Η ελληνική κυβέρνηση επεξεργάζεται πρόταση από κοινού με τις Ηνωμένες Πολιτείες και τη Σαουδική Αραβία για τον περιορισμό των εκπομπών CO₂ από τη ναυτιλία, παρακάμπτοντας τον συντονισμό της ΕΕ επί του ζητήματος.
Η πρόταση συζητείται στον Διεθνή Ναυτιλιακό Οργανισμό (International Maritime Organization – IMO), με έδρα το Λονδίνο. Η Αθήνα εγκαταλείπει την κοινή θέση της ΕΕ για την απανθρακοποίηση της παγκόσμιας ναυτιλίας, η οποία παραμένει επί του παρόντος «παγωμένη» στον IMO.
«Η Ελλάδα και η Σαουδική Αραβία συμφώνησαν να συνεργαστούν, μέσω των αρμόδιων υπουργείων τους -Ναυτιλίας και Ενέργειας-, με στόχο την υποβολή κοινής πρότασης επί του συγκεκριμένου ζητήματος», δήλωσε την Πέμπτη ο Έλληνας υπουργός Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου, μετά από συνάντηση στο Ριάντ με τον Σαουδάραβα ομόλογό του, Αμπντουλαζίζ μπιν Σαλμάν αλ Σαούντ.
Η Αθήνα παρέχει μια «φωνή ρεαλισμού» στα ενεργειακά ζητήματα στην Ευρώπη, πρόσθεσε ο Παπασταύρου.
Η κίνηση αναμένεται να προκαλέσει απορίες στις Βρυξέλλες. Και αυτό διότι τα επιμέρους κράτη-μέλη της ΕΕ αναμένεται να επιδιώκουν συμφωνία με τα υπόλοιπα 26 κράτη-μέλη, αντί να συνεργάζονται με τρίτες χώρες σε ζήτημα επί του οποίου η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διαθέτει αποκλειστική αρμοδιότητα, επισημαίνει το Euroactiv.
Είναι η δεύτερη φορά που η Αθήνα, έδρα μεγάλου μέρους της παγκόσμιας ναυτιλιακής βιομηχανίας, αποκλίνει από τη γραμμή του μπλοκ. Ελλάδα και Κύπρος απείχαν σε ψηφοφορία τον Οκτώβριο στο Λονδίνο για μια παγκόσμια συμφωνία μηδενικών καθαρών εκπομπών στη ναυτιλία.
Στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης βρίσκεται το Πλαίσιο Ναυτιλίας Μηδενικών Καθαρών Εκπομπών (Net-Zero Shipping Framework – NSF), το οποίο θα υποχρέωνε τους διαχειριστές πλοίων που συνεχίζουν να χρησιμοποιούν τα πιο ρυπογόνα -και φθηνότερα- καύσιμα να καταβάλλουν μια σταδιακά αυξανόμενη «ποινή», αναλογική προς τις υπερβάλλουσες εκπομπές CO₂ τους.
Στην πράξη, το πλαίσιο θα έδινε προτεραιότητα σε εναλλακτικές λύσεις χαμηλού άνθρακα, όπως το υδρογόνο και τα συνθετικά ηλεκτροκαύσιμα (e-fuels) που παράγονται από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, ευνοώντας χώρες όπως η Δανία και η Κίνα, οι οποίες έχουν επενδύσει σημαντικά στις εν λόγω τεχνολογίες.
Ωστόσο, η επίτευξη συμφωνίας επί της πρότασης αναβλήθηκε για έναν χρόνο τον περασμένο Οκτώβριο, μετά από αντιδράσεις της Ουάσιγκτον και του Ριάντ. Η αμερικανική κυβέρνηση απείλησε μάλιστα με κυρώσεις σε περίπτωση προώθησης της συμφωνίας, καθώς η Ουάσιγκτον υποστηρίζει το υγροποιημένο φυσικό αέριο (LNG) ως μεταβατικό καύσιμο.
Η διπλωματική αντιπαράθεση του περασμένου Οκτωβρίου εκλήφθηκε ευρέως ως ακόμη ένα παράδειγμα όπου η Ευρώπη παγιδεύεται σε μια ευρύτερη γεωπολιτική διελκυστίνδα μεταξύ Ουάσιγκτον και Πεκίνου. Η Δανία, η οποία αντιτάχθηκε στη γραμμή των ΗΠΑ, φαίνεται ότι κατέβαλε τίμημα, καθώς στα τέλη Νοεμβρίου απέτυχε για πρώτη φορά να εξασφαλίσει την επανεκλογή της στο Συμβούλιο του IMO.
Ρήξη με το μπλοκ
Μετά τη χαοτική συνεδρίαση του Οκτωβρίου, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είχε δηλώσει στο Euractiv ότι ήταν ανοικτή στην επαναδιαπραγμάτευση της συμφωνίας για τη ναυτιλία μηδενικών εκπομπών. Πλέον, φαίνεται να έχει επαναδιαπραγματευθεί τη συμφωνία με την Ουάσιγκτον και το Ριάντ -όχι με τις Βρυξέλλες.
Ωστόσο, η θέση της Ελλάδας θα μπορούσε να ενεργοποιήσει διαδικασία παράβασης εντός της ΕΕ. Ένας διπλωμάτης της ΕΕ σημείωσε ότι μόνο η ΕΕ ως σύνολο μπορεί να καταθέτει κοινή θέση στον IMO και ότι, σε περίπτωση εσωτερικής διαφωνίας, το μπλοκ απλώς δεν διαθέτει επίσημη θέση.
«Τα κράτη-μέλη δεν ευθυγραμμίζονται με στρατόπεδα τρίτων χωρών», πρόσθεσε ο διπλωμάτης.