Το σχέδιο για να ξεμπλοκάρει η απόδοση επικουρικών συντάξεων

Σύνοψη

Έτοιμη είναι νομοθετική ρύθμιση με την οποία οι επικουρικές συντάξεις στις περιπτώσεις διαδοχικής ασφάλισης θα εκδίδονται από τον τελευταίο φορέα στον οποίο υπαγόταν ο ασφαλισμένος πριν από τη συνταξιοδότηση, ανεξάρτητα από το πού έχει συγκεντρώσει τον περισσότερο χρόνο ασφάλισης.

Η παρέμβαση, που προωθεί το υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης σε συνεργασία με τον ΕΦΚΑ, στοχεύει στην επιτάχυνση της έκδοσης των συντάξεων, καθώς οι επικουρικές αποτελούν σήμερα το βασικό «αγκάθι» στο σύστημα απονομής.

Ενώ σήμερα υπάρχουν περιπτώσεις όπου η έκδοση μιας επικουρικής σύνταξης μπορεί να καθυστερήσει 2 ή και περισσότερα χρόνια, με την προωθούμενη διάταξη, εκτιμάται ότι θα εκδίδεται άμεσα, με τη fast-track διαδικασία (δηλαδή με επιταχυνόμενη διαδικασία χωρίς καθυστερήσεις), μόλις εκδοθεί η κύρια σύνταξη, με αποκλειστικό αρμόδιο για την έκδοση το τελευταίο Ταμείο.

Τι αλλάζει τώρα

Η ρύθμιση, στην πράξη, καταργεί τα στάδια εσωτερικής αλληλογραφίας για τον προσδιορισμό αρμοδιότητας. Η αίτηση παραμένει στο τελευταίο ταμείο και εξετάζεται από αυτό. Όλος ο χρόνος διαδοχικής επικουρικής ασφάλισης αντιμετωπίζεται ως ενιαίος εντός του Κλάδου Επικουρικής Ασφάλισης του e-ΕΦΚΑ, και όχι μόνο η 15ετία που ισχύει σήμερα.

Το πρόβλημα του σημερινού συστήματος

Αναλυτικά, με το ισχύον καθεστώς, όταν ο ασφαλισμένος έχει χρόνο σε περισσότερα από ένα επικουρικά ταμεία, απαιτείται εσωτερική διαδικασία προκειμένου να διαπιστωθεί ποιος φορέας συγκεντρώνει τον μεγαλύτερο χρόνο ασφάλισης και πληροί τις προϋποθέσεις για την απονομή της σύνταξης. Η διαδικασία αυτή συνεπάγεται ανταλλαγή στοιχείων και αλληλογραφία μεταξύ των υπηρεσιών του ΕΦΚΑ, με αποτέλεσμα να μεσολαβούν μήνες μόνο για τον καθορισμό της αρμοδιότητας.

Σε αρκετές περιπτώσεις, οι καθυστερήσεις υπερβαίνουν τα δύο έτη, ιδίως όταν εμπλέκονται δύο ή τρία πρώην ταμεία με διαφορετικά αρχεία και χειρόγραφες καρτέλες ενσήμων. Και αυτό γιατί, με βάση τον νόμο 5078/2023, όταν ο συνολικός χρόνος επικουρικής ασφάλισης πρέπει να είναι τουλάχιστον 15 έτη, ώστε η απονομή να μπορεί να γίνει από τον φορέα όπου υποβάλλεται η αίτηση.

Ωστόσο, σε περιπτώσεις με περισσότερα έτη διαδοχικής ασφάλισης (π.χ. 25 ή 30 χρόνια), αρμόδιος θεωρείται ο φορέας στον οποίο ο ασφαλισμένος έχει τον μεγαλύτερο χρόνο και πληροί τις προϋποθέσεις.

Στην πράξη, αυτό σήμαινε εκτεταμένη εσωτερική αλληλογραφία μεταξύ των τομέων επικουρικής ασφάλισης του ΕΦΚΑ, και μέχρι να αποφασιστεί ποια διεύθυνση θα αναλάβει τον φάκελο, είχε ήδη χαθεί πολύτιμος χρόνος. Αποτέλεσμα ήταν οι επικουρικές με διαδοχική ασφάλιση να καθυστερούν σημαντικά περισσότερο από τις υπόλοιπες, με μέσο χρόνο αναμονής που σε πολλές περιπτώσεις φτάνει τα δύο χρόνια ή και υπερβαίνει αυτό το διάστημα.

Η νέα διάταξη έρχεται να ανατρέψει αυτή τη λογική. Ο τελευταίος φορέας θα καθίσταται αυτομάτως αρμόδιος για την επεξεργασία και έκδοση της επικουρικής σύνταξης, χωρίς να προηγείται έρευνα για το πού εντοπίζεται ο περισσότερος χρόνος.

Ο χρόνος διαδοχικής ασφάλισης θα αντιμετωπίζεται ενιαία εντός του κλάδου επικουρικής ασφάλισης, με στόχο να καταργηθούν τα ενδιάμεσα στάδια που επιβραδύνουν τη διαδικασία. Στελέχη του υπουργείου εκτιμούν ότι με αυτόν τον τρόπο θα μειωθούν αισθητά οι χρόνοι απονομής και θα αποσυμφορηθούν οι υπηρεσίες, ώστε να επιταχυνθούν συνολικά οι εκκρεμείς υποθέσεις.

Η παρέμβαση έρχεται σε μια συγκυρία κατά την οποία οι εκκρεμότητες όσον αφορά τις κύριες συντάξεις έχουν περιοριστεί σε σχετικά χαμηλά επίπεδα, ενώ το βάρος έχει μετατοπιστεί στις επικουρικές. Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία του ΕΦΚΑ, οι εκκρεμείς κύριες συντάξεις είναι λιγότερες από 15.000, ενώ οι επικουρικές ανέρχονται σε περίπου 31.000, αριθμός που αποτυπώνει τη δυσκολία διαχείρισης των διαδοχικών χρόνων και των διαφορετικών καθεστώτων ασφάλισης. Πρόκειται βέβαια για τις ληξιπρόθεσμες περιπτώσεις, αυτές δηλαδή για τις οποίες η αναμονή έχει ξεπεράσει τις 90 ημέρες.

Ψηφιοποίηση και νέο πληροφοριακό σύστημα

Καθοριστικό ρόλο στην επιτάχυνση αναμένεται να διαδραματίσει και η ολοκλήρωση της ψηφιοποίησης του φυσικού αρχείου του ΕΦΚΑ. Ο διοικητής του φορέα, Αλέξανδρος Bαρβέρης, έχει δηλώσει ότι η σάρωση των 53 εκατομμυρίων εγγράφων που είχαν εντοπιστεί σε αποθήκες έχει ήδη ολοκληρωθεί και βρίσκεται σε εξέλιξη ο έλεγχος και η καταχώρισή τους ως ασφαλιστική ιστορία για κάθε ασφαλισμένο.

Όπως επισημαίνει, μετά το καλοκαίρι του 2026 θα έχει επιτευχθεί το τελικό στάδιο της μετάβασης, γεγονός που θα επιτρέψει σημαντική επιτάχυνση στην έκδοση των συντάξεων και ιδίως των επικουρικών. Παράλληλα, το νέο ολοκληρωμένο πληροφοριακό σύστημα και η διασύνδεσή του με το «Εργάνη ΙΙ», που από τη Δευτέρα τέθηκε σε πλήρη και αποκλειστική λειτουργία (καταργήθηκε το «Εργάνη Ι»), αναμένεται να ενισχύσουν τις διασταυρώσεις στοιχείων και την ενοποίηση των δεδομένων εργασίας και ασφάλισης, περιορίζοντας τα λάθη και τις καθυστερήσεις.

Watch Now