Η άμεση αποπληρωμή των ληξιπρόθεσμων οφειλών του Δημοσίου προς τους ιδιώτες αποτελεί μία από τις προτεραιότητες του φετινού προϋπολογισμού, καθώς ο μεγάλος όγκος των χρεών (ξεπερνούν τα 3 δισ. ευρώ) δεν δημιουργεί μόνο προβλήματα ρευστότητας στην αγορά, αλλά έχει καταστήσει τη χώρα υπόλογη έναντι των Ευρωπαίων εταίρων.
Η εντολή που δίνει ο αρμόδιος υφυπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Θάνος Πετραλιάς, με την εγκύκλιο για την εκτέλεση του προϋπολογισμού του 2026, είναι σαφής: «Η ελαχιστοποίηση των ληξιπρόθεσμων υποχρεώσεων των φορέων της Γενικής Κυβέρνησης συμβάλλει καθοριστικά στην εξυγίανση των προϋπολογισμών τους και στην ενίσχυση της ρευστότητας της οικονομίας».
Η Γενική Διεύθυνση Οικονομικών Υπηρεσιών και οι προϊστάμενοι οικονομικών υπηρεσιών των κρατικών φορέων (νοσοκομεία, ΟΤΑ, Οργανισμούς Κοινωνικής Ασφάλισης) καλούνται:
- Να φροντίζουν για την άμεση αποπληρωμή των ληξιπρόθεσμων υποχρεώσεων προς τρίτους, τόσο του ίδιου του φορέα της Κεντρικής Διοίκησης όσο και των εποπτευόμενων φορέων τους από ίδιους πόρους, καθώς και για τη μη σώρευση νέων ληξιπρόθεσμων υποχρεώσεων προς τρίτους, και
- Να εξετάζουν τους λόγους για τους οποίους δημιουργούνται καθυστερήσεις στις πληρωμές και συσσώρευση ληξιπρόθεσμων υποχρεώσεων και να μεριμνούν για την άμεση επίλυση πιθανών προβλημάτων, λαμβάνοντας τα απαραίτητα νομοθετικά, διοικητικά ή λοιπά μέτρα για την αντιμετώπισή τους.
Υπό αυστηρή εποπτεία
Όπως προκύπτει μάλιστα από την εγκύκλιο εκτέλεσης του νέου προϋπολογισμού, οι φορείς που αποδεικνύονται ασυνεπείς στην αποπληρωμή οφειλών τους προς τους προμηθευτές τους τίθενται σε καθεστώς αυστηρής εποπτείας.
Παράλληλα, ο υφυπουργός Οικονομικών προειδοποιεί όσους καθυστερούν να πληρώσουν τα χρέη τους ότι θα τους… εκθέτει, δημοσιοποιώντας σε τακτική βάση τα στοιχεία τους με στόχο τη διασφάλιση της διαφάνειας και της λογοδοσίας.
Επίσης ζητά από τους φορείς που υποβάλλουν μηνιαία στοιχεία προσαρμογών να διερευνούν εάν υφίστανται περαιτέρω ληξιπρόθεσμες υποχρεώσεις οι οποίες εμπίπτουν στις σχετικές κατηγορίες προσαρμογών (οφειλές υπό δικαστική διεκδίκηση, αποκατάσταση παγίων προκαταβολών, οφειλές που δεν έχουν αποπληρωθεί λόγω εξωγενών παραγόντων, όπως μη εμφάνιση δικαιούχου ή μη προσκόμιση δικαιολογητικών, κατασχέσεις) και να φροντίζουν για τη συμπερίληψή τους στους σχετικούς καταλόγους.
«Φούσκωσαν»
Αν και οι ληξιπρόθεσμες οφειλές του Δημοσίου προς τους ιδιώτες κινούνταν σε καθοδική τροχιά (κάτω από τα 2 δισ. ευρώ) την πενταετία 2018-2022 -όπως άλλωστε είχε δεσμευθεί η χώρα προς τους δανειστές-, έκτοτε άρχισαν να αυξάνονται εκ νέου, με αποτέλεσμα να επιστρέψουν και πάλι στα προ του 2017 επίπεδα.
Τα νοσοκομεία αποτελούν σταθερά τον «μεγάλο ασθενή», με τα χρέη τους, σύμφωνα με τα πλέον πρόσφατα στοιχεία, να ξεπερνούν το 1,7 δισ. ευρώ και τη χώρα να έχει καταδικαστεί από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο για τις καθυστερήσεις στις πληρωμές των προμηθευτών.
Τα νοσοκομεία ακολουθούν οι Οργανισμοί Κοινωνικής Ασφάλισης, οι οποίοι οφείλουν σε ιδιώτες 590 εκατ. ευρώ, ο ΕΟΠΥΥ με 248 εκατ. ευρώ, οι Οργανισμοί Τοπικής Αυτοδιοίκησης με 239 εκατ. ευρώ και τα νομικά Πρόσωπα Δημοσίου Δικαίου 236 εκατ. ευρώ.
Βελτίωση καταγράφεται μόνο στο μέτωπο των συντάξεων. Οι καθυστερήσεις στις κύριες συντάξεις δεν ξεπερνούν πλέον τις 60 ημέρες και η απονομή έχει εξομαλυνθεί. Ωστόσο, παραμένει ανοιχτό το ζήτημα των επικουρικών συντάξεων, το οποίο δεν μπορεί να επιλυθεί πλήρως μέχρι να ψηφιοποιηθούν τα αρχεία όλων των επικουρικών ταμείων.
Ειδική επιτροπή
Για την αντιμετώπιση του χρόνιου προβλήματος που επηρεάζει τη ρευστότητα της αγοράς, ειδική επιτροπή έχει αναλάβει να αναλύσει το πρόβλημα και να εντοπίσει τις πραγματικές αιτίες των καθυστερήσεων ενώ σε συνεργασία με τη Γενική Γραμματεία Πληροφοριακών Συστημάτων δημιουργήθηκε νέα ψηφιακή πλατφόρμα για την ηλεκτρονική υποβολή τιμολογίων από ιδιώτες προς φορείς του Δημοσίου.
Η στατιστική ανάλυση των στοιχείων και η επεξεργασία των δεδομένων αναμένεται να ολοκληρωθεί μέσα στο επόμενο διάστημα και πρώτη φορά θα υπάρχει πλήρης και τεκμηριωμένη εικόνα σχετικά με:
- Ποιοι φορείς έχουν ληξιπρόθεσμες υποχρεώσεις, δηλαδή οφειλές για διάστημα μεγαλύτερο των 90 ημερών.
- Το ύψος των οφειλών τους.
- Τους λόγους για τους οποίους οι πληρωμές καθυστερούν, παρότι τα απαιτούμενα κονδύλια υπάρχουν και ήδη έχουν καταγραφεί στο δημόσιο χρέος.