Το κομμάτι εκείνο που έλειπε από το παζλ της παρουσίας της Chevron στην Ανατολική Μεσόγειο αποτελεί η Ελλάδα, την οποία εντάσσει και επίσημα από σήμερα (16/2) στο portfolio της, με την υπογραφή το πρωί στο Μαξίμου, παρουσία του Πρωθυπουργού, των συμβάσεων στα τέσσερα blocks της Κρήτης και της Πελοποννήσου, συνολικής έκτασης 47.000 τετραγωνικών χιλιομέτρων.
Σαν έκταση ισούται με το 1/3 περίπου όλης της Ελλάδας (131.957 τ.χλμ) και περιλαμβάνει τα θαλάσσια οικόπεδα «Νότια της Κρήτης 1» και «Νότια της Κρήτης 2» (35.000 τ.χλμ), το «Νότια της Πελοποννήσου», (11.000 τ.χλμ), μαζί με το μικρό «Α2» (826 τ.χλμ).
Το στοίχημα είναι οι πρώτες σεισμικές έρευνες νότια της Κρήτης να γίνουν στα τέλη του 2026, και η πρώτη ερευνητική γεώτρηση κάπου μέσα στο 2028.
Στη τελετή που θα ακολουθήσει στο Μουσείο της Ακρόπολης (12 μ.μ.), θα γίνει η παρουσίαση των παραχωρήσεων από τον υπoυργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρο Παπασταύρου, τον επικεφαλής του τομέα New Ventures της Chevron, Gavin Lewis που υπογράφει για λογαριασμό της αμερικανικής εταιρείας, τον CEO της Helleniq Energy, Ανδρέα Σιάμισιη που συμμετέχει στο σχήμα του παραχωρησιούχου και φυσικά τον επικεφαλής της ΕΔΕΥΕΠ, Αρη Στεφάτο.
Αν δει κανείς τον χάρτη των χωρών της Αν. Μεσογείου όπου η αμερικανική εταιρεία έχει ήδη συμφέροντα ή έχει υπογράψει συμφωνίες, θα διαπιστώσει ότι η είσοδος στα ελληνικά θαλάσσια μπλοκ αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης γεωοικονομικής λογικής: Ολοκληρώνει τον κύκλο της παρουσίας της στην περιοχή.
Στο Ισραήλ εκμεταλλεύεται τα κοιτάσματα Ταμάρ και εκείνο του Λεβιάθαν, το οποίο αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα στην Αν. Μεσόγειο και ακρογωνιαίο λίθο του ενεργειακού συστήματος της χώρας. Καλύπτει με τις εξαγωγές του σημαντικό μέρος των αναγκών της Αιγύπτου, επομένως η Chevron έχει παρουσία και στη μεγαλύτερη αραβική χώρα.
Στη Κύπρο εκμεταλλεύεται το κοίτασμα Αφροδίτη, το οποίο από το 2029 και μετά θα αρχίσει να εξάγεται επίσης στην Αίγυπτο.
Στη Λιβύη ανακηρύχθηκε και επίσημα την προηγούμενη εβδομάδα παραχωρησιούχος σε χερσαίο μπλοκ στη Λεκάνη της Σύρτης,, κίνηση που σηματοδοτεί την επιστροφή του αμερικάνικου κολοσσού στη βορειοαφρικανική χώρα έπειτα από 16 χρόνια απουσίας.
Στη Τουρκία, πάντα μέσα στο Φεβρουάριο, υπέγραψε μνημόνιο κατανόησης με τη κρατική Turkish Petroleum (TPAO) για έρευνες στους υδρογονάνθρακες - χωρίς να διευκρινιστεί ποιες περιοχές θα αφορούν - κι αυτό μερικές εβδομάδες μετά απο αντίστοιχη συμφωνία της τουρκικής εταιρείας με την ExxonMobil.
Και στις αρχές του μήνα, υπέγραψε στη Συρία, με τη κρατική εταιρεία πετρελαίων της χώρας -παρουσία του ειδικού αμερικανού απεσταλμένου και πρεσβευτή των ΗΠΑ στην Αγκυρα, Τομ Μπάρακ- συνεργασία για υπεράκτιες έρευνες και ανασυγκρότηση του κατεστραμμένου από χρόνια εμφυλίων πολέμων, τομέα υδρογονανθράκων της χώρας. Ενός τομέα που σύμφωνα με τον οίκο Wood Mackenzie, διαθέτει τουλάχιστον 1,3 δισ. βαρέλια επιβεβαιωμένων αποθεμάτων πετρελαίου και αερίου.
Με άλλα λόγια, η είσοδος του supermajor της πετρελαϊκής βιομηχανίας στα ελληνικά θαλάσσια μπλοκ, όχι μόνο δεν πρέπει να διαβαστεί ως μια μεμονωμένη κίνηση, αλλά αποτελεί τμήμα μιας συνολικότερης και πολύ καλά μελετημένης πολιτικής της Chevron να «κλείσει» γεωγραφικά και στρατηγικά την παρουσία της στη λεκάνη της Ανατολικής Μεσογείου.
Δίχως αυτό προφανώς να αναιρεί τη γεωπολιτική σημασία που έχει για την Ελλάδα, ειδικά στη παρούσα συγκυρία, η άφιξη της αμερικανικής εταιρείας, το βέβαιο είναι ότι η τελευταία αποκτά με τη συγκεκριμένη κίνηση τη πλήρη γεωλογική εικόνα μιας λεκάνης που θεωρείται από τις πλέον υποσχόμενες παγκοσμίως τα τελευταία 15 χρόνια.
Τα energy frontiers και το στοίχημα
Δίχως αυτό προφανώς να αναιρεί τη γεωπολιτική σημασία που έχει για την Ελλάδα - ειδικά στη παρούσα συγκυρία - η έλευση του αμερικανικού κολοσσού (μετά από εκείνου της ExxonMobil), το βέβαιο είναι ότι αποκτά με τη συγκεκριμένη κίνηση τη πλήρη γεωλογική εικόνα μιας λεκάνης που θεωρείται από τις πλέον υποσχόμενες παγκοσμίως τα τελευταία 15 χρόνια.
Η Ανατολική Μεσόγειος μαζί με την Αφρική είναι από τα τελευταία energy frontiers, όπως λένε οι άνθρωποι της συγκεκριμένης βιομηχανίας για τις ανεξερεύνητες περιοχές, οι οποίες αφορούν «τεράστιες ανεκμετάλλευτες λεκάνες με δυναμικό πόρων παγκόσμιας κλάσης», διατύπωση που είχε χρησιμοποιήσει πρόσφατα για την Αφρική, ο επικεφαλής του τομέα των New Ventures του αμερικάνικου ομίλου, Gavin Lewis.
Στο δε, ερώτημα κατά πόσο τα διαπιστωμένα κοιτάσματα της υπόλοιπης Ανατολικής Μεσογείου συνδέονται γεωλογικά με τις δομές νότια και δυτικά της Κρήτης, η απάντηση θα δοθεί προφανώς μόνο μέσω των γεωτρήσεων.
Στο δε, σύνηθες ερώτημα, κατά πόσο τα διαπιστωμένα κοιτάσματα της υπόλοιπης Ανατολικής Μεσογείου συνδέονται γεωλογικά με τις δομές νότια και δυτικά της Κρήτης, η απάντηση θα δοθεί προφανώς μόνο μέσω των γεωτρήσεων.
Η συζήτηση περί του τεράστιου κρυμμένου πλούτου
Τα νούμερα που ακούγονται κατά καιρούς για τον πλούτο που κρύβεται στις ελληνικές θάλασσες είναι μεγάλα και εκτός από το διαπιστωμένο κοίτασμα στο «μπλοκ 2» (ΒΔ Ιόνιο), που δυνητικά μπορεί να φτάνει και τα 200 δισ. κυβικά πόδια, στη δημόσια σφαίρα κυκλοφορούν κατά καιρούς πολλοί αριθμοί.
Σύμφωνα με παλαιότερες εκτιμήσεις που είχε παρουσιάσει το 2024 η ΕΔΕΥΕΠ, εστιάζοντας κυρίως στις περιοχές της Κρήτης και του Ιονίου, τα δυνητικά αποθέματα ανέρχονται σε 24 τρισεκατομμύρια κυβικά πόδια (680 δισ. κυβικά μέτρα).
Η δημοφιλής ωστόσο αυτή συζήτηση, που φούντωσε στα χρόνια των μνημονίων, για το τεράστιο ανεξερεύνητο δυναμικό των θαλασσών μας είναι εξ ορισμού λάθος, όταν στην Ελλάδα έχει να γίνει υπεράκτια ερευνητική γεώτρηση από το 1986, δηλαδή εδώ και σαράντα χρόνια. Εικόνα που καλώς εχόντων πραγμάτων θα αλλάξει από το 2027 με τη γεώτρηση της Energean στο «μπλοκ 2» (ΒΔ Ιόνιο), για το οποίο συνήφθη και η συμφωνία με την ExxonMobil.
Και για να γίνει αντιληπτό γιατί το θέμα δεν προσφέρεται για βαρύγδουπες δηλώσεις, στο εθνικό αρχείο υδρογονανθράκων έχουμε μόλις 168 γεωτρήσεις, όταν στο Ισραήλ, από την ίδρυση του ως κράτος (1948) μέχρι να φτάσουν στις πρώτες ανακαλύψεις, μεσολάβησαν 40 χρόνια και συνολικά 440 γεωτρήσεις, όλες αποτυχημένες.
Χρειάστηκε να φτάσουν στα τέλη της δεκαετίας του 1990 για να ανακαλυφθεί το πρώτο μεγάλο υπεράκτιο κοίτασμα στο Yam Tethys (Θάλασσα της Τηθύος, από το όνομα της αρχαίας ελληνικής θεότητας), που άρχισε να τροφοδοτεί από το 2004 με φυσικό αέριο το εθνικό δίκτυο, ανοίγοντας το δρόμο για τις μεγαλύτερες ανακαλύψεις όπως το Ταμάρ και το Λεβιάθαν.
Οπως είχε πει πρόσφατα και ο επικεφαλής της ΕΔΕΥΕΠ, Αρης Στεφάτος, η λέξη - κλειδί είναι το μομέντουμ και δεν πρέπει να το υποτιμήσουμε, δηλαδή το γεγονός ότι και οι δύο oil majors, Chevron και ExxonMobil, έχουν δεσμεύσει κεφάλαια για την Ελλάδα, κάτι που δεν σημαίνει ότι θα ισχύει για πάντα.
Σίγουρα οι κινήσεις των κολοσσών στα νερά της περιοχής δεν είναι άσχετες με το γενικότερο κλιμα «drill baby drill», ωστόσο επειδή οι πάντες στη περιοχή κάνουν έρευνες, κερδισμένος θα βγει όποιος κινηθεί πιο γρήγορα και πιο αποτελεσματικά.
Κάποια στιγμή ο Ντόναλντ Τραμπ θα αποχωρήσει από το Λευκό Οίκο και ο διάδοχος του θα μπορούσε να είναι υπέρ της πράσινης μετάβασης, όπως σχολιάζει άνθρωπος με μακρά πείρα στο αντικείμενο. Εάν στο μεταξύ, έχει μπει το νερό στο αυλάκι, δηλαδή εντοπίσει η ExxonMobil ένα σημαντικό κοίτασμα το 2027 (όπως έχει κάνει στη Κύπρο), ακόμη και αν στη πορεία αλλάξουν οι παγκόσμιοι γεωπολιτικοί άνεμοι, μια εμπορικά αξιοποιήσιμη ανακάλυψη, θα είναι πάντα μια ανακάλυψη.
Το στοίχημα με άλλα λόγια θα κριθεί από το πόσο γρήγορα θα τρέξουν όλοι οι εμπλεκόμενοι και δεν θα χαθεί πολύτιμος χρόνος, όπως έχει συμβεί στο παρελθόν, με πιο χαρακτηριστική περίπτωση το 2021, όταν η ισπανική Repsol -μην έχοντας καταφέρει ως τότε να εντοπίσει κάποιο εκμεταλλεύσιμο κοίτασμα στην Ελλάδα- μπροστά στη τότε παγκόσμια στροφή υπέρ των ΑΠΕ, επέλεξε να αποεπενδύσει από τη χώρα.