Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε ελληνικό καθεστώς κρατικών ενισχύσεων ύψους 400 εκατ. ευρώ για τη στήριξη στρατηγικών επενδύσεων που προσθέτουν παραγωγική ικανότητα καθαρής τεχνολογίας σύμφωνα με τους στόχους της συμφωνίας για καθαρή βιομηχανία. Το μέτρο αυτό θα συμβάλει στη μετάβαση προς μια οικονομία μηδενικών καθαρών εκπομπών. Το καθεστώς εγκρίθηκε βάσει του πλαισίου κρατικών ενισχύσεων της συμφωνίας για καθαρή βιομηχανία (CISAF) που ενέκρινε η Επιτροπή στις 25 Ιουνίου 2025.
Το ελληνικό μέτρο
Η Ελλάδα κοινοποίησε στην Επιτροπή, στο πλαίσιο του τμήματος 6.1 του CISAF, καθεστώς ύψους 400 εκατ. ευρώ για τη στήριξη στρατηγικών επενδύσεων που προσθέτουν παραγωγική ικανότητα καθαρής τεχνολογίας, συμβάλλοντας στην επίτευξη των στόχων της συμφωνίας για καθαρή βιομηχανία.
Σκοπός του καθεστώτος είναι η χορήγηση ενισχύσεων για επενδύσεις που προσθέτουν παραγωγική ικανότητα για την παραγωγή, μεταξύ άλλων με δευτερογενείς πρώτες ύλες, τεχνολογιών μηδενικών καθαρών εκπομπών και των βασικών ειδικών κατασκευαστικών στοιχείων τους που απαριθμούνται στο παράρτημα II του CISAF, καθώς και για την παραγωγή νέων ή ανακτημένων σχετικών κρίσιμων πρώτων υλών που είναι αναγκαίες για την παραγωγή των τελικών προϊόντων ή των βασικών ειδικών κατασκευαστικών στοιχείων. Η ενίσχυση θα λάβει τη μορφή άμεσων επιχορηγήσεων και φορολογικών πλεονεκτημάτων. Το μέτρο θα είναι ανοικτό σε επιχειρήσεις σε ολόκληρη την ελληνική επικράτεια. Οι ενισχύσεις είναι δυνατόν να χορηγηθούν έως τις 31 Δεκεμβρίου 2030.
Η Επιτροπή διαπίστωσε ότι το ελληνικό καθεστώς είναι σύμφωνο με τους όρους που καθορίζονται στο CISAF. Ειδικότερα, η ενίσχυση θα παράσχει κίνητρα για την παραγωγή καθαρών τεχνολογιών, καθώς και των βασικών ειδικών κατασκευαστικών στοιχείων τους και των σχετικών κρίσιμων πρώτων υλών.
Η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι το ελληνικό καθεστώς είναι αναγκαίο, κατάλληλο και αναλογικό για την επιτάχυνση της μετάβασης προς μια οικονομία μηδενικών καθαρών εκπομπών και τη διευκόλυνση της ανάπτυξης ορισμένων οικονομικών δραστηριοτήτων, οι οποίες είναι σημαντικές για την εφαρμογή της συμφωνίας για καθαρή βιομηχανία. Αυτό συνάδει με το άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της Συνθήκης για τη λειτουργία της ΕΕ και τους όρους που καθορίζονται στο CISAF.
Σε αυτή τη βάση, η Επιτροπή ενέκρινε το μέτρο ενίσχυσης βάσει των κανόνων της Ε.Ε. για τις κρατικές ενισχύσεις.
Ιστορικό
Στις 25 Ιουνίου 2025, η Επιτροπή ενέκρινε το CISAF για την προώθηση μέτρων στήριξης σε τομείς καίριας σημασίας για τη μετάβαση προς μια οικονομία μηδενικών καθαρών εκπομπών, σύμφωνα με τη συμφωνία για καθαρή βιομηχανία.
Το CISAF επιτρέπει τα ακόλουθα είδη ενισχύσεων, τα οποία μπορούν να χορηγούνται από τα κράτη μέλη έως τις 31 Δεκεμβρίου 2030, προκειμένου να επιταχυνθεί η πράσινη μετάβαση:
- Μέτρα για την επιτάχυνση της ανάπτυξης ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές και καυσίμων χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών (τμήματα 4.1 και 4.2). Τα κράτη μέλη μπορούν να θεσπίσουν καθεστώτα για επενδύσεις σε όλες τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, καθώς και στην αποθήκευση ενέργειας, με απλουστευμένες διαδικασίες υποβολής προσφορών. Προβλέπονται επίσης ειδικοί κανόνες για την επιτάχυνση της ανάπτυξης καυσίμων χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών.
- Μέτρα που επιτρέπουν την προσωρινή ελάφρυνση των τιμών της ηλεκτρικής ενέργειας για τους ενεργοβόρους χρήστες, ώστε να διασφαλιστεί η μετάβαση σε καθαρή ηλεκτρική ενέργεια χαμηλού κόστους (τμήμα 4.5). Τα μέτρα αυτά θα συμβάλουν στην αποφυγή της μετεγκατάστασης βιομηχανικών δραστηριοτήτων σε τοποθεσίες όπου δεν υπάρχουν περιβαλλοντικοί κανονισμοί ή αυτοί είναι λιγότερο φιλόδοξοι, προτού η απανθρακοποίηση του συστήματος ηλεκτρικής ενέργειας της ΕΕ μετουσιωθεί πλήρως σε χαμηλότερες τιμές ηλεκτρικής ενέργειας.
- Μέτρα για τη διευκόλυνση της απανθρακοποίησης των βιομηχανικών διεργασιών (τμήμα 5). Τα κράτη μέλη μπορούν να στηρίξουν επενδύσεις στην απανθρακοποίηση των βιομηχανικών δραστηριοτήτων για τη μείωση της εξάρτησης από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί μέσω του εξηλεκτρισμού, της ενεργειακής απόδοσης και της μετάβασης προς τη χρήση ανανεώσιμου υδρογόνου και υδρογόνου που βασίζεται στην ηλεκτρική ενέργεια και το οποίο πληροί ορισμένες προϋποθέσεις, με διευρυμένες δυνατότητες στήριξης της απανθρακοποίησης των βιομηχανικών διεργασιών και της μετάβασης σε καύσιμα που προέρχονται από το υδρογόνο.
- Μέτρα για τη διασφάλιση επαρκούς παραγωγικής ικανότητας στον τομέα των καθαρών τεχνολογιών (τμήμα 6). Τα κράτη μέλη μπορούν να χορηγούν επενδυτική στήριξη για στρατηγικά έργα σύμφωνα με τον κανονισμό για τη βιομηχανία των μηδενικών καθαρών εκπομπών (όπως μπαταρίες, ηλιακά πάνελ, ανεμογεννήτριες, αντλίες θερμότητας, ηλεκτρολυτικές κυψέλες και δέσμευση, χρήση και αποθήκευση διοξειδίου του άνθρακα). Αυτό περιλαμβάνει επίσης την παραγωγή βασικών κατασκευαστικών στοιχείων και την παραγωγή και ανακύκλωση σχετικών κρίσιμων πρώτων υλών.
- Μέτρα για την ελαχιστοποίηση του κινδύνου για τις ιδιωτικές επενδύσεις που απαιτούνται για την ανάπτυξη καθαρής ενέργειας, την απανθρακοποίηση της βιομηχανίας, την παραγωγή καθαρών τεχνολογιών, ορισμένα έργα ενεργειακών υποδομών και έργα που στηρίζουν την κυκλική οικονομία (ενότητα 8).