Οι μπίζνες της κατάρτισης: Το επόμενο... δισεκατομμύριο και οι νέες συμμαχίες

Σύνοψη

Την ώρα που οι εισαγγελικές έρευνες και τα πορίσματα της Αρχής για το Ξέπλυμα Μαύρου Χρήματος -με επίκεντρο το αποκαλούμενο «σκάνδαλο Παναγόπουλου» και τους κοινωνικούς εταίρους- προκαλούν τριγμούς στο εγχώριο σύστημα της Δια Βίου Μάθησης, στο παρασκήνιο της αγοράς παίζεται ήδη η επόμενη μεγάλη παρτίδα.

Το σοκ των ερευνών του 2026 φαίνεται πως λειτουργεί απλώς ως καταλύτης στην ήδη συντελούμενη αναδιάταξη ενός χρυσοφόρου επιχειρηματικού οικοσυστήματος. Αυτές οι επιχειρηματικές μάχες, όπως λέγεται στους κύκλους της κατάρτισης/πιστοποίησης, δεν είναι άσχετες με την υπόθεση Παναγόπουλου: ένας από τους επιχειρηματίες του χώρου φέρεται να ήταν εκείνος που προσκόμισε στην Αρχή για την καταπολέμηση του ξεπλύματος βρώμικου χρήματος κρίσιμα στοιχεία κατά του προέδρου της ΓΣΕΕ.

Για τους λόγους αυτής της επίθεσης, που φέρεται να έγινε σε συνεργασία με στελέχη από τον συνδικαλιστικό χώρο και από το ΙΝΕ ΓΣΕΕ (Ινστιτούτο Εργασίας της Γενικής Συνομοσπονδίας Εργατών Ελλάδος), μόνο εικασίες μπορούν να γίνουν. Ενδεχομένως, μια νέα ηγεσία στη ΓΣΕΕ και στο ΙΝΕ ΓΣΕΕ να συμβάδιζε καλύτερα με επιχειρηματικά συμφέροντα από τον χώρο της κατάρτισης/πιστοποίησης.

Σε κάθε περίπτωση, στον χώρο των μεγάλων μπίζνες της κατάρτισης και πιστοποίησης ήδη βρίσκονται σε εξέλιξη ανακατατάξεις, ενόψει του… επόμενου δισεκατομμυρίου. Μέχρι και το 2026 τα κονδύλια για την κατάρτιση ξεπερνούν το 1 δισ. ευρώ, ενώ από το 2027 ένας νέος πακτωλός ευρωπαϊκών και εθνικών κονδυλίων (ΕΣΠΑ 2021-2027, Ταμείο Δίκαιης Μετάβασης, υπόλοιπα Ταμείου Ανάκαμψης) θα πέσει στην ελληνική αγορά για την απόκτηση ψηφιακών, πράσινων και AI δεξιοτήτων (upskilling & reskilling - αναβάθμιση και επανακατάρτιση εργαζομένων).

Μπροστά σε αυτόν τον νέο χορό εκατομμυρίων, ο χάρτης ξαναγράφεται. Οι παραδοσιακοί παίκτες ανασυντάσσονται, παλιές συνεργασίες σπάνε και δημιουργούνται νέα, απόλυτα καθετοποιημένα εταιρικά μπλοκ (ΚΕΚ - Κέντρο Επαγγελματικής Κατάρτισης + Φορέας Πιστοποίησης), έτοιμα να σαρώσουν τους επερχόμενους δημόσιους διαγωνισμούς και τα μαζικά vouchers της ΔΥΠΑ (Δημόσια Υπηρεσία Απασχόλησης). Πώς διαμορφώνεται, όμως, η νέα σκακιέρα της κατάρτισης, μέσα από την αναδιάταξη συμμαχιών;

Τι αλλάζει τώρα

Η υπερ-συμμαχία: Το νέο τρίγωνο Ζαφειρόπουλου - Δερπάνη - Μανωλίτση

Η πιο ηχηρή επιχειρηματική κίνηση, που αλλάζει ριζικά τους συσχετισμούς, είναι η δημιουργία ενός άτυπου αλλά πανίσχυρου επιχειρηματικού μετώπου.

Κεντρικό ρόλο σε αυτή την αναδιάταξη παίζει η ΑΠΟΨΗ Α.Ε. του Χαράλαμπου Ζαφειρόπουλου. Ιστορικά, ο κ. Ζαφειρόπουλος για το κρίσιμο κομμάτι της πιστοποίησης των ωφελούμενων συνεργαζόταν στενά με την TÜV HELLAS. Ωστόσο, η ΑΠΟΨΗ εγκαταλείπει την παραδοσιακή συμμαχία της με τον πολυεθνικό φορέα και συμπράττει με τους δύο ισχυρότερους εγχώριους παίκτες:

• Τον Δρ. Δημήτριο Δερπάνη, ιδιοκτήτη του ισχυρού φορέα πιστοποίησης UCERT, που έχει στον όμιλό του και τη U STUDIES ΚΕΚ, στον τομέα της κατάρτισης.
• Τον Βασίλη Μανωλίτση, ιδιοκτήτη του ιστορικού MASTER ΚΕΚ, ο οποίος έχει ως τώρα ως σταθερό φορέα πιστοποίησης τη EUROCERT.

Αυτή η τριπλή συμμαχία (ΑΠΟΨΗ - U STUDIES/UCERT - MASTER/EUROCERT) δημιουργεί ένα πολύ ισχυρό, κλειστό οικοσύστημα. Διαθέτουν τις μεγαλύτερες υποδομές τηλεκατάρτισης (LMS - Learning Management System, σύστημα διαχείρισης εξ αποστάσεως εκπαίδευσης) στη χώρα, την τεχνογνωσία διαχείρισης γιγαντιαίων έργων και, κυρίως, ενσωματώνουν απευθείας τη διαδικασία της εξέτασης μέσω της UCERT και της EUROCERT.

Στους mega-διαγωνισμούς του 2027, αυτό το σχήμα διαμορφώνει τις προϋποθέσεις για να κυριαρχήσει, καθιστώντας εξαιρετικά δύσκολο για οποιονδήποτε ανταγωνιστή να τους χτυπήσει, τόσο σε επίπεδο απαιτούμενης εμπειρίας (τζίρων) όσο και τεχνικής επάρκειας.

Οι καθετοποιημένοι πόλοι: «Όλα σε ένα»

Για να επιβιώσει κανείς στις μάχες για το επόμενο δισεκατομμύριο, η συνταγή είναι η καθετοποίηση: το ΚΕΚ που παίρνει το voucher πρέπει να συμβαδίζει με τον φορέα που δίνει το πτυχίο. Δύο μεγάλοι παίκτες έχουν ήδη τελειοποιήσει αυτό το μοντέλο:

1. Ι. Καλλιάς και TÜV AUSTRIA: Στον αντίποδα της «ελληνικής συμμαχίας», βρίσκεται το γκρουπ της TÜV AUSTRIA υπό τον Ιωάννη Καλλιά. Η TÜV AUSTRIA διείσδυσε δυναμικά στο κομμάτι της παροχής κατάρτισης μέσω του TÜV AUSTRIA ΚΔΒΜ (Κέντρο Δια Βίου Μάθησης, πρώην INTERACTIVE). Ο κ. Καλλιάς ελέγχει πλέον απόλυτα την αλυσίδα: το δικό του ΚΕΚ παρέχει την εκπαίδευση και ο συνδεδεμένος πολυεθνικός, βαριάς υπογραφής φορέας (TÜV AUSTRIA) διενεργεί την πιστοποίηση. Το συγκεκριμένο μπλοκ ποντάρει στο κύρος του ονόματός του για να κινηθεί σε διαγωνισμούς θεσμικών φορέων, Περιφερειών και μεγάλων Επιμελητηρίων.

2. Α. Τσατσαμπά και GLOBAL: Αντίστοιχη φιλοσοφία ακολουθεί και η Αντονέλλα Τσατσαμπά. Έχοντας στα χέρια της το GLOBAL ΚΕΚ και τον φορέα πιστοποίησης GLOBAL CERT, δημιουργεί το δικό της στεγανό κύκλωμα. Η GLOBAL εστιάζει στην ισχύ του εκτεταμένου δικτύου franchise που διαθέτει στην περιφέρεια. Τα μικρά συνοικιακά ΚΔΒΜ που συνεργάζονται μαζί της χρησιμοποιούν τις πλατφόρμες του GLOBAL KEK και εξετάζουν τους ωφελούμενους αποκλειστικά μέσω της GLOBAL CERT, εξασφαλίζοντας μια σταθερή, αθόρυβη, αλλά εξαιρετικά προσοδοφόρα ροή εσόδων.

Οι «μπουτίκ» της κατάρτισης: Στοχευμένες συμμαχίες

Πέρα από τα μεγαθήρια, η αγορά διαθέτει και μικρότερα, ευέλικτα σχήματα που εστιάζουν σε «έξυπνους» διαγωνισμούς, τοπικά προγράμματα (ΠΕΠ - Περιφερειακά Επιχειρησιακά Προγράμματα) και εξειδικευμένες δράσεις. Για να μη συνθλιβούν από τις μεγάλες κοινοπραξίες, έχουν «κλειδώσει» κι αυτοί τις δικές τους σταθερές συμμαχίες.

Το CONSUL ΚΕΚ, ιδιοκτησίας Λεβέντη, αποτελεί έναν έμπειρο παίκτη στον σχεδιασμό και την υλοποίηση ευρωπαϊκών προγραμμάτων. Για το κρίσιμο σκέλος της πιστοποίησης έχει χτίσει γέφυρα συνεργασίας με το ΕΛΙΝΠ (Ελληνικό Ινστιτούτο Πιστοποιήσεων). Μαζί χτυπούν στοχευμένα έργα μικρομεσαίας κλίμακας, διασφαλίζοντας ότι τα κονδύλια παραμένουν εντός του δικού τους ελεγχόμενου σχήματος.

Αντίστοιχα, το Βαφειαδάκης ΚΕΚ (ιδιοκτησίας Βαφειαδάκη), με ισχυρή παρουσία στην αγορά, έχει επιλέξει ως στρατηγικό εταίρο πιστοποίησης τον φορέα PASS. Πρόκειται για ένα κλασικό παράδειγμα B2B (Business-to-Business) αποκλειστικότητας, που επιτρέπει στο ΚΕΚ να έχει εγγυημένο, φιλικό σύστημα τηλεξετάσεων (proctoring - εξ αποστάσεως επιτήρηση εξετάσεων) για τους καταρτιζόμενούς του, αποφεύγοντας τις πλατφόρμες των μεγάλων ανταγωνιστών του.

Αυτή η γιγάντωση των καθετοποιημένων σχημάτων προοιωνίζεται δύσκολη εποχή για τα μικρά, αυτόνομα ΚΕΚ της επαρχίας. Όταν μοιραστεί το επόμενο δισεκατομμύριο, τα συνοικιακά κέντρα δεν θα έχουν δυνατότητα αυτόνομης διεκδίκησης. Θα αναγκαστούν να λειτουργήσουν ως απλοί «πλασιέ» (μεταπωλητές) των μεγάλων σχημάτων, παραδίδοντας τη μερίδα του λέοντος από την αξία των vouchers στις κεντρικές πλατφόρμες της Αθήνας.

Οι μάχες στους διαγωνισμούς

Με τα κονδύλια του 2027 να βρίσκονται προ των πυλών, το πραγματικό πεδίο μάχης δεν θα είναι οι αίθουσες διδασκαλίας, αλλά τα γραφεία της Ενιαίας Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων (Ε.Α.ΔΗ.ΣΥ. - εποπτεύει τους δημόσιους διαγωνισμούς και αξιολογεί προσφυγές).

Κρίσιμος θα είναι και πάλι ο πόλεμος των διαπιστεύσεων (ISO). Κάθε μπλοκ θα πιέσει ώστε στους νέους διαγωνισμούς (π.χ. από την ΚΕΕΕ ή τα υπουργεία) να μπαίνουν όροι που διαθέτει μόνο ο δικός του φορέας. Για παράδειγμα, αν ένα σχήμα διαθέτει ένα νέο, εξειδικευμένο ISO στην κυκλική οικονομία, θα «κλειδώνει» εκ των προτέρων ένα διαγωνισμό. Οι απέναντι θα βομβαρδίζουν την Ε.Α.ΔΗ.ΣΥ. με προδικαστικές προσφυγές, καταγγέλλοντας «φωτογραφικούς όρους».

Η δημιουργία ισχυρών - πολυλειτουργικών σχημάτων (κατάρτιση/πιστοποίηση) δημιουργεί νέα δεδομένα για τους διαγωνισμούς των επόμενων ετών. Τα τελευταία χρόνια, οι νομικές αντιπαραθέσεις ήταν συνεχείς, όπως προκύπτει από τις αποφάσεις της Ενιαίας Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων (Ε.Α.ΔΗ.ΣΥ.).

Με βάση τη νομολογία της Ε.Α.ΔΗ.ΣΥ., οι προδικαστικές διαμάχες χωρίζονται σε τρεις μεγάλες κατηγορίες:

1. Προσφυγές κατά των διακηρύξεων για «φωτογραφικούς όρους» (η πιο συχνή αιτία προσφυγής). Μια εταιρεία πιστοποίησης (ως Προσφεύγουσα) στρέφεται κατά της Αναθέτουσας Αρχής (π.χ. ενός Επιμελητηρίου ή ενός Κοινωνικού Εταίρου), καταγγέλλοντας ότι οι τεχνικές προδιαγραφές του διαγωνισμού «φωτογραφίζουν» άλλον ανταγωνιστή.
2. Τα εξειδικευμένα ISO 17024: Πολλοί διαγωνισμοί απαιτούσαν από τον ανάδοχο να διαθέτει διαπιστευμένο σχήμα σε υπερβολικά στενές ειδικότητες (π.χ. «Ειδικός Τεχνολογιών Ανίχνευσης Διαρροών» ή «Εξειδικευμένο Στέλεχος e-Commerce για συγκεκριμένο κλάδο»). Εάν εκείνη τη στιγμή μόνο ένας ή δύο φορείς πιστοποίησης είχαν προλάβει να πάρουν έγκριση από το Ε.ΣΥ.Δ. (Εθνικό Σύστημα Διαπίστευσης) για τον συγκεκριμένο τίτλο, οι υπόλοιποι αποκλείονταν. Σε πολλές περιπτώσεις, η ΕΑΔΗΣΥ δικαίωσε τις προσφεύγουσες εταιρείες, κρίνοντας ότι τέτοιοι υπερβολικά ειδικοί όροι παραβιάζουν τον ελεύθερο ανταγωνισμό και την αρχή της αναλογικότητας. Οι αποφάσεις αναγκάζουν τις Αναθέτουσες Αρχές να τροποποιήσουν τη διακήρυξη (δημιουργώντας τα λεγόμενα «Τεύχη Τροποποίησης» στο ΚΗΜΔΗΣ) και να κάνουν δεκτά πιο ευρέως αναγνωρισμένα πιστοποιητικά (π.χ. γενικές ψηφιακές δεξιότητες).
3. Οι απαιτήσεις εμπειρίας (τζίροι): Μια άλλη συχνή προσφυγή αφορά την προσπάθεια αποκλεισμού μικρότερων εταιρειών. Αν μια διακήρυξη ζητούσε την τελευταία τριετία η εταιρεία να έχει πιστοποιήσει, για παράδειγμα, «20.000 άτομα με τηλεξέταση», οι εταιρείες προσέφευγαν ζητώντας μείωση του ορίου, καταγγέλλοντας προσπάθεια δημιουργίας ολιγοπωλίου.

Όταν ο διαγωνισμός προχωρά και η Επιτροπή Αξιολόγησης βγάζει τον προσωρινό μειοδότη, αρχίζει ο δεύτερος γύρος πολέμου. Εκεί, η εταιρεία που χάνει (Προσφεύγουσα) προσπαθεί να ακυρώσει την εταιρεία που κερδίζει (η οποία ασκεί Παρέμβαση στην ΕΑΔΗΣΥ για να υπερασπιστεί τον εαυτό της).

Προσφυγές σε αυτό το στάδιο μπορεί να αφορούν λάθη στα δικαιολογητικά κατακύρωσης ή ατέλειες στα συστήματα εξετάσεων (π.χ. το σύστημα αποτροπής αντιγραφής της νικήτριας εταιρείας δεν πληροί το GDPR ή οι servers δεν βρίσκονται εντός Ε.Ε.). Σε αρκετές τέτοιες περιπτώσεις η ΕΑΔΗΣΥ ακυρώνει το πρακτικό της επιτροπής και διατάσσει την επαναξιολόγηση των προσφορών, γεγονός που παγώνει τον διαγωνισμό για μήνες.

Διαγωνισμοί για έναν…

Το πιο ενδιαφέρον εύρημα, ωστόσο, δεν είναι οι διαγωνισμοί όπου οι εταιρείες «σφάζονται», αλλά οι διαγωνισμοί όπου δεν υπάρχει καμία προσφυγή. Σε πολλά μεγάλα έργα (όπως στα πρόσφατα έργα του ΙΝΕ ΓΣΕΕ ή μεγάλων Επιμελητηρίων), παρατηρείται το φαινόμενο να κατεβαίνει μόνο μία κοινοπραξία (π.χ. μια ένωση όπου συμμετέχουν όλοι οι μεγάλοι μαζί).

Εφόσον δεν υπάρχει δεύτερος υποψήφιος, δεν υπάρχει κανείς για να κάνει προσφυγή στην ΕΑΔΗΣΥ. Ο διαγωνισμός προχωράει ταχύτατα και το έργο κατακυρώνεται με ελάχιστη έκπτωση (συχνά μόλις 1% - 2%) επί του αρχικού προϋπολογισμού.

Αυτή ακριβώς η πρακτική της κατανομής της αγοράς και των «μονήρων προσφορών» γεννά σοβαρά ερωτήματα για το αν μια έρευνα της Επιτροπής Ανταγωνισμού θα μπορούσε να αναδείξει περιπτώσεις νόθευσης διαγωνισμού (bid rigging - απαγορευμένη σύμπραξη ανταγωνιστών για εκ των προτέρων συμφωνημένο αποτέλεσμα).

Σε κάθε περίπτωση, η διαφαινόμενη συγκέντρωση της αγοράς σε ακόμη λιγότερα και μεγαλύτερα σχήματα, με συμπράξεις εταιρειών κατάρτισης και πιστοποίησης, φαίνεται ότι δημιουργεί τις προϋποθέσεις για «μοιρασιά» του επόμενου δισεκατομμυρίου με λιγότερες προστριβές και αντιπαραθέσεις…

Watch Now