Citi: Τραγικές οι επιπτώσεις διάσπασης ευρώ

Ο επικεφαλής ανάλυσης της Citi δίνει πιθανότητα 25% σε χρεοκοπία της Ελλάδας και έξοδο από ευρωζώνη. Προειδοποιεί ότι τυχόν διάσπαση της ευρωζώνης θα οδηγήσει σε πανδαιμόνιο και σε μακρά παγκόσμια ύφεση.

Δημοσιεύθηκε: 8 Δεκεμβρίου 2011 - 11:54

Willem Buiter*

Citi: Τραγικές οι επιπτώσεις διάσπασης ευρώ

Τι θα γίνει εάν καταρρεύσει το ευρώ; Η διάσπαση της ευρωζώνης, ακόμη και εάν πρόκειται για μερική έξοδο ενός ή λίγων κρατών με τις περισσότερες αδυναμίες στη δημοσιονομική θέση και στην ανταγωνιστικότητα, θα είναι χαοτική. Ενδεχόμενη πλήρης ή ευρεία διάσπαση, όπου η ευρωζώνη θα χωριστεί στο ισχυρό μάρκο, από τη μία πλευρά, και σε περίπου 10 εθνικά νομίσματα, από την άλλη, θα οδηγήσει σε πανδαιμόνιο.

Δεν θα είναι μία σχεδιασμένη, ελεγχόμενη και σταδιακή εγκατάλειψη πολιτικών, οικονομικών και νομικών δεσμεύσεων. Η έξοδος, είτε είναι μερική είτε πλήρης, πιθανότατα θα προκαλέσει ανεξέλεγκτες κρατικές χρεοκοπίες των δημοσιονομικά και ανταγωνιστικά αδύναμων κρατών-μελών, των οποίων τα νομίσματα θα αποδυναμωθούν δραματικά και οι τράπεζες θα καταρρεύσουν.

Εάν η Ιταλία και η Ισπανία οδηγηθούν εκτός ευρώ, τότε θα υπάρξει και κατάρρευση των συστημικά σημαντικών χρηματοοικονομικών οργανισμών στην Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά και στη βόρεια Αμερική, με πολυετή παγκόσμια μεγάλη ύφεση.

Ας εξετάσουμε το σενάριο εξόδου μιας χώρας δημοσιονομικά και ανταγωνιστικά αδύναμης, όπως είναι η Ελλάδα, γεγονός στο οποίο δίνω πιθανότητες της τάξεως του 20% - 25%. Τα περισσότερα συμβόλαια, εκ των οποίων οι τραπεζικές καταθέσεις, τα κρατικά ομόλογα, οι συντάξεις και οι μισθοί, θα πρέπει να επαναπροσδιοριστούν στη νέα δραχμή. Θα ακολουθήσει σημαντική υποτίμηση της τάξεως του 65%.

Οι καταθέτες θα τραπούν σε φυγή από τις ελληνικές τράπεζες από τη στιγμή όπου θα θεωρηθεί πιθανό το ενδεχόμενο εξόδου από την ευρώζωνη, ενώ πρακτικά θα πάψει ο δανεισμός που θα διέπεται από το ελληνικό δίκαιο. Το κρατικό και το τραπεζικό σύστημα, κατά συνέπεια, θα καταρρεύσουν πριν από την έξοδο της χώρας από το ευρώ, λόγω του ελλείμματος χρηματοδότησης που θα δημιουργηθεί.

Μετά την έξοδο από το ευρώ, τα συμβόλαια και τα χρηματοοικονομικά εργαλεία που διέπονται από ξένο δίκαιο θα διατηρηθούν σε ευρώ. Οι ισολογισμοί δεν θα είναι πλέον ισοσκελισμένοι και θα υπάρξουν μαζικές χρεοκοπίες. Η ελληνική οικονομία θα καταρρεύσει.

Η Ελλάδα θα αποκτήσει προσωρινό ανταγωνιστικό πλεονέκτημα από την απότομη υποβάθμιση της δραχμής. Όπως όμως συμβαίνει επίσης στην Πορτογαλία, στην Ισπανία και στην Ιταλία, δεν έχει την απαιτούμενη βάση για να διατηρήσει αυτό το ανταγωνιστικό πλεονέκτημα. Η εκτίναξη των μισθών και του πληθωρισμού σύντομα θα οδηγήσει στο προγενέστερο, μη ανταγωνιστικό status quo. Χωρίς εξωτερικό δανεισμό, οι εισαγωγές θα καταρρεύσουν, γεγονός που θα εμποδίσει την εγχώρια παραγωγή. Η συνολική εγχώρια ζήτηση και η συνολική προσφορά θα ανταγωνίζονται στον κατήφορο.

Εάν η Ελλάδα βγει μόνη της από την ευρωζώνη, ο φόβος ότι θα ακολουθήσουν και άλλες χώρες θα είναι ελάχιστος.

Εάν, όμως, ωθηθεί εκτός επειδή άλλα κράτη-μέλη αρνούνται να χρηματοδοτήσουν το ελληνικό δημόσιο και η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα τις τράπεζές της, τότε οι αγορές θα ψάχνουν να βρουν ποιο θα είναι το επόμενο θύμα. Έτσι, μπορεί να πυροδοτηθούν μαζική φυγή από τις τράπεζές της και διακοπή της κρατικής της χρηματοδότης αλλά και της χρηματοδότησης για τους χρηματοοικονομικούς της οργανισμούς και τις επιχειρήσεις της.

Ο ίδιος ο φόβος μπορεί τελικά να επιβάλει την έξοδο της εν λόγω χώρας από την ευρωζώνη. Η μεταδοτική ασθένεια μπορεί στη συνέχεια να πλήξει όλη την περιφέρεια της ευρωζώνης -Πορτογαλία, Ιρλανδία, Ισπανία και Ιταλία- και ίσως μεταδοθεί σε χώρες του πυρήνα, όπως το Βέλγιο, η Αυστρία και η Γαλλία.

Η ανεξέλεγκτη κρατική χρεοκοπία και η έξοδος από την ευρωζώνη μόνο για την Ελλάδα θα ήταν διαχειρίσιμες. Η Ελλάδα, άλλωστε, αντιστοιχεί μόλις στο 2,2% του ΑΕΠ της ευρωζώνης και στο 4% του χρέους της.

Όμως, η ανεξέλεγκτη χρεοκοπία και η έξοδος από την ευρωζώνη της Ιταλίας θα οδηγούσαν σε κατάρρευση το μεγαλύτερο μέρος του ευρωπαϊκού τραπεζικού κλάδου.

Αν συνέβαινε το ίδιο και για τα πέντε κράτη της περιφέρειας της ευρωζώνης -σενάριο στο οποίο δίνω πιθανότητα 5%-, θα οδηγούσε σε κατάρρευση όχι μόνο το ευρωπαϊκό τραπεζικό σύστημα, αλλά επίσης και το χρηματοοικονομικό σύστημα της βόρειας Αμερικής και μέρος του παγκόσμιου τραπεζικού συστήματος που έχει διεθνή έκθεση.

Η επακόλουθη χρηματοοικονομική κρίση θα πυροδοτήσει μεγάλη παγκόσμια ύφεση, που θα κρατήσει χρόνια, με το παγκόσμιο ΑΕΠ να μειώνεται περισσότερο από 10% και το ποσοστό της ανεργίας στη Δύση να ξεπερνά το 20%. Οι αναδυόμενες αγορές επίσης θα πληγούν.

Εάν βρεθούν εκτός ευρωζώνης η Γερμανία και άλλες δημοσιονομικά και ανταγωνιστικά ισχυρές χώρες, τότε η κατάσταση θα είναι ακόμη πιο δραματική. Κάτι τέτοιο μπορεί να συμβεί εάν υπάρξουν προσπάθειες για δημοσιονομική ενοποίηση με απεριόριστα ευρωομόλογα ή μεταφορές κεφαλαίων από τους ισχυρούς στους πιο αδύναμους χωρίς όμως παράλληλη παράδοση της εθνικής κυριαρχίας επί της δημοσιονομικής πολιτικής, ώστε να αποτραπούν μελλοντικές κρίσεις ή εάν η ΕΚΤ αποφασίσει να αποδεχτεί αύξηση του πληθωρισμού. Θεωρώ αυτό το σενάριο σε μεγάλο βαθμό απίθανο, με ποσοστό να επαληθευτεί μικρότερο του 3%.

Σε αυτήν την περίπτωση, πάντως, η Γερμανία και οι άλλες χώρες του πυρήνα της ευρωζώνης (ενδεχομένως και η Γαλλία) θα παρουσίαζαν το νέο μάρκο. Τα κράτη της περιφέρειας θα οδηγούνταν σε χρεοκοπία. Το νέο μάρκο θα κατέγραφε απότομη άνοδο. Οι χρηματοοικονομικοί οργανισμοί στη νέα ένωση και πάλι θα έπρεπε να στηριχτούν λόγω των ζημιών από την έκθεσή τους στις χώρες της περιφέρειας.

Δεδομένου ότι δεν θα υπήρχε κανένας συνδετικός κρίκος μεταξύ των υπόλοιπων χωρών της ευρωζώνης, το πιο πιθανό θα ήταν να υπάρξουν 11 διαφορετικά εθνικά νομίσματα. Θα επικρατούσε το απόλυτο χάος ως προς τη νομική υπόσταση και την ισχύ όλων των συμβολαίων που είχαν συναφθεί με ονομαστική αξία σε ευρώ. Όλοι -εκτός ίσως από τους δικηγόρους- θα γίνονταν πολύ φτωχότεροι.

Ίσως η διάσπαση της ευρωζώνης να μην οδηγήσει σε ολοκληρωτική διάσπαση της Ευρωπαϊκής Ένωσης και να μην προκαλέσει τις συγκρούσεις που κατέστρεψαν τη Γηραιά Ήπειρο στο παρελθόν. Παρ' όλα αυτά, η λογική επιτάσσει να συνεχίσουμε την προσπάθεια που ξεκινήσαμε.

*Ο Willem Buiter είναι επικεφαλής ανάλυσης της Citi.

© The Financial Times Limited 2011. All rights reserved.
FT and Financial Times are trademarks of the Financial Times Ltd.
Not to be redistributed, copied or modified in any way.
Euro2day.gr is solely responsible for providing this translation and the Financial Times Limited does not accept any liability for the accuracy or quality of the translation