Αναδυόμενες: "Κλειδί" στην παγκόσμια ισορροπία

Η Κίνα δεν μπορεί μόνη της να επιλύσει το πρόβλημα των παγκόσμιων ανισορροπιών. Θα πρέπει να υπάρξει βοήθεια από το σύνολο των αναπτυγμένων και αναδυόμενων αγορών, για να έλθει μία νέα καλύτερη τάξη πραγμάτων.

Δημοσιεύθηκε: 21 Δεκεμβρίου 2009 - 13:34

Kemal Dervis*

Αναδυόμενες: Κλειδί στην παγκόσμια ισορροπία

Η Κίνα δεν μπορεί να συμπεριφέρεται ως Κίνα, γιατί αυτόν τον ρόλο φαίνεται ότι επιθυμούν να τον αναλάβουν οι ΗΠΑ, όπως τουλάχιστον άφησε να εννοηθεί ο κ. Larry Summers, επικεφαλής του National Economic Council του προέδρου των ΗΠΑ, κ. Barack Obama.

Υπάρχει η διάχυτη άποψη ότι οι ανισορροπίες της παγκόσμιας οικονομίας –το υψηλό έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών των ΗΠΑ και το αντίστοιχο υψηλό πλεόνασμα τρεχουσών συναλλαγών της Κίνας- ευθύνονται για την χρηματοοικονομική κρίση στη διετία 2008-2009, καθώς προσέθεσαν υπερβολική ρευστότητα στην αμερικανική αγορά και προώθησαν τη διάθεση για δημιουργία τοξικών επενδυτικών προϊόντων. Υπάρχει, δε, ακόμη μεγαλύτερη ομοφωνία ότι θα πρέπει να υπάρξει εξισορρόπηση της παγκόσμιας οικονομίας, προκειμένου να στηριχθεί η ανάκαμψή της.

Οι αμερικανικές επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά πρέπει να ισορροπήσουν τους ισολογισμούς τους, κάτι το οποίο, για να συμβεί, χρειάζεται υψηλότερες αποταμιεύσεις και χαμηλό έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών. Αυτό μεταφράζεται σε χαμηλότερη ζήτηση προϊόντων και υπηρεσιών από τις ΗΠΑ, ενώ το κενό που αφήνουν μπορεί να το καλύψει κάποια άλλη χώρα, δηλαδή ο υπόλοιπος κόσμος θα πρέπει να αυξήσει τις εισαγωγές και όχι τις εξαγωγές του.

Με τον όρο «υπόλοιπος κόσμος», τουλάχιστον σε αυτό το debate, είθισται να εννοούμε την Κίνα. Το πλεόνασμα της Κίνας ήταν 426 δισ. δολάρια το 2008, όταν το αμερικανικό έλλειμμα άγγιξε τα 706 δισ. δολάρια. Φυσικά τόσο το έλλειμμα όσο και το πλεόνασμα αφορούσε την εμπορική δραστηριότητα των δύο χωρών και με άλλα κράτη.

Όμως το κινεζικό πλεόνασμα είναι εντυπωσιακό τόσο ως ποσοστό επί του ΑΕΠ, καθώς φθάνει στο 10% όσο και σε απόλυτους αριθμούς. Να και, σαφώς, θα ήταν θετικό να υπάρξει μείωσή του, αυτό δεν μπορεί να συμβεί σε μία νύκτα ούτε να πραγματοποιηθεί χωρίς αρνητική επίπτωση στην κινεζική ανάπτυξη. Η Κίνα μπορεί να αλλάξει το μοντέλο οικονομικής ανάπτυξης σε διάστημα κάποιων ετών, τροποποιώντας την πολιτική στήριξης εξαγωγών και αφήνοντας «ελεύθερο» το νόμισμά της. Εάν προσπαθήσει να προχωρήσει απότομα σε αυτές τις αλλαγές τότε θα πλήξει την ανάπτυξή της και φυσικά το ισοζύγιο προσφοράς-ζήτησης. Χαμηλότερη ανάπτυξη της Κίνας δεν θα πλήξει μόνο την ίδια τη χώρα αλλά και όλες τις χώρες που εξάγουν προϊόντα τους σε αυτήν. Κανείς δεν πρέπει να ξεχνά ότι η ισχυρή ανάπτυξη της Κίνας κάνει καλό στην παγκόσμια ανάπτυξη.

Το πλεόνασμα της Κίνας αναμένεται ότι θα υποχωρήσει ελαφρά έως το 2012, φθάνοντας στα 400 δισ. δολάρια, σύμφωνα με το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ).

Ένα άλλο πρόβλημα είναι ότι και οι χώρες του Περσικού Κόλπου διαθέτουν υψηλά πλεονάσματα, τα οποία, βάσει εκτίμησης του ΔΝΤ θα φθάσουν στα 250 δισ. δολάρια. Η Ιαπωνία, επίσης, θα συνεχίσει να έχει πλεόνασμα, κυρίως λόγω της αύξησης των αποταμιεύσεων και με δεδομένη την γήρανση του πληθυσμού της.

Από πού, λοιπόν, θα προέλθει η ενίσχυση της απαίτησης για «νέα ισορροπία» στην παγκόσμια ανάπτυξη; Ποιοι θα πρέπει να έχουν υψηλότερα ελλείμματα;

Η πιο προφανής απάντηση είναι αναπτυγμένες και αναδυόμενες αγορές, αλλά με εξαίρεση την Κίνα. Το ισοζύγιο πληρωμών τους είναι σαφώς διαφορετικό, αλλά ως σύνολο δεν ήταν εισαγωγείς κεφαλαίων κατά τη διάρκεια των τελευταίων ετών προκειμένου να στηρίξουν τα μακροοικονομικά τους δεδομένα. Προτίμησαν να ενισχύσουν τα συναλλαγματικά τους αποθέματα προκειμένου να προστατευθούν έναντι των κρίσεων στις κεφαλαιακές αγορές.

Αυτό που χρειάζεται για να υπάρξει εκ νέου ισορροπία στην παγκόσμια οικονομία είναι υψηλότερες επενδύσεις από την Κίνα και τις χώρες του Περσικού Κόλπου στον ανεπτυγμένο κόσμο. Υψηλότερος δανεισμός από τις αναπτυξιακές τράπεζες. Επιβολή από το ΔΝΤ της ανάγκης για μείωση των συναλλαγματικών αποθεμάτων. Σταθερές οικονομικές πολιτικές στις εν λόγω χώρες. Η προσοχή σε αυτές τις αλλαγές, σαφώς μαζί με την ανάγκη μείωσης του πλεονάσματος της Κίνας, θα βοηθήσει στην δημιουργία νέων θέσεων εργασίας και στην καλύτερη ανάπτυξη παγκοσμίως.

* Ο κ. Kemal Dervis είναι αντιπρόεδρος διεθνούς οικονομίας και ανάπτυξη στο Brookings Institution και πρώην υπουργός Οικονομικών της Τουρκίας.

© The Financial Times Limited 2009. All rights reserved.
FT and Financial Times are trademarks of the Financial Times Ltd.
Not to be redistributed, copied or modified in any way.
Euro2day.gr is solely responsible for providing this translation and the Financial Times Limited does not accept any liability for the accuracy or quality of the translation