Οι αγορές εδώ και πολύ καιρό χαρακτηρίζονται από αυξημένο ρίσκο. Είτε πρόκειται για τις μετοχές, που σε μεγάλο βαθμό στηρίζονται στις υποσχέσεις της τεχνητής νοημοσύνης, είτε για τα πολύτιμα μέταλλα και τα κρυπτονομίσματα.

Τα ασφαλή καταφύγια των τελευταίων δεκαετιών, τα ομόλογα, γίνονται ολοένα και λιγότερο αποτελεσματικά. Οι φόβοι για τα χρέη και τα ελλείμματα των μεγάλων οικονομιών έχουν αυξηθεί, ενώ οι αποδόσεις τους δεν παρακολουθούν την άνοδο στο πραγματικό κόστος ζωής. Οι καταθέσεις στις περισσότερες χώρες δεν προστατεύουν πια το κεφάλαιο.

Η πιο εντυπωσιακή ομιλία που έγινε στο Νταβός ήταν σίγουρα εκείνη του πρωθυπουργού του Καναδά Μαρκ Κάρνι, που έκανε τον επικήδειο της προηγούμενης παγκόσμιας τάξης. Πιο σημαντικό σημείο της, ότι κάλεσε προσκλητήριο στις μεσαίες δυνάμεις ανά τον κόσμο να συγκροτήσουν ένα είδος «Κινήματος των Αδεσμεύτων», όπως αυτό που λειτούργησε μεταξύ των δύο αντίπαλων στρατοπέδων, την περίοδο του ψυχρού πολέμου.

Δυστυχώς, παρά τις ζωηρές επευφημίες διαφόρων σχολιαστών, η (απόλυτα ορθή) πρόσκλησή του μάλλον δεν θα βρει ουσιώδη ανταπόκριση από την Ευρώπη. Χωρίς να το επιδιώκει, την απάντηση την έδωσε προκαταβολικά ο πρωθυπουργός του Βελγίου Μπαρτ Ντε Βέβερ, λέγοντας σε πάνελ «είναι άλλο να είσαι χαρούμενος υποτακτικός, κι άλλο δυστυχισμένος σκλάβος».

Μόλις μία εβδομάδα πέρασε από το σημείωμα της στήλης «Ο Τραμπ, η Ουκρανία και το ζοφερό μέλλον της Ευρώπης», που έθιξε την αυτοπαγίδευση της ΕΕ στην Ουκρανία, αλλά και τη φανερή διάθεση της διοίκησης Τραμπ να αξιοποιήσει αυτή τη συγκυρία, στην Ευρώπη και ανά τον κόσμο, προς όφελος των ΗΠΑ. Αυτή τη φορά, η επιβεβαίωση ήρθε σχεδόν ακαριαία.

Ίσως η πιο αποκαλυπτική δήλωση για την κατάσταση που επικρατεί πλέον στις βορειοευρωπαϊκές πρωτεύουσες έγινε προ ολίγων ημερών από την Κάγια Κάλας, σε κλειστό κύκλο ευρωβουλευτών. Η ύπατη εκπρόσωπος της ΕΕ σε θέματα εξωτερικής πολιτικής είπε αστειευόμενη ότι μέχρι τώρα πίνει ελάχιστα, «αλλά με την κατάσταση που επικρατεί στον κόσμο, ίσως τώρα είναι η ώρα να το ρίξω στο ποτό».

Σκοπός του ΝΑΤΟ, είχε πει ο πρώτος του γενικός γραμματέας, ο Βρετανός λόρδος Χάστινγκς Ισμέι, είναι «να κρατά τους Ρώσους έξω, τους Αμερικανούς μέσα και τους Γερμανούς κάτω».

Πολλά βεβαίως άλλαξαν από τότε. Η Σοβιετική Ένωση και το Σύμφωνο της Βαρσοβίας κατέρρευσαν, η Γερμανία επανενώθηκε, ακόμη και η «Pax Americana», την οποία υπηρέτησε το ΝΑΤΟ στη Σερβία, στο Ιράκ, στο Αφγανιστάν και στη Λιβύη, έλαβε τέλος.

Αυτό που δεν φαίνεται να έχουν αντιληφθεί οι Ευρωπαίοι ηγέτες είναι ότι η τακτική του Τραμπ σήμερα, απέναντι στην Ευρώπη, θα μπορούσε επίσης να περιγραφεί με μια παράφραση της ρήσης του προ πολλού αποθανόντος λόρδου:

Από την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία και την ανάδυση της τεχνητής νοημοσύνης, έως την αύξηση της έντασης στα πολιτικά συστήματα, την απότομη αλλαγή οικονομικών συνθηκών στη Δύση και την επανεκλογή Τραμπ στις ΗΠΑ, η τετραετία που μόλις έκλεισε, ήταν γεμάτη ανατροπές.

Η επόμενη, όμως, που ξεκινά τώρα, είναι εκείνη που αναμένεται να καθορίσει σε μεγάλο βαθμό τα megatrends των επόμενων δεκαετιών, πιθανώς και ολόκληρου του αιώνα.

Έχει συμβεί και στο παρελθόν, με χρονικά διαστήματα που καθόρισαν εξελίξεις δεκαετιών, όπως το διάστημα 1939-1943 (κατάρρευση του διεθνούς συστήματος και αναδόμησή του μέσω ολοκληρωτικού παγκόσμιου πολέμου) και το διάστημα 1989-1992 (κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης, επικράτηση της δυτικής διεθνούς τάξης, υπογραφή της συμφωνίας του Μάαστριχτ για την ΕΕ).