Το τέλος του ευρωπαϊκού ονείρου

Το ευρωπαϊκό οικονομικό και κοινωνικό μοντέλο αποτελούσε για κάποιους το τέλειο παράδειγμα για το πού θα έπρεπε να κινηθεί η ανθρωπότητα. Ένα όνειρο που κατέστρεψε σχεδόν εντελώς η κρίση χρέους στην ευρωζώνη.

Δημοσιεύθηκε: 18 Μαΐου 2010 - 13:31

Gideon Rachman

Με την ενεργοποίηση της Συνθήκης της Λισαβόνας στα τέλη του περασμένου έτους ορισμένοι Ευρωπαίοι ηγέτες επέτρεψαν στους εαυτούς τους να ονειρευτούν μία νέα παγκόσμια τάξη πραγμάτων, στην οποία η Ε.Ε. τελικά αναγνωριζόταν ως παγκόσμια υπερδύναμη, στο πλάι των ΗΠΑ και της Κίνας.

Κατά τη διάρκεια των τελευταίων εβδομάδων σαφέστατα η Ευρώπη έχει προσελκύσει παγκόσμια προσοχή, αλλά για εντελώς διαφορετικούς λόγους από αυτούς που είχε ελπίσει. Αντί να προκαλεί τον θαυμασμό για τη δύναμή της, η Ευρώπη προσελκύει την προσοχή για την κρίση που τη μαστίζει και βρίσκεται σε εξέλιξη. Το να παρακολουθείς την προσπάθεια διάσωσης του ευρώ από την Ουάσιγκτον ή το Πεκίνο είναι σαν να βλέπεις ένα αυτοκινητικό δυστύχημα που έχει συμβεί στην απέναντι μεριά του δρόμου. Είσαι μακριά, όμως αυτό δεν σε προστατεύει από το να βρεθείς μεταξύ των παράπλευρων απωλειών.

Άλλωστε, μία μακροχρόνια περίοδος μειωμένης ζήτησης στην Ευρώπη θα πλήξει το σύνολο της οικονομικής ανάκαμψης παγκοσμίως.

Είναι φυσιολογικό η προσοχή να επικεντρωθεί στο οικονομικό μέρος της ευρωπαϊκής κρίσης. Υπάρχουν, όμως, και γενικότερες -ίσως όχι και τόσο φανερές- πολιτικές συνέπειες. Η Ευρώπη είναι -ή μάλλον ήταν- κάτι σημαντικό για την παγκόσμια σκηνή.

Αυτό που αντιπροσωπεύει η Ευρώπη είναι περισσότερο η δυναμική μιας ιδέας, του ευρωπαϊκού ονείρου. Για τους διεθνιστές ανά την υφήλιο, για όσους πιστεύουν στη μεγαλύτερη συνεργασία μεταξύ των κρατών, για όσους πιέζουν για μία παγκόσμια νομική τάξη, η Ευρώπη αποτελεί μία αχτίδα ελπίδας.

Εάν το ευρωπαϊκό πείραμα καταρρεύσει, τότε θα υποφέρουν και οι ιδέες που το αντιπροσωπεύουν. Οι αντίθετες ιδέες -η επικράτηση της δύναμης έναντι στον νόμο, η υπεροχή των εθνικών κρατών, ο αυταρχισμός- μπορεί να επικρατήσουν.

Οι υποστηρικτές του ευρωπαϊκού ονείρου δεν είναι μόνο (αν και υπάρχουν αρκετοί) φιλελεύθεροι καθηγητές σε κολέγια τέχνης στις ΗΠΑ. Μεταξύ των θαυμαστών συγκαταλέγονται η Ιαπωνία και οι ΗΠΑ.

Λίγο πριν αναλάβει την εξουσία, ο Ιάπωνας πρωθυπουργός, κ. Yukio Hatoyama, πρότεινε τη δημιουργία ενός κοινού ασιατικού νομίσματος στα πρότυπα του ευρώ. Ο Πρόεδρος των ΗΠΑ κ. Obama μπορεί να είναι λιγότερο ανοιχτός στο να δείξει τον θαυμασμό του για το ευρωπαϊκό μοντέλο, όμως αυτός σαφώς υπάρχει.

Πάντως, η κρίση στην Ευρώπη έκανε πολύ πιο δύσκολη τη ζωή των Ασιατών και των Αμερικανών, οι οποίοι πίστευαν ότι και ο υπόλοιπος κόσμος θα πρέπει να πάρει μαθήματα από τη Γηραιά Ήπειρο.

Την ίδια ώρα που οι θαυμαστές της Ευρώπης διατηρούν αμυντική στάση, οι ευρωσκεπτικιστές ξεσπαθώνουν. Όπως τονίζει ο κ. Charles Grant, επικεφαλής του φιλοευρωπαϊκού think-tank Centre for European Reform, παραδέχεται ότι σε πρόσφατα ταξίδια του ανά την υφήλιο είδε έντονες αντιδράσεις για το ευρωπαϊκό μοντέλο.

Πριν από μερικά χρόνια ο Αμερικανός συγγραφέας κ. Jeremy Rifkin εξέδωσε ένα βιβλίο με τίτλο "The European Dream" ("Το Ευρωπαϊκό Όνειρο") -αξίζει να σημειωθεί ότι είναι συγγραφέας και του βιβλίου "The End of Work" ("Το Τέλος της Εργασίας")-, στο οποίο υποστήριζε ότι η Ευρώπη αποτελεί ένα μοντέλο για το μέλλον.

"Ενώ το αμερικανικό πνεύμα θαμπώνει, γεννιέται ένα νέο ευρωπαϊκό όνειρο", σημείωνε και πρόσθετε: "Είναι ένα όνειρο που ταιριάζει πολύ καλύτερα με το πού πρέπει να κατευθυνθεί ο κόσμος στο μέλλον. Ένα όνειρο που υπόσχεται να οδηγήσει την ανθρωπότητα σε μία περισσότερο συνεκτική κοινωνία".

Διαβάζοντας αυτά τα λόγια σήμερα, δεν ξέρεις εάν θα πρέπει να βάλεις τα γέλια ή τα κλάματα.

© The Financial Times Limited 2010. All rights reserved.
FT and Financial Times are trademarks of the Financial Times Ltd.
Not to be redistributed, copied or modified in any way.
Euro2day.gr is solely responsible for providing this translation and the Financial Times Limited does not accept any liability for the accuracy or quality of the translation