Περιπτώσεις χορήγησης προνοιακών επιδομάτων σε πρόσωπα που δεν τα δικαιούνταν αποκάλυψε ο συστημικός έλεγχος της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας στον Οργανισμό Προνοιακών Επιδομάτων και Κοινωνικής Αλληλεγγύης (ΟΠΕΚΑ). Η ελεγχόμενη περίοδος είναι από τις 10 Ιανουαρίου 2020 έως τις 31 Δεκεμβρίου 2022 και τα αχρεωστήτως καταβληθέντα ποσά, δηλαδή τα ποσά που εισπράχθηκαν από μη δικαιούχους φτάνει το 1.860.000 ευρώ.
Η ανεξάρτητη Αρχή έλεγξε 372 φακέλους -αιτήσεων χορήγησης επιδόματος, από τους οποίους προέκυψε πλήθος παραβάσεων του θεσμικού πλαισίου:
Εντοπίστηκαν περιπτώσεις, κατά τις οποίες:
α. δεν τηρήθηκε η θεσμοθετημένη διαδικασία υποβολής αιτήσεων, ούτε ο χειρισμός των αιτήσεων με χρονολογική σειρά.
β. εγκρίθηκαν αιτήσεις παρά τις ελλείψεις σε υποβληθέντα δικαιολογητικά ή τη μη πλήρωση κριτηρίων (π.χ. συμπλήρωση ορίου ηλικίας)
γ. το επίδομα αποδόθηκε νωρίτερα από ό,τι έπρεπε και άρα για μεγαλύτερο διάστημα από αυτό που δικαιούνταν οι εκάστοτε αιτούντες/ούσες.
Συγκεκριμένα:
- Από τον δειγματοληπτικό έλεγχο 178 εγκριτικών αποφάσεων, το ύψος του αχρεωστήτως καταβληθέντος ποσού υπολογίστηκε σε 723.480 ευρώ.
- Από τον δειγματοληπτικό έλεγχο 91 εγκριτικών αποφάσεων, το ύψος του αχρεωστήτως καταβληθέντος ποσού, υπολογίστηκε σε 216.543 ευρώ.
- Από τον επανέλεγχο 76 εγκριτικών αποφάσεων, που είχε εξετάσει και το κλιμάκιο εσωτερικού ελέγχου του ΟΠΕΚΑ, το ύψος του αχρεωστήτως καταβληθέντος ποσού υπολογίστηκε σε 895.554 ευρώ.
- Από τον έλεγχο 27 φακέλων αιτούντων/ουσών, για τους οποίους η ΗΔΙΚΑ είχε εντοπίσει ασυμφωνία μεταξύ των καταχωρισμένων ημερομηνιών γέννησης και των Αριθμών Μητρώου Κοινωνικής Αλληλεγγύης (ΑΜΚΑ), προέκυψαν περιπτώσεις για αχρεωστήτως καταβληθέντα ύψους 60.650 ευρώ.
Κατόπιν έκτακτου εσωτερικού ελέγχου που διενήργησε ο ΟΠΕΚΑ, διαπιστώθηκε ότι επιχειρήθηκε παράτυπη έγκριση αιτήσεων από πρώην προϊστάμενο/μένη ο/η οποίος/α παρακρατούσε στην κατοχή του/της φακέλους με αιτήσεις για χορήγηση επιδόματος.
Ένας /Μια πρώην προϊστάμενος/η ακόμη και κατόπιν της απόσπασής του/της σε Υπηρεσία εκτός του ΟΠΕΚΑ, φέρεται να εισήγαγε και επιχείρησε παράτυπη έγκριση αιτήσεων στην Υπηρεσία.
Επιπροσθέτως από τον εσωτερικό έλεγχο του οργανισμού διαπιστώθηκε επίσης πως, κατά τη διάρκεια της θητείας δύο προϊσταμένων του σχετικού με τη χορήγηση του επιδόματος Τμήματος, επιτρεπόταν η προσέλευση στην Κεντρική Υπηρεσία του ΟΠΕΚΑ προσώπων (όχι αιτούντων), οι οποίοι/ες φαίνεται ότι προσκόμιζαν, εκτός της θεσμοθετημένης διαδικασίας, αιτήσεις για χορήγηση του επιδόματος. Η έκθεση ελέγχου διαβιβάστηκε στην Εισαγγελία Εφετών Αθηνών για αναζήτηση τυχόν ποινικών ευθυνών.
Η ΕΑΔ συνέστησε στη διοίκηση του ΟΠΕΚΑ την άσκηση πειθαρχικού ελέγχου κατά του/της αρμόδιου/ας υπαλλήλου και να αναζητηθούν τα αχρεωστήτως καταβληθέντα ποσά, ενώ υπέβαλε συγκεκριμένες προτάσεις για αύξηση του ελέγχου τήρησης των προϋποθέσεων για τη χορήγηση του επιδόματος.
Η ανακοίνωση του ΟΠΕΚΑ
Η διοίκηση του ΟΠΕΚΑ εξέδωσε ανακοίνωση με την οποία αποσαφηνίζει τα εξής:
«Σε συνέχεια του από 17/02/2026 Δελτίου Τύπου της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας, το Υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας διευκρινίζει ότι ο έλεγχος που οδήγησε στα ευρήματα για παράτυπες εγκρίσεις επιδομάτων κοινωνικής αλληλεγγύης την περίοδο 2020 έως 31/12/2022 ξεκίνησε ήδη από τον Νοέμβριο του 2023, κατόπιν εντολής της Διοίκησης του ΟΠΕΚΑ, στο πλαίσιο ενίσχυσης της διαφάνειας και της προστασίας του δημόσιου συμφέροντος.
Συγκεκριμένα, στις 13 και 16 Νοεμβρίου 2023 υποβλήθηκαν στον Διοικητή του ΟΠΕΚΑ αναφορές από την αρμόδια υπηρεσία, σύμφωνα με τις οποίες εντοπίστηκαν στο φυσικό αρχείο αιτήσεων για το επίδομα κοινωνικής αλληλεγγύης ανασφάλιστων υπερηλίκων εμβόλιμοι φάκελοι "εκτός σειράς" και πρωτοκόλλου, καθώς και χειρόγραφες αιτήσεις που δεν είχαν καταχωριστεί στο πληροφοριακό σύστημα.
Κατόπιν αυτών, στις 13.12.2023 η Διοίκηση του ΟΠΕΚΑ έδωσε εντολή για τη διενέργεια έκτακτου εσωτερικού ελέγχου από τη Διεύθυνση Εσωτερικού Ελέγχου του ΟΠΕΚΑ, ο οποίος επεκτάθηκε στο σύνολο της επίμαχης περιόδου. Από τον έλεγχο προέκυψαν ενδείξεις σοβαρών αποκλίσεων από τις προβλεπόμενες διαδικασίες, μεταξύ άλλων αιτήσεις χωρίς αριθμό πρωτοκόλλου, ελλιπή ή ανυπόγραφα δικαιολογητικά και περιπτώσεις που δεν πληρούσαν τα νόμιμα κριτήρια χορήγησης της παροχής.
Σε συνεργασία με την Εθνική Αρχή Διαφάνειας, εκδόθηκε το σχετικό πόρισμα, ενώ ο φάκελος έχει ήδη διαβιβαστεί στον αρμόδιο Εισαγγελέα Εφετών.
Μετά τις καταγγελίες του 2023, ο ΟΠΕΚΑ προχώρησε άμεσα στη διακοπή της παράνομης δράσης των εμπλεκόμενων υπαλλήλων, διενήργησε εσωτερικό έλεγχο και ζήτησε τη συνδρομή της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας για την πλήρη και ενδελεχή διερεύνηση της υπόθεσης, ώστε να διαβιβαστεί ολοκληρωμένος φάκελος στη Δικαιοσύνη.
Κατόπιν του πορίσματος της ΕΑΔ, ο ΟΠΕΚΑ κινεί τις διαδικασίες για την αναζήτηση τυχόν αχρεωστήτως καταβληθέντων ποσών, με στόχο την πλήρη αποκατάσταση κάθε ζημίας σε βάρος του Δημοσίου, ενώ παράλληλα δρομολογήθηκε ο πειθαρχικός έλεγχος των εμπλεκόμενων υπαλλήλων, με την παραπομπή των σχετικών υποθέσεων στο αρμόδιο πειθαρχικό συμβούλιο.
Το Υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας και ο ΟΠΕΚΑ ξεκαθαρίζουν ότι δεν υπάρχει καμία ανοχή σε φαινόμενα κακοδιαχείρισης ή παρατυπιών στη χορήγηση κοινωνικών παροχών. Η διαφάνεια, η λογοδοσία και η ορθή απόδοση των ενισχύσεων αποτελούν θεμελιώδη υποχρέωση της Πολιτείας απέναντι στους πολίτες».