χρέος με βάση τους δημοσιονομικούς κανόνες της Ε.Ε. και οι μεγάλες θέσεις των ταμείων στα ελληνικά ομόλογα βοήθησαν στη μείωση της επίσημης μέτρησης του ελληνικού δημόσιου χρέους τα τελευταία χρόνια, επιτρέποντας στην Αθήνα να δείχνει μια καλύτερη δημοσιονομική εικόνα προς τα έξω.

Όμως, ενώ η νομοθεσία κολακεύει τα ελληνικά δημόσια οικονομικά, τα ταμεία αγωνιούν να αποκομίσουν αξιοπρεπείς αποδόσεις. Έτσι, οι brokers αντέδρασαν προσφέροντας ελληνικά δομημένα προϊόντα που προσφέρουν καλύτερες αποδόσεις αλλά ευθυγραμμίζονται και με τις προϋποθέσεις της νομοθεσίας...”

”...Στην εν λόγω συναλλαγή, δυο πράγματα ήταν εντυπωσιακά: Πρώτον, το ομόλογο διατέθηκα άμεσα μέσω προσχεδιασμένης αλυσίδας, από τη North στην HypoVereinsbank, στην Ακρόπολις και από εκεί, σε τέσσερα ασφαλιστικά ταμεία. Δεύτερον, η τιμή δεν ήταν καθόλου ευνοϊκή για τα ασφαλιστικά ταμεία. Όταν διαπραγματεύονται απλά κρατικά ομόλογα, αυτό γίνεται σε τιμές κοντά στην ονομαστική τους αξία. Όμως τα δομημένα ομόλογα συχνά διαπραγματεύονται σε discount εάν θεωρείται ότι έχουν υψηλό ρίσκο.

Τους τελευταίους μήνες, αντίστοιχες εκδόσεις διαπραγματεύονταν σε επίπεδα πολύ χαμηλότερα της ονομαστικής τους αξίας και η ίδια η North πλήρωσε μόλις 92,95% της ονομαστικής αξίας όταν αγόρασε το ομόλογο από τη JP Morgan. Όμως τα ασφαλιστικά ταμεία πλήρωσαν την ονομαστική αξία, σχεδόν 20 εκατ. περισσότερα από τη North. Αυτό τα άφησε με μια επένδυση που ήταν σχεδόν σίγουρο ότι θα οδηγούσε σε μελλοντικές απώλειες, ενώ τα εμπλεκόμενα μέρη στην αλυσίδα κατέγραψαν ισχυρά κέρδη.

Όταν ήλθαν στο προσκήνιο οι λεπτομέρειες της συναλλαγής -πιθανότατα μετά από διαρροή από κάποιον από τους ανταγωνιστές της JP Morgan- η αμερικανική τράπεζα προσπάθησε να αποτρέψει το σκάνδαλο, δηλώνοντας ότι δεν είχε εμπλοκή ή γνώση για την προσχεδιασμένη αλυσίδα συναλλαγών. Ωστόσο, το ανακάλεσε αργότερα...”

”...Πλέον η JP Morgan προσπαθεί να διορθώσει την κατάσταση επαναγοράζοντας το ομόλογο και σχεδιάζοντας να μοιραστεί τη ζημιά με τη Νorth, ενώ οι Έλληνες πολιτικοί και τα ασφαλιστικά ταμεία εμφανίζονται αποφασισμένοι να κυνηγήσουν το θέμα στις ρυθμιστικές αρχές Αγγλίας και ΗΠΑ.

Από την πλευρά τους, η JP Morgan, η Νorth και η HypoVereinsbank αρνούνται ότι έχουν κάνει κάτι παράνομο. Τραπεζίτες κοντά στις συναλλαγές επισημαίνουν ότι ενώ οι προμήθειες ήταν μεγάλες, ευθυγραμμίζονται με αυτές που δίνονται για δομημένα ομόλογα, ενώ επισημαίνουν ότι είναι ιδιαίτερα συνήθης η πρακτική του ”arbitrage”, της αξιοποίησης δηλαδή των ελαττωμάτων στο χρηματοοικονομικό σύστημα. Ένας τραπεζίτης στο Λονδίνο τονίζει ότι οι οργισμένοι Έλληνες ασφαλισμένοι θα πρέπει να επικεντρωθούν στα δικά τους προβλήματα που προκάλεσαν αυτή την ευκαιρία -και συγκεκριμένα, η κακοδιαχείριση στα ασφαλιστικά ταμεία...”

”...Εν τω μεταξύ, οι Έλληνες πολιτικοί παραμένουν αποφασισμένοι να αναζητήσουν τις ευθύνες αλλού -και να δώσουν ”κεφάλια” στους οργισμένους ψηφοφόρους. Ο κλάδος ξεπλύματος χρήματος του Υπουργείου Οικονομικών, για παράδειγμα, ξεκίνησε διερεύνηση σε όλες τις ύποπτες συναλλαγές ομολόγων από το 1999, κάτι που ενδέχεται να επηρεάσει πολλές τράπεζες.

Πολλοί παρατηρητές θεωρούν ότι αυτό αποτελεί υπεραντίδραση. ”Θα ήταν κρίμα εάν η Ελλάδα επέβαλε περιορισμούς σε όλα τα δομημένα εργαλεία ως αποτέλεσμα αυτού του σίριαλ”, τονίζει ο Πέτρος Δαλιάνης, ένας Έλληνας τραπεζίτης.

© The Financial Times Limited 2007. All rights reserved.
FT and Financial Times are trademarks of the Financial Times Ltd.
Not to be redistributed, copied or modified in any way.
Euro2day.gr is solely responsible for providing this translation and the Financial Times Limited does not accept any liability for the accuracy or quality of the translation