Η ΕΚΤ μοιράζει χρήμα στα κράτη!

Πώς η κεντρική τράπεζα αντικατέστησε την αγορά και έγινε δανειστής των αδυνάτων και το θησαυροφυλάκιο των ισχυρών. Τα ρίσκα του Ντράγκι που έδωσαν ανάσα στο σύστημα και η ελπίδα ότι θα επανέλθει η... απληστία.

Δημοσιεύθηκε: 30 Ιανουαρίου 2012 - 07:53

Gavyn Davies

Οι αγορές οδηγούνται τόσο από απληστία όσο και από φόβο. Ο φόβος παρέρχεται, αλλά η απληστία δεν έρχεται. Αν και όταν έρχεται, προσελκύει ίσως τις απαραίτητες για τη χρηματοδότηση των ελλειμμάτων ροές ιδιωτικών κεφαλαίων.

Σύμφωνα με όλες τις ειδήσεις που προκύπτουν από το Νταβός, η επικρατούσα άποψη μεταξύ των διεθνών οικονομικών ηγετών είναι ότι η πλέον επικίνδυνη φάση στην κρίση της ευρωζώνης πιθανότατα έχει λήξει.

Ο Mario Draghi έχει αναδειχθεί σε ήρωα της ημέρας. Χρησιμοποιώντας επιθετικά τον ισολογισμό της κεντρικής τράπεζας για να περιορίσει την πιστωτική αποστράγγιση, ο διοικητής της ΕΚΤ κατάφερε να διασκεδάσει τους φόβους χρεοκοπίας στο σύστημα και να κατευνάσει τις κουβέντες για νέα Lehman. Όμως, ενώ ο φόβος στις αγορές ξεθυμαίνει, η απληστία δεν έχει έρθει ακόμη, κι αυτό σημαίνει ότι η ΕΚΤ έχει πολλή δουλειά ακόμη.

Είναι εκπληκτικό πόση διάθεση δείχνουν οι αγορές να συγχωρούν τις κακές ειδήσεις από την ευρωζώνη, μετά τον Δεκέμβριο, οπότε ανέλαβε δράση η ΕΚΤ. Τα προβλήματα στην Ελλάδα και στην Πορτογαλία αυτής της εβδομάδας δεν προκάλεσαν το ντόμινο που θα προκαλούσαν πέρσι.

Προσθέτως, υπάρχουν ενδείξεις ότι η ευρύτερη εμπιστοσύνη στο χρηματοπιστωτικό σύστημα έχει μεταδοθεί και στην πραγματική οικονομία, όπως έδειξαν τα στατιστικά στοιχεία για τον PMI, τον δείκτη IFO και την επιχειρηματική εμπιστοσύνη.

Θα μπορούσαμε, λοιπόν, να πούμε ότι όλα έχουν αποκατασταθεί; Μόνο ένας πολύ αισιόδοξος θα το πίστευε αυτό. Τα στοιχεία για την πιστωτική επέκταση Δεκεμβρίου της ΕΚΤ, για παράδειγμα, ήταν πολύ ανησυχητικά, και δείχνουν ότι εξελίσσεται μεγάλη απομόχλευση, με τον τραπεζικό δανεισμό και τις καταθέσεις σε ελεύθερη πτώση.

Για πολύ καιρό, ήταν αίνιγμα γιατί δεν εκδηλώθηκε περισσότερο σοβαρή τραπεζική έξοδος από τις καταθέσεις στις προβληματικές οικονομίες, και τώρα δείχνει αυτό να συμβαίνει. Οι τραπεζικές καταθέσεις στις πιο αδύναμες χώρες μειώθηκαν κατά 25 δισ. ευρώ αυτόν τον μήνα. Έτσι, οι τράπεζες υποχρεώθηκαν να μειώσουν τα δανειακά τους βιβλία, με πτώση 47 δισ. ευρώ, μόνο τον Δεκέμβριο. Αν αυτές οι τάσεις συνεχιστούν, θα είναι πραγματικά δραματικό όχι μόνο για την ευρωζώνη αλλά και για τις αναδυόμενες αγορές.

Εκείνο που ουσιαστικά έκανε η ΕΚΤ με την ένεση ρευστότητας του Δεκεμβρίου είναι να αντικαταστήσει την ιδιωτική διατραπεζική αγορά, η οποία υπό κανονικές συνθήκες θα έμπαινε σε λειτουργία αν εκδηλωνόταν μετακίνηση καταθέσεων από την Ιταλία, για παράδειγμα, προς τη Γερμανία. Αυτές οι ροές κανονικά θα ισοφαρίζονταν με προσωρινά δάνεια από γερμανικές σε ιταλικές τράπεζες. Τώρα, οι γερμανικές τράπεζες δεν έχουν πρόθεση να κάνουν αυτά τα δάνεια, οπότε η ΕΚΤ υποχρεώνεται να παρεμβαίνει.

Όπως εξήγησε και ο Μ. Draghi, υπάρχει μεγάλη αύξηση στον δανεισμό των τραπεζών από την ΕΚΤ και ανάλογη αύξηση στις τραπεζικές καταθέσεις σε αυτήν. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι οι ίδιες τράπεζες και δανείζονται κεφάλαια και καταθέτουν. Αυτό που συμβαίνει είναι ότι οι προβληματικές τράπεζες δανείζονται από την ΕΚΤ, ενώ οι πιο εύρωστες αυξάνουν τις καταθέσεις σε αυτήν. Ουσιαστικά, η ΕΚΤ έχει καταστεί αγορά.

Κι αυτό δεν δίνει την ανάλογη διάσταση στον πιστωτικό κίνδυνο που εκείνη αναλαμβάνει. Δανείζει στις τράπεζες, οι οποίες έχουν ανεπαρκή ή καθόλου «μαξιλάρια» στους ισολογισμούς τους, για το ενδεχόμενο χρεοκοπίας. Και οι εγγυήσεις τις οποίες λαμβάνει στο πλαίσιο της ανταλλαγής έρχονται κυρίως με τη μορφή κρατικών ομολόγων, που επίσης θα μπορούσαν να χρεοκοπήσουν. Δεν ξέρω πώς έχει καταφέρει να πείσει τον εαυτό της η ΕΚΤ ότι αυτό δεν είναι δανεισμός προς τις κυβερνήσεις, όμως έτσι έχει η κατάσταση.

Βραχυπρόθεσμα, το σημαντικότερο ερώτημα για τις αγορές είναι κατά πόσον η ΕΚΤ θα διατηρήσει και θα επεκτείνει τις επιχειρήσεις ρευστότητας που είναι απαραίτητες για να αποτραπεί μια καταστροφική κατάρρευση των τραπεζικών ισολογισμών. Έχοντας φτάσει μέχρι εδώ, υποθέτω ότι η απάντηση σε αυτήν την ερώτηση είναι καταφατική. Δεν υπάρχει κι άλλη λύση.

Μακροπρόθεσμα, οι αγορές οδηγούνται τόσο από απληστία όσο και από φόβο. Ο φόβος εξανεμίζεται, αλλά η απληστία δεν έχει έρθει. Αν και όταν έρθει, οι υψηλές αποδόσεις που προσφέρονται στους επενδυτές που είναι πρόθυμοι να αναλάβουν εθνικό και τραπεζικό ρίσκο στις αδύναμες οικονομίες ίσως αρχίσουν να προσελκύουν τις ροές ιδιωτικών κεφαλαίων που είναι απαραίτητες για να χρηματοδοτηθούν τα ελλείμματα σε αυτές τις χώρες.

Αυτό θα ήταν πολύ πιο τρανταχτό σημάδι ότι το χρηματοπιστωτικό σύστημα είναι έτοιμο να επιβιώσει χωρίς την τεχνική υποστήριξη της κεντρικής τράπεζας. Και δεν το έχουμε δει ακόμη.

© The Financial Times Limited 2012. All rights reserved.
FT and Financial Times are trademarks of the Financial Times Ltd.
Not to be redistributed, copied or modified in any way.
Euro2day.gr is solely responsible for providing this translation and the Financial Times Limited does not accept any liability for the accuracy or quality of the translation