Απανωτά δημοσιεύματα το τελευταίο διάστημα, σε δυτικά ΜΜΕ, καλλιεργούν την αίσθηση ότι η Ουκρανία πήρε το πάνω χέρι. Η εικόνα αυτή στηρίζεται κυρίως στην αύξηση των ουκρανικών πληγμάτων σε ρωσικές υποδομές και αλυσίδες ανεφοδιασμού, στις δυσοίωνες προβλέψεις για τη ρωσική οικονομία και στη σχετικά μικρή εδαφική πρόοδο του επιτιθέμενου τους τελευταίους μήνες.
Πίσω από αυτούς τους πανηγυρισμούς, όμως, βρίσκεται μια πολύ πιο δυσάρεστη πραγματικότητα. Ο ρυθμός της ρωσικής προέλασης μπορεί να έχει μειωθεί, συνεχίζεται όμως αργά αλλά σταθερά, απέναντι μάλιστα σε πολύ δύσκολους στόχους, όπως είναι οι οχυρωμένες πόλεις.
Οι καταστροφές στις ουκρανικές υποδομές είναι τεράστιες, ενώ -ίσως το σημαντικότερο- έχει προκύψει πλέον βαθιά κρίση στο ανθρώπινο δυναμικό του αμυνόμενου. Η στρατηγική τροχιά του πολέμου, ουδόλως έχει μεταβληθεί!
Ο πρώην υπουργός Εξωτερικών της Ουκρανίας, Ντμίτρο Κουλέμπα, πρόσωπο ιδιαίτερα αγαπητό στους δυτικούς πολιτικούς και έως τον Σεπτέμβρη του 2024, στενός συνεργάτης του Ζελένσκι, ήταν αποκαλυπτικός για την πραγματική κατάσταση, δηλώνοντας:
«Όλη αυτή η συζήτηση περί “σημείου καμπής” στον πόλεμο —ότι δήθεν η Ουκρανία ανέτρεψε την κατάσταση και τώρα θα φτάσει μέχρι το Κρεμλίνο— είναι ανοησίες. Δεν θέλω να γίνω κουραστικός, αλλά τον Νοέμβριο θα επιστρέψουμε στο αφήγημα για το πώς θα επιβιώσουμε τον χειμώνα».
Το μέτωπο και η κρίση στο πεζικό
Ήδη έχουν συμβεί σημαντικά γεγονότα, χωρίς προβολή από τα δυτικά ΜΜΕ. Η Ρωσία πήρε τον πλήρη έλεγχο του Ποκρόβσκ έπειτα από σκληρές μάχες, ενώ φέρεται να έχει ήδη καταλάβει σημαντικό τμήμα της Κωνσταντίνοβκα, (ίσως πάνω από το 55%), μιας από τις μεσαίες και μεγάλες πόλεις που έχουν απομείνει στην «οχυρή ζώνη» του Ντόνετσκ, με κέντρο το Σλοβιάνσκ και το Κραματόρσκ.
Ίσως ακόμη πιο σημαντικές είναι οι αλλαγές σε θέματα στρατολόγησης που ανακοίνωσε πρόσφατα η Ουκρανία, εκτοξεύοντας τις αμοιβές των στρατευμένων, ιδίως εκείνων που πολεμούν στο μέτωπο.
Διότι ταυτόχρονα, ανακοινώθηκε επίσημα ότι στόχος της κυβέρνησης είναι να επανδρωθεί το 30% έως και το 50% των θέσεων σε μονάδες εφόδου και πεζικού με ξένους «εθελοντές».
Όπως δήλωσε χαρακτηριστικά ο υπουργός Άμυνας της Ουκρανίας, Μιχαήλ Φεντόροβ: «Ανοίγουμε την αγορά στρατολόγησης ξένων, με στόχο την ενίσχυση των μάχιμων μονάδων και τη διάσωση ζωών Ουκρανών στρατιωτικών».
Αμοιβές-σοκ για τα ουκρανικά δεδομένα
Ο κατώτατος μισθός στην Ουκρανία αυτή την περίοδο κινείται στην περιοχή των 165-190 ευρώ τον μήνα, ενώ ο μέσος μισθός υπολογίζεται από ουκρανικές πηγές στα 580-650 ευρώ, με βάση την ισοτιμία του ουκρανικού νομίσματος. Σε αυτό το φόντο, οι νέες αμοιβές των στρατευμένων προκαλούν κατάπληξη.
Για ένστολους που υπηρετούν στα μετόπισθεν, χωρίς συμμετοχή σε μάχιμες αποστολές στο μέτωπο, η αμοιβή ορίζεται περίπου στα 580 ευρώ τον μήνα, πάντα σε τοπικό νόμισμα, ποσό που προσαυξάνεται με επιδόματα.
Για το πεζικό που λαμβάνει μέρος σε μάχιμες αποστολές, η μηνιαία αμοιβή θα κινείται κατά μέσο όρο στα… 5.780 ευρώ, ποσό που, ανάλογα με τον αριθμό των μάχιμων αποστολών, μπορεί να φτάσει ακόμη και τα 8.900 ευρώ τον μήνα.
Αυτά συμβαίνουν την ίδια ώρα που πάνω από 1,1 εκατ. ενήλικοι άρρενες Ουκρανοί βρίσκονται σε άλλες χώρες της Ευρώπης, όπου θεωρούνται δικαιούχοι προσωρινής προστασίας ως πρόσφυγες και στηρίζονται, άμεσα ή έμμεσα, με εθνικούς και ευρωπαϊκούς πόρους.
Οι «εθελοντές» και το νομικό φύλλο συκής
Το σχέδιο είναι πλέον σαφές. Μην έχοντας τη θέληση να στρατεύσει νεότερες ηλικίες ή να πιέσει ουσιαστικά για την επιστροφή των φυγόστρατων από την Ευρώπη, η Ουκρανία, με την πλήρη στήριξη της Ευρώπης, βάζει στόχο να αντικαταστήσει μεγάλο μέρος των Ουκρανών μαχητών με ξένους, τους οποίους χαρακτηρίζει «εθελοντές», όπως γίνεται συνήθως.
Προσφέροντας πλέον μεγάλες αμοιβές και στους γηγενείς στρατιωτικούς, θα επιχειρήσει να καλυφθεί πίσω από τα κενά του ορισμού των μισθοφόρων στο διεθνές δίκαιο. Το επιχείρημα θα είναι απλό: αφού οι ξένοι έχουν τις ίδιες απολαβές με τους Ουκρανούς αντίστοιχης θέσης και ενσωματώνονται στον τακτικό στρατό, δεν πρέπει να θεωρηθούν μισθοφόροι.
Πρόκειται, όμως, για ένα μάλλον διάφανο νομικό φύλλο συκής. Οι περισσότεροι νέοι «εθελοντές» στην Ουκρανία φαίνεται ότι προέρχονται τα τελευταία χρόνια, ιδίως μετά το 2024, από φτωχότερες χώρες, με επίκεντρο τη Λατινική Αμερική. Κυρίως από την Κολομβία, αλλά και από τη Βενεζουέλα, τη Χιλή, την Αργεντινή και τη Βραζιλία.
Ο λογαριασμός πάει στην Ευρώπη
Χρηματοδότης είναι, βεβαίως, η Ευρώπη και η Ευρωπαϊκή Ένωση, καθώς στηρίζουν αποφασιστικά τόσο την ουκρανική οικονομία όσο και τις αμυντικές της δαπάνες, με ποσά που προκαλούν ίλιγγο, ειδικά από τη στιγμή που οι ΗΠΑ αποφάσισαν να περιορίσουν δραστικά τη συμμετοχή τους.
Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία του Kiel Institute, έχουν ήδη καταβληθεί περίπου 182 δισ. ευρώ από την ΕΕ και περίπου 215 δισ. ευρώ από την Ευρώπη συνολικά, αν προστεθούν χώρες εκτός της Ένωσης, όπως η Μεγάλη Βρετανία και η Νορβηγία.
Επιπλέον, πρόκειται να καταβληθούν άλλα 90 δισ. ευρώ από την ΕΕ μέσω του περίφημου δανείου που υποτίθεται ότι θα πληρωθεί από τους… Ρώσους, καθώς και άλλα περίπου 40 δισ. ευρώ που συζητείται να δοθούν μέσω διμερών συμφωνιών κρατών-μελών του ΝΑΤΟ, πλην ΗΠΑ, με την Ουκρανία.
Το προβλεπόμενο σύνολο από πλευράς Ευρώπης ξεπερνά έτσι τα 345 δισ. ευρώ, χωρίς να συμπεριληφθούν τα κονδύλια για τους δικαιούχους προσωρινής προστασίας από την Ουκρανία.
Εν ολίγοις, η ευρωπαϊκή χρηματοδότηση προς την Ουκρανία πλησιάζει, σε μέγεθος, τα μεγαλύτερα χρηματοδοτικά προγράμματα της ΕΕ, έναντι των μελών της..
Συγκρίνεται πλέον ακόμη και με το RRF, το μεγαλύτερο πρόγραμμα στήριξης προς τα κράτη-μέλη στην ιστορία της Ένωσης, εφόσον εξαιρεθεί το σκέλος των δανείων που πρέπει να αποπληρωθούν από τους αποδέκτες τους.
Η δύσκολη αλήθεια για τις ηγεσίες
Αυτός ο πακτωλός χρημάτων, αλλά και η τροπή που λαμβάνει η αμοιβή των μαχητών ώστε να μην ηττηθεί η Ουκρανία, δείχνουν πλέον καθαρά τι ακριβώς συμβαίνει.
Μεγάλη μερίδα των Ουκρανών, κουρασμένη από τη σθεναρή αντίσταση και τις οδυνηρές απώλειες περισσότερων από τεσσάρων ετών σκληρού πολέμου, αδυνατεί να συνεχίσει με τους ίδιους ρυθμούς.
Στόχος τώρα είναι να αντικατασταθεί όσο το δυνατόν μεγαλύτερο μέρος τους —30% έως 50% λέει το σχέδιο για τις θέσεις εφόδου και πεζικού— από πλουσιοπάροχα μισθοδοτούμενους «εθελοντές», οι οποίοι πρακτικά θα πληρώνονται από τους πολίτες της Ευρώπης, κυρίως της Ευρωπαϊκής Ένωσης, παίζοντας τη ζωή τους κορόνα γράμματα.
Η αλήθεια είναι πως σπανίως τέτοιες τακτικές αποδίδουν. Πολύ δύσκολα θα βρεθούν τόσοι πολλοί πρόθυμοι να ρισκάρουν τη ζωή τους σε έναν σκληρότατο πόλεμο. Ακόμη περισσότερο, είναι δύσκολο να αντικατασταθεί η γενναιότητα των Ουκρανών, οι οποίοι συχνά πολέμησαν με απόλυτη αυταπάρνηση, ακόμη και ακολουθώντας σχεδόν αυτοκτονικές εντολές.
Τα όσα διαδραματίζονται, όμως, δείχνουν την απελπισία μιας ευρωπαϊκής ηγεσίας πρόθυμης να θυσιάσει οποιονδήποτε άλλο —πρώτα τους Ουκρανούς, τώρα τους ξένους «εθελοντές»— αλλά και πόρους πολύτιμους για τους πολίτες της, προσπαθώντας να αποφύγει μια νίκη της Ρωσίας, έστω και στα σημεία, η οποία όμως, εδώ και πολύ καιρό μοιάζει όλο και δυσκολότερο να αποτραπεί.