Τους δημοσιονομικούς κραδασμούς που αναμένεται να προκαλέσει η απόφαση του Αρείου Πάγου για τον τρόπο υπολογισμού των τόκων των δανείων του νόμου Κατσέλη, άρχισε να μετράει το κυβερνητικό οικονομικό επιτελείο.
Στην πρώτη ευρεία σύσκεψη που πραγματοποιήθηκε χθες στο υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, έγινε εκτίμηση της κατάστασης που διαμορφώνεται, καθώς η υπόθεση -λόγω των εγγυήσεων του Ελληνικού Δημοσίου- ακουμπά από το «μαξιλάρι» των διαθεσίμων μέχρι το δημόσιο χρέος.
Η θετική, σε κάθε περίπτωση, εξέλιξη για τους δανειολήπτες, δημιουργεί ένα σύνθετο και ακανθώδες δημοσιονομικό ζήτημα, το οποίο αναπόφευκτα εκπέμπει και μηνύματα αβεβαιότητας σε επενδυτές και αγορές, όσον αφορά τουλάχιστον στη σταθερότητα των αποφάσεων για μείζονα ζητήματα στη χώρα.
Οι πρώτες εκτιμήσεις ανεβάζουν το δημοσιονομικό κόστος-λόγω της επιβάρυνσης του χρέους από τις εγγυήσεις για τα συγκεκριμένα δάνεια- σε τουλάχιστον 1 δισ. ευρώ. Υπάρχει μάλιστα και οικονομοτεχνική μελέτη από ελεγκτικό οίκο η οποία έχει αποτιμήσει στο προαναφερθέν ύψος την οικονομική ζημιά για τα τιτλοποιημένα δάνεια που έχουν ήδη ενταχθεί στο πρόγραμμα «Ηρακλής».
Σημειώνεται ότι η αλλαγή στον τρόπο υπολογισμού των τόκων μειώνει τις ανακτήσεις των servicers (εταιρείες διαχείρισης «κόκκινων» δανείων) και αυξάνει την πιθανότητα ενεργοποίησης των κρατικών εγγυήσεων στα senior ομόλογα.
Το δημοσιονομικό ρίσκο γίνεται ακόμη μεγαλύτερο σε περίπτωση που ενταχθούν στο ίδιο πλαίσιο και άλλες κατηγορίες δανείων, όπως μη πωληθέντα στεγαστικά που παραμένουν στους ισολογισμούς των τραπεζών ή δάνεια που έχουν υπαχθεί στον νόμο 3869/2010 και σχεδιάζεται να τιτλοποιηθούν μέσω του «Ηρακλή». Σε αυτό το σενάριο, οι απώλειες για το Δημόσιο θα διευρυνθούν, ανακόπτοντας -στην καλύτερη περίπτωση- την πτωτική πορεία του δημοσίου χρέους.
Ήδη για το 2026 το χρέος της Γενικής Κυβέρνησης προβλέπεται να διαμορφωθεί στα 359,3 δισ. ευρώ ή στο 138,2% του ΑΕΠ. Με την επιβάρυνση από τα senior δάνεια του νόμου Κατσέλη – δηλαδή το «ασφαλές» τμήμα των τιτλοποιήσεων που έχει εγγυηθεί το Ελληνικό Δημόσιο και πληρώνεται κατά προτεραιότητα- εκτιμάται ότι θα αυξηθεί περίπου στα 360,3 δισ. ευρώ (για το 2025 υπολογίζεται σε 362,8 δισ. ευρώ ή 145,9% του ΑΕΠ).
«Γραμμή άμυνας»
Αν και ακόμα υπάρχει στάση αναμονής, στο οικονομικό επιτελείο επιχειρούν να οργανώσουν «γραμμή άμυνας», με όπλο τις «ρήτρες εξαιρετικών περιστάσεων» που προβλέπει το πρόγραμμα «Ηρακλής».
Οι ρήτρες αυτές δίνουν τη δυνατότητα οι κρατικές εγγυήσεις να μην καταπέσουν άμεσα υπό ειδικές συνθήκες, αλλά να παραταθούν οι προθεσμίες πληρωμής προς τους επενδυτές των τιτλοποιήσεων, περιορίζοντας έτσι την άμεση δημοσιονομική πίεση.
Η εφαρμογή ενός τέτοιου μηχανισμού προϋποθέτει πολιτική απόφαση του υπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκου Πιερρακάκη, ενώ καθοριστικό θα είναι και το ακριβές σκεπτικό της απόφασης του Αρείου Πάγου, η οποία θα καθαρογραφεί το επόμενο διάστημα και θα καθορίσει τις τελικές κινήσεις της κυβέρνησης.
Το όποιο κόστος πάντως, θα καλυφθεί από τα ταμειακά διαθέσιμα του Δημοσίου που τηρούνται στην Τράπεζα της Ελλάδος, τα οποία, σε συνδυασμό με τα κεφάλαια που άντλησε ο Οργανισμός Διαχείρισης Δημοσίου Χρέους (ΟΔΔΗΧ) από την πρόσφατη έκδοση 10ετούς ομολόγου, υπερβαίνουν τα 44 δισ. ευρώ, λειτουργώντας ως «δίχτυ ασφαλείας».
Ωστόσο το ζήτημα δεν είναι μόνο δημοσιονομικό. Η απόφαση αναμένεται να αλλάξει συνολικά το τοπίο στις ρυθμίσεις οφειλών, επηρεάζοντας τη στρατηγική τραπεζών και funds δυνητικά ανοίγοντας τον δρόμο για ευνοϊκότερη μεταχείριση και άλλων ευάλωτων δανειοληπτών, όπως αυτών που προσφεύγουν στον εξωδικαστικό μηχανισμό.
Η σύσκεψη
Στην έκτακτη σύσκεψη που πραγματοποιήθηκε στο υπουργείο Εθνικής Οικονομίας υπό τον Κυριάκο Πιερρακάκη, συμμετείχαν: ο υφυπουργός Θάνος Πετραλιάς, η επικεφαλής της Ειδικής Γραμματείας Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους Θεώνη Αλαμπάση, και ο γενικός διευθυντής του ΟΔΔΗΧ Δημήτρης Τσάκωνας.
Ωστόσο, ιδιαίτερη βαρύτητα είχε η παρουσία του διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος, Γιάννη Στουρνάρα, ο οποίος, παρακολούθησε στενά τις συζητήσεις, σηματοδοτώντας τη σοβαρότητα των επιπτώσεων για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα και τη συνολική εικόνα της χώρας στις αγορές, καθώς οι όποιες αποφάσεις πρέπει να διασφαλίζουν την αξιοπιστία του ελληνικού αξιόχρεου.