Σύνοψη
Η έρευνα του Munich Security Index 2026 αποκαλύπτει ότι οι πολίτες σε Γαλλία, Γερμανία, Ιταλία, Ηνωμένο Βασίλειο και ΗΠΑ ιεραρχούν ως κορυφαίους κινδύνους τις κυβερνοεπιθέσεις, την οικονομική κρίση και τις ανισότητες — ενώ η «ρωσική απειλή» υποχωρεί και η Κίνα απουσιάζει σχεδόν πλήρως. Το χάσμα μεταξύ των προτεραιοτήτων πολιτών και ελίτ διευρύνεται, με τις ευρωπαϊκές ηγεσίες εστιασμένες στην άμυνα ενώ η βιομηχανική απειλή της Κίνας παραμένει αναπάντητη — εκτός αν η Ευρώπη αποφασίσει υποτίμηση του ευρώ ή οριζόντιους δασμούς. |
Η διεθνής τάξη βρίσκεται υπό κατάρρευση. Αυτό ήταν το κεντρικό θέμα της φετινής Διάσκεψης Ασφαλείας του Μονάχου, σε σχέση κυρίως με την «ρωσική απειλή», όπως προέκυψε και από τις βαρύγδουπες ομιλίες διάφορων ηγετών. Οι οποίες όμως, δεν πρόσθεσαν κάτι ουσιαστικό, σε αυτά που ξέραμε.
Μάλλον περισσότερο ενδιαφέρον είχε η έρευνα που έγινε από τους διοργανωτές στις τέσσερεις μεγαλύτερες χώρες της Ευρώπης και στις ΗΠΑ, για το πώς αξιολογούν οι ίδιοι οι πολίτες τις πηγές κινδύνου για τη χώρα τους.
Διότι παρά την επικοινωνιακή υπερπροβολή του κινδύνου ασφαλείας που δημιουργεί η Ρωσία, και τις προβλέψεις περί τρίτου παγκοσμίου πολέμου, σε όλες αυτές τις χώρες ιεραρχούνται υψηλότερα άλλες απειλές. Που έχουν κυρίως σχέση με την «τσέπη» και τη ζωή των πολιτών.
Κι από την άλλη, η Κίνα, που συνιστά στην πραγματικότητα τη μεγαλύτερη «απειλή» για τις δυτικές οικονομίες, λόγω της αυξανόμενης βιομηχανικής και εμπορικής κυριαρχίας της, απουσιάζει σχεδόν πλήρως από το προσκήνιο!
Τα πιο κρίσιμα στοιχεία
| Σημεία που πρέπει να συγκρατήσετε |
| • Αναδεικνύονται οι κυβερνοεπιθέσεις ως κορυφαίος κίνδυνος σε 3 από 5 χώρες (Γερμανία 75, ΗΒ 74, ΗΠΑ 66) |
| • Εκτοξεύεται η ανησυχία για οικονομική κρίση σε ΗΒ (+8), ΗΠΑ (+11) και Γαλλία (+3) σε σχέση με πέρυσι |
| • Υποχωρεί η αντίληψη κινδύνου από τη Ρωσία σε όλες τις ευρωπαϊκές χώρες (Γαλλία -7, Γερμανία -6, ΗΒ -6) |
| • Απουσιάζει η Κίνα ως αντιληπτός κίνδυνος, παρότι αποτελεί τη μεγαλύτερη οικονομική απειλή για την Ευρώπη |
| • Προτείνεται από Γάλλους συμβούλους υποτίμηση ευρώ ή οριζόντιοι δασμοί 30% στα κινεζικά προϊόντα |
| • Διευρύνεται το χάσμα μεταξύ προτεραιοτήτων πολιτών (οικονομία, ανισότητες) και ελίτ (άμυνα, Ρωσία) |
Ο πίνακας που ακολουθεί συνθέτει τα αποτελέσματα αυτής της έρευνας αποτυπώνοντας πλήρως τα παραπάνω, αλλά και τις διαφορές στην αντίληψη των κινδύνων μεταξύ των χωρών, γεγονός που προφανώς συνδέεται και με τις ήδη υπάρχουσες διαφορές στις πολιτικές τους.
Munich Security Index 2026: Οι «μεγαλύτεροι κίνδυνοι» όπως τους βλέπουν οι πολίτες
(δείκτης 0–100)
Εμφανίζονται μόνο οι 10 υψηλότεροι κίνδυνοι ανά χώρα. «Δ» = μεταβολή δείκτη σε σχέση με την περσινή έρευνα. Οι 3 υψηλότερες τιμές ανά χώρα τονίζονται με σκούρο μπλε.
| Κίνδυνος | Γαλλία | Γερμ. | Ιταλία | ΗΒ | ΗΠΑ | |||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Δείκ. | Δ | Δείκ. | Δ | Δείκ. | Δ | Δείκ. | Δ | Δείκ. | Δ | |
| Κυβερνοεπιθέσεις | 66 | -3 | 75 | -1 | 61 | -6 | 74 | +5 | 66 | 0 |
| Οικ./χρημ. κρίση | 73 | +3 | 68 | -2 | 59 | -3 | 70 | +8 | 67 | +11 |
| Αύξηση ανισοτήτων | 68 | -1 | 72 | +3 | 63 | -2 | 62 | +9 | 53 | 0 |
| Ρωσία | 66 | -7 | 71 | -6 | 55 | -4 | 69 | -6 | 60 | +1 |
| Εχθρική παραπληροφόρηση | 61 | -3 | 65 | -5 | 59 | -2 | 66 | +5 | 64 | +12 |
| Ισλαμιστική τρομοκρατία | 73 | -1 | 71 | -6 | 57 | +4 | ||||
| Ακραία καιρικά & πυρκαγιές | 65 | -9 | 70 | -12 | 57 | +11 | ||||
| Καταστροφή οικοτόπων | 60 | -10 | 65 | -5 | 62 | -14 | 66 | +3 | 60 | +2 |
| Μαζική μετανάστευση (πόλεμος/κλίμα) | 67 | -3 | 63 | +2 | 66 | +3 | 58 | +14 | ||
| Εμπορικοί πόλεμοι | 62 | +4 | 60 | +5 | 61 | +10 | ||||
| Κλιματική αλλαγή (γεν.) | 65 | -9 | 68 | -10 | 45 | -9 | ||||
| Ρατσισμός/διακρίσεις | 62 | -5 | 58 | -4 | 64 | +3 | 57 | +4 | ||
| Πολιτική πόλωση | 55 | -2 | 67 | +8 | ||||||
| Οργανωμένο έγκλημα (διεθν.) | 58 | 0 | 60 | -3 | 60 | +1 | ||||
| Δημοκρατία σε υποχώρηση | 58 | +3 | 50 | +10 | 60 | +12 | ||||
| Εμφύλιος/πολιτική βία | 60 | -4 | 65 | +6 | ||||||
| Ελλείψεις τροφίμων | 42 | -6 | ||||||||
Πηγή: Munich Security Report 2026, «Munich Security Index» (Kekst CNC για MSC). Ο δείκτης (0–100) προκύπτει από συνδυασμό 5 μετρικών: συνολική σοβαρότητα, τροχιά/τάση, δυνητική ζημιά, αμεσότητα και (αντιστραμμένη) αίσθηση προετοιμασίας. Δ = μεταβολή δείκτη σε σχέση με την έρευνα Νοεμβρίου 2024.
Όπως προκύπτει, συνολικά στις πέντε αυτές μεγάλες δυνάμεις της Δύσης ως πρώτιστος κίνδυνος τώρα και για το μέλλον αναδεικνύονται οι κυβερνοεπιθέσεις, (από αντίπαλες δυνάμεις, μη κρατικές οντότητες, χάκερς κ.λπ.), παρότι έως στιγμής δεν έχει υπάρξει ένα κρούσμα πολύ μεγάλου μεγέθους. Στη δεύτερη θέση έχει βρεθεί ο κίνδυνος οικονομικής κρίσης και στη τρίτη, η αύξηση των ανισοτήτων, με τους Γάλλους και τους Αμερικανούς, να ιεραρχούν την οκονομική κρίση στην πρώτη θέση.
Ειδικά δε στις Ηνωμένες Πολιτείες πολύ ψηλά εκτός από το θέμα των κυβερνοεπιθέσεων και της ενδεχόμενης οικονομικής κρίσης, έχει βρεθεί ο κίνδυνος της πολιτικής πόλωσης και η ανησυχία για την υποχώρηση της Δημοκρατίας.
Δίπλα στην αξιολόγηση του κάθε κινδύνου (με μέγιστο το 100) υπάρχει και η διαφορά σε μονάδες, σε σχέση με την αντίστοιχη έρευνα του προηγούμενου έτους. Από εκεί προκύπτει ότι ειδικά για τη Γαλλία, το Ηνωμένο Βασίλειο και τις ΗΠΑ ο κίνδυνος οικονομικής κρίσης δεν είναι απλά σε υψηλό επίπεδο, αλλά έχει και έντονα αυξητικές τάσεις στην αντίληψη των πολιτών, σε σχέση με το προηγούμενο έτος. Το ίδιο ισχύει και για την αύξηση των ανισοτήτων στη Μεγάλη Βρετανία και τη Γερμανία.
Αντιθέτως, παρά το συνεχή επικοινωνιακό βομβαρδισμό για την «ρωσική απειλή», καταγράφεται σημαντική υποχώρηση της σημασίας του για τους πολίτες, σε όλες τις ευρωπαϊκές χώρες της έρευνας.
Το «σχίσμα» μεταξύ ελίτ και πολιτών
Οι πολιτικοί περιορισμοί που προκύπτουν είναι εμφανείς. Στη Γαλλία, όσο κι αν επιθυμεί ο Μακρόν να κάνει το μικρό Ναπολέοντα σε θέματα ευρωπαϊκής άμυνας, οι πολίτες βλέπουν ως προτεραιότητα την αποφυγή μιας οικονομικής κρίσης και τις κοινωνικές ανισότητες, όπως και τον κίνδυνο ισλαμικής τρομοκρατίας. Θέματα που δεν μπορεί αγνοήσει η κυβέρνηση, ούτε και οι υποψήφιοι για τις επερχόμενες προεδρικές εκλογές.
Ομοίως στην Ιταλία, ο φόβος των πυρκαγιών και των ακραίων φυσικών φαινομένων, η κλιματική αλλαγή και η αύξηση των ανισοτήτων, δημιουργούν ένα τρίπτυχο προτεραιοτήτων εντελώς διαφορετικό από τις αντιλήψεις άλλων κρατών της Βόρειας Ευρώπης και της ρωσικής παραμεθορίου. Κι αυτό ουδόλως αγνοείται από την πρωθυπουργό Τζώρτζια Μελόνι.
Σε κεντρικό ευρωπαϊκό επίπεδο όμως, είναι προφανές ότι προτεραιότητα είναι η σύγκρουση με τη Ρωσία και όχι η οικονομική ανάταση και η καταπολέμηση των ανισοτήτων. Στην ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και της ανάπτυξης, τα βήματα είναι πολύ αργά, σε σχέση με την ταχύτητα των εξελίξεων στον αμυντικό τομέα, ενώ για το πρόβλημα των κοινωνικών ανισοτήτων, τα μέτρα είναι από ελάχιστα έως ανύπαρκτα.
Γεγονός που στην πορεία θα εντείνει το ήδη παρατηρούμενο σχίσμα, όχι μόνο μεταξύ των ελίτ που κυβερνούν και των πολιτών τους, αλλά και μεταξύ των διαφορετικών χωρών, που αντιλαμβάνονται διαφορετικά το ρωσικό κίνδυνο, ανάλογα με την περιοχή στην οποία βρίσκονται.
Αργά ή γρήγορα, η αίσθηση που καλλιεργείται από τις ίδιες τις ελίτ, ότι υπάρχουν πόροι για να μείνουν όλοι ευχαριστημένοι, άρα δεν έχει και τόση σημασία η προτεραιοποίηση, θα σκοντάψει στη δημοσιονομική πραγματικότητα αρκετών χωρών, δημιουργώντας μεγάλες πολιτικές τριβές.
Κίνα: Ο (σχεδόν) αόρατος κίνδυνος
Απασχολημένες σχεδόν μονοθεματικά με τη ρωσική απειλή, οι ευρωπαϊκές ηγεσίες δεν έχουν ασχοληθεί όσο θα έπρεπε και με την απειλή που συνιστά, εμπορικά και βιομηχανικά, η Κίνα, παρότι οι Ηνωμένες Πολιτείες έδειξαν ότι έχουν αναγνωρίσει ποιος είναι ο βασικότερος κίνδυνος για τα συμφέροντα τους, τώρα και στο μέλλον.
Αυτή η παράλειψη της ηγεσίας, που αντικατοπτρίζεται και στην πολύ χαμηλή αντίληψη κινδύνου μεταξύ των ευρωπαίων πολιτών, ίσως αποβεί καθοριστική στο μέλλον. Όλοι οι οικονομικοί δείκτες οδηγούν στο συμπέρασμα ότι η Κίνα αποτελεί μέγιστη οικονομική απειλή για τη βιομηχανία της Ευρώπης, γεγονός που στη πορεία θα διαβρώσει και τις αμυντικές της δυνατότητες.
Το είδαμε στον τομέα των υλικών για ΑΠΕ, το βλέπουμε στην αυτοκινητοβιομηχανία και άλλους τομείς, εάν κάτι δεν αλλάξει, θα φανεί σε πολύ περισσότερους, διαβρώνοντας τη βιομηχανική βάση της γηραιάς ηπείρου.
Στο πλαίσιο αυτό, οι περισσότεροι ευρωπαίοι ηγέτες δείχνουν να αντιλαμβάνονται ως μόνη ορθή αντίδραση στη συνεχιζόμενη οικονομική περιθωριοποίηση της Ευρώπης, τα βήματα που σχεδιάζουν για την αύξηση της αποτελεσματικότητας της βιομηχανίας και την ενίσχυση της ενιαίας αγοράς.
Όμως η αποτελεσματικότητα από μόνη της δεν θα φέρει αύξηση της διεθνούς ανταγωνιστικότητας, απέναντι στη Κίνα. Oπως το έθεσε πρόσφατα ο γνωστός Αμερικανός οικονομολόγος Μάικλ Πετίς, η Ευρώπη έχει στη πράξη δύο επιλογές:
«Μπορεί να αποδομήσει το κοινωνικό της κράτος και να πιέσει τους μισθούς προς τα κάτω σε σχέση με την παραγωγικότητα — μια πορεία που θα ήταν επιζήμια όχι μόνο για την Ευρώπη αλλά και για την παγκόσμια ανάπτυξη — ή μπορεί να αλλάξει τους όρους του εμπορίου με τους οποίους λειτουργεί.
Το δεύτερο, απαιτεί η Ευρώπη να παρέμβει στους εξωτερικούς της λογαριασμούς ώστε να αντισταθμίσει τις παρεμβάσεις των εμπορικών της εταίρων, είτε μέσω μέτρων στο νόμισμα είτε μέσω των πολιτικών κεφαλαίου και εμπορίου που εφαρμόζουν εδώ και καιρό βιομηχανικές υπερδυνάμεις όπως η Κίνα».
Θα πρέπει δηλαδή να υποτιμήσει το ευρώ ή να επιβάλει σε ευρεία κλίμακα μέτρα «προστατευτισμού», όπως οι δασμοί και οι περιορισμοί εισαγωγών, εκτός αν πειστεί/πιεστεί η ίδια η Κίνα να μεταβάλει τις πολιτικές της.
Κάτι φαίνεται πως αρχίζει να κινείται προς αυτή τη κατεύθυνση. Σύμφωνα με πρόσφατη έκθεση/εισήγηση οργανισμού που συμβουλεύει απευθείας τον πρωθυπουργό της Γαλλίας, είναι πια απαραίτητη είτε η σημαντική υποτίμηση του ευρώ έναντι του γουάν, είτε η επιβολή οριζόντιων δασμών ύψους… 30% σε όλα τα κινεζικά προϊόντα. Η δημοσιοποίηση της αποτελεί μια πρώτη ένδειξη αντίδρασης.
Είναι βέβαιο όμως πως όποια πολιτική κι αν εφαρμοστεί για να αυξηθεί η διεθνής ανταγωνιστικότητα της ΕΕ, θα πρέπει να έχει την υποστήριξη της κοινής γνώμης, που έμαθε επί δεκαετίες να πιστεύει στο ελεύθερο εμπόριο. Κάτι που, όπως φάνηκε από τα στοιχεία που παραθέσαμε, δεν συμβαίνει μέχρι τώρα, καθώς δεν υπάρχει πλειοψηφική αντίληψη του κινδύνου.
Watch Now
| Τι να παρακολουθήσετε |
| • Παρακολουθήστε αν η πρόταση για οριζόντιους δασμούς 30% ή υποτίμηση του ευρώ έναντι του γουάν θα υιοθετηθεί σε ευρωπαϊκό επίπεδο — θα σηματοδοτήσει στροφή στην εμπορική πολιτική της ΕΕ απέναντι στην Κίνα |
| • Αξιολογήστε αν οι δημοσιονομικές πιέσεις σε Γαλλία, ΗΒ και Ιταλία θα αναγκάσουν σε ανακατανομή πόρων από τις υπεσχημένες αμυντικές δαπάνες προς οικονομικά και κοινωνικά μέτρα — εκεί κρίνεται η συνοχή της ευρωπαϊκής στρατηγικής |