Smaghi: Απογοητευτική η συμφωνία για ευρω-τράπεζες

Όπως συνέβη σε παλαιότερες περιπτώσεις, έτσι και τώρα η συμφωνία για τον ενιαίο μηχανισμό εκκαθάρισης θα χαιρετιστεί επισήμως ως μεγάλο βήμα προς την πλήρη τραπεζική ενοποίηση. Πολλοί, όμως, απογοητεύονται από τη συγκεκριμένη συμφωνία καθώς αποδεικνύεται κατώτερη των προσδοκιών.

Ο μηχανισμός είναι μη ικανοποιητικός από πολλές πλευρές. Η διαδικασία λήψης αποφάσεων είναι δυσκίνητη και περιλαμβάνει πολύ μεγάλο αριθμό οργανισμών. Τα κεφάλαια είναι ανεπαρκή για να αντιμετωπιστεί το μεγάλο τραπεζικό πρόβλημα. Η ικανότητα του μηχανισμού να δανειστεί από τις αγορές είναι ακόμη ασαφής. Η μεταβατική περίοδος προς το τελικό σχήμα είναι πολύ μεγάλη, συγκρινόμενη τουλάχιστον με τη συχνότητα των τραπεζικών κρίσεων. Γενικά, ο διαχωρισμός μεταξύ τραπεζικού τομέα και κράτους -που ήταν ο βασικός στόχος της ενοποίησης- δεν επιτυγχάνεται.

Από την άλλη πλευρά, ενδεχομένως ο πήχης να τέθηκε εξαρχής πολύ ψηλά. Κοιτάζοντας κάποιος και όσα συμβαίνουν σε άλλες χώρες, δύσκολα θα δει μεγαλύτερη σαφήνεια από όσα πέτυχε τώρα η ευρωζώνη. Πρακτικά, οι πολιτικές αρχές και οι ρυθμιστές πάντα προσπαθούσαν να διατηρηθεί κάποιος συγκεκριμένος βαθμός εποικοδομητικής αβεβαιότητας στη διαχείριση των τραπεζικών κρίσεων, ώστε να αποφευχθεί ο ηθικός κίνδυνος και να λαμβάνονται κάθε φορά υπόψη οι συγκεκριμένες συνθήκες κάθε κρίσης.

Η ύπαρξη ενός ορισμένου πλαισίου δεν αποτρέπει την πιθανότητα σημαντικών λαθών από τους αξιωματούχους. Σε κάθε εκκαθάριση μαθαίνουμε στην πράξη, συμπεριλαμβανομένων και των λαθών του παρελθόντος.

Η Lehman Brothers κατέρρευσε γιατί η τότε κυβέρνηση των ΗΠΑ αποφάσισε τελικά να μη δώσει στήριξη από τον δημοσιονομικό τομέα. Η κρίση επιδεινώθηκε τις επόμενες ημέρες επειδή το Κογκρέσο αρνήθηκε να εγκρίνει το αίτημα της κυβέρνησης για το πρόγραμμα TARΡ. Η απόφαση ανατράπηκε τελικά όταν ο τότε υπουργός Οικονομικών Χένρι Πόλσον ικέτευσε τη βοήθεια της κοινοβουλευτικής εκπροσώπου Νάνσι Πελόζι. Το ΤΑRP, που αρχικά είχε άλλο σκοπό από την ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών, αποδείχθηκε κρίσιμη απόφαση εν όψει των στρες τεστ που έγιναν αργότερα στις τράπεζες. Όπως έλεγε και ο Γουίνστον Τσόρτσιλ, «οι ΗΠΑ θα κάνουν το σωστό, εν τέλει, αλλά πρώτα θα εξαντλήσουν όλες τις εναλλακτικές».

Στην Ευρώπη, έγινε σωστή διαχείριση των κρίσεων σε διακρατικούς οργανισμούς -όπως η Dexia και η ING- ακόμη και χωρίς την ύπαρξη ενιαίου μηχανισμού εκκαθάρισης, χάρη στη συνεργασία λίγων εποπτών. Η δημιουργία ενός ενιαίου μηχανισμού δεν εξασφαλίζει ότι στο μέλλον θα γίνει η σωστή διαχείριση, ειδικότερα εάν οι άνθρωποι που παίρνουν τις αποφάσεις είναι άπειροι και δεν κατανοούν πλήρως τη σοβαρότητα της κατάστασης. Από την άλλη πλευρά, χωρίς έναν ικανό μηχανισμό, ακόμη και οι πιο έμπειρες ρυθμιστικές αρχές και επόπτες θα δυσκολευτούν να αντιμετωπίσουν με επιτυχία μία τραπεζική κρίση.

Είναι ευρέως αποδεκτό ότι η επίλυση τραπεζικών κρίσεων με τέτοιου τύπου μηχανισμό θα είναι πολύ δύσκολη. Αυτό επιφέρει δύο επιπτώσεις:

Πρώτον, θα πρέπει να δοθεί έμφαση στην πρόληψη των κρίσεων. Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, ως ενιαία εποπτική αρχή, πιθανότατα θα εφαρμόσει υψηλά εποπτικά κριτήρια -ως για παράδειγμα στις κεφαλαιακές απαιτήσεις, στους λόγους ρευστότητας, στους όρους διαχείρισης κινδύνου- ώστε να ενισχυθεί η αντοχή του τραπεζικού συστήματος ευρωζώνης σε περίπτωση μεγάλου σοκ και να ελαχιστοποιηθούν οι κίνδυνοι τραπεζικών κρίσεων. Αυτό θα μπορούσε με την πάροδο των χρόνων να οδηγήσει σε περαιτέρω απομόχλευση και σε αναδιάρθρωση του τραπεζικού συστήματος.

Δεύτερον, δεδομένων των ελλείψεων στον μηχανισμό που συμφωνήθηκε, θα είναι ζωτικής σημασίας η επιλογή των προσώπων που θα είναι επικεφαλής. Περισσότερο από κάθε άλλη φορά θα πρέπει να επικρατήσει το κριτήριο της ικανότητας και όχι της εθνικότητας. Θα είναι, όμως, αρκετά έξυπνοι οι πολιτικοί της ευρωζώνης για να το κατανοήσουν αυτό;

*Ο Lorenzo Bini Smaghi είναι πρώην μέλος του εκτελεστικού συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας και νυν scholar στο Weatherhead Center for International Affairs του Harvard.

© The Financial Times Limited 2013. All rights reserved.
FT and Financial Times are trademarks of the Financial Times Ltd.
Not to be redistributed, copied or modified in any way.
Euro2day.gr is solely responsible for providing this translation and the Financial Times Limited does not accept any liability for the accuracy or quality of the translation