Κάθετος Διάδρομος: Η νέα ψυχρολουσία και το παζάρι στις ΗΠΑ

Σύνοψη

Την ανάγκη για γενναίες αλλαγές προκειμένου να πάρει μπροστά ο Κάθετος Διάδρομος φυσικού αερίου Ελλάδας – Ουκρανίας αναδεικνύει το μηδενικό για έναν ακόμη μήνα ενδιαφέρον στις χθεσινές δημοπρασίες δέσμευσης δυναμικότητας (capacity booking auctions) για τον Απρίλιο.

Αν και το ναυάγιο αυτή τη φορά αποδίδεται στις υψηλές τιμές του φυσικού αερίου και τη χαμηλή ζήτηση που υπάρχει για τον επόμενο μήνα, το θέμα είναι ότι ένας ακόμη γύρος δημοπρασιών -ο τρίτος από τον Δεκέμβριο συνοδεύτηκε από το γνωστό ναυάγιο των προηγούμενων μηνών.

Στην πράξη, το μόνο ουσιαστικά θετικό νέο το τελευταίο διάστημα για το εγχείρημα που φιλοδοξεί να μετατραπεί σε λεωφόρο για εξαγωγές αμερικανικού LNG (υγροποιημένου φυσικού αερίου) από την Ελλάδα στην Ουκρανία ήταν όταν το Φεβρουάριο, παραμονές των συναντήσεων για τον Κάθετο Διάδρομο στην Ουάσιγκτον, η Atlantic SEE έσωσε τα προσχήματα και ενεργοποίησε τη σύμβαση με την ουκρανική Naftogaz, καλύπτοντας το 100% της διατιθέμενης χωρητικότητας στη Ρεβυθούσα.

Ποια είναι η εικόνα

«Τα πάντα οφείλονται στον πόλεμο και τις υψηλές τιμές φυσικού αερίου στην Ευρώπη, καθώς επίσης ότι η Ουκρανία έχει υψηλά επίπεδα αποθήκευσης σε σύγκριση με πέρυσι, επομένως δεν υπάρχει ανάγκη για ακριβό φυσικό αέριο αυτή τη στιγμή», σχολίασε στο Montel τις ανεπιτυχείς για μια ακόμη φορά δημοπρασίες ο Mykhailo Svyshcho, αναλυτής στην ExPro Consulting.

Στην ουσία οι χθεσινές δημοπρασίες ήταν καταδικασμένες να αποτύχουν, τόσο λόγω της συγκυρίας των υψηλών τιμών αερίου και του γεγονότος ότι η Ουκρανία έχει εισάγει κοντά στα 2 δισ. κυβικά μέτρα από τον Ιανουάριο, καλύπτοντας τις φετινές της ανάγκες, όσο και γιατί η ενεργειακή αγορά αμφιβάλλει κατά πόσο μια όδευση που δεν έχει τη πλήρη στήριξη της Κομισιόν (Ευρωπαϊκή Επιτροπή) και δεν παρέχει ορατότητα στους επενδυτές, μπορεί να μετατραπεί σε λεωφόρο μεταφοράς αμερικανικού LNG προς τον Βορρά.

Στα παραπάνω θα πρέπει να συνυπολογίσει κανείς και ότι οι επενδυτές δεν έχουν πειστεί πως θα κλείσουν οριστικά τα «παράθυρα» εισόδου ρωσικού αερίου στην Ευρώπη, ειδικά στην ευρύτερη γειτονιά μας.

Καθόλου τυχαία η χθεσινή αναφορά του υπουργού Σταύρου Παπασταύρου στον ρωσικό παράγοντα και στις παιδικές ασθένειες του Κάθετου Διαδρόμου από το βήμα του πάνελ στο οποίο συμμετείχε στο πλαίσιο της φετινής CERAWeek (η μεγαλύτερη διεθνής έκθεση για τον κλάδο πετρελαίου και αερίου), που ξεκίνησε τη Δευτέρα στο Χιούστον.

«Πρώτον, να διασφαλίσουμε ότι το σημείο εισόδου ρωσικού αερίου μέσω του TurkStream (αγωγός φυσικού αερίου Ρωσίας - Τουρκίας) θα κλείσει. Το ένα είναι να κλείσεις την πόρτα και το άλλο είναι να δημιουργήσεις τις απαραίτητες προϋποθέσεις ώστε το αμερικανικό LNG να την αντικαταστήσει.

Για αυτό χρειάζονται υποδομές, χρειάζεται σταθερότητα και χρειάζεται τα κράτη-μέλη του Κάθετου Διαδρόμου να συνεργαστούν, ώστε το προϊόν να γίνει πολύ πιο ελκυστικό εμπορικά.

Χρειάζεται όμως, και όλα τα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης να στηρίξουν το εγχείρημα», ανέφερε ο Έλληνας υπουργός που συμμετέχει στις εργασίες της CERAWeek, όπως και ο υφυπουργός Ν. Τσάφος, ο επικεφαλής της ΕΔΕΥΕΠ Αρ. Στεφάτος, αλλά και ο Διευθύνων Σύμβουλος της Aktor, Αλέξανδρος Εξάρχου.

Απειλές ΗΠΑ κατά Ευρώπης για το αμερικανικό LNG

Την ίδια στιγμή με τα παραπάνω η αμερικανική πλευρά κάνει ό,τι μπορεί για να ενισχύσει την ασάφεια όσον αφορά την επόμενη ημέρα μετά το τέλος των ρωσικών ροών στην Ευρώπη.

Χαρακτηριστικές είναι οι νέες χθεσινές απειλές ΗΠΑ κατά Ευρώπης ότι αν το Ευρωκοινοβούλιο, κατά τη ψηφοφορία της Πέμπτης, δεν εγκρίνει ως έχει τη διμερή συμφωνία του περασμένου Ιουλίου για τους δασμούς (η οποία περιλαμβάνει και τη δέσμευση της ΕΕ για αγορές αμερικανικών ενεργειακών προϊόντων αξίας 750 δισ. δολ.), τότε το μπλοκ των 27 θα χάσει την «ευνοϊκή» πρόσβαση στο αμερικανικό LNG.

Τις απειλές μετέφερε ο Άντριου Πάζντερ, πρέσβης των ΗΠΑ στην ΕΕ, που μιλώντας στους Financial Times επισήμανε ότι το ενεργειακό σκέλος της εμπορικής συμφωνίας που υπογράφηκε πέρυσι στο θέρετρο γκολφ Turnberry του Τραμπ στη Σκωτία, τίθεται σε κίνδυνο εάν η Ένωση επιχειρήσει να τροποποιήσει οποιονδήποτε από τους υπόλοιπους όρους.

«Δεν γνωρίζω τι θα συμβεί σε ό,τι αφορά την ενέργεια αν δεν προχωρήσουν με τη συμφωνία. Αν το Turnberry δεν εφαρμοστεί, επιστρέφουμε ουσιαστικά στο μηδέν. Δεν είμαι βέβαιος προς ποια κατεύθυνση θα κινηθούμε», δήλωσε ο Αμερικανός πρέσβης εννοώντας τις δικλίδες ασφαλείας που έχει ενσωματώσει η Ευρωβουλή βάσει των οποίων η συμφωνία αναστέλλεται αν ο Τραμπ προχωρήσει σε νέες απειλές δασμών.

Σε αυτό το τοπίο, η χθεσινή πολλοστή στη σειρά αποτυχία των δημοπρασιών του Κάθετου Διαδρόμου, παρ' ότι τούτη τη φορά αποδίδεται στη τρέχουσα αρνητική συγκυρία των υψηλών τιμών και του πολέμου, καταδεικνύει περίτρανα τα προβλήματα που αντιμετωπίζει το project το οποίο φιλοδοξεί να γίνει βασικός άξονας μεταφοράς αμερικανικού LNG από το νότο προς το βορρά.

Τα σενάρια για εναλλακτικές διαδρομές

Και όσο αυτό συμβαίνει, τόσο θα ενισχύονται σενάρια όπως αυτό που φέρεται να εξετάζει η αμερικανική πλευρά για εναλλακτικές διαδρομές, κάποιες εκ των οποίων λέγεται ότι παρακάμπτουν τον Κάθετο Διάδρομο -με τη σημερινή τουλάχιστον μορφή του- και την όδευση μέσω χωρών που δεν εμφανίζονται ιδιαίτερα πρόθυμες στο συγκεκριμένο σχέδιο.

Την ανησυχία του αυτή άλλωστε για τα σενάρια που εξετάζει η Ουάσιγκτον στη λογική να ξεμπλοκάρει το εγχείρημα των εξαγωγών αμερικανικού LNG από τον Νότο προς την Ουκρανία, είχε αποτυπώσει και σε πρόσφατη συνέντευξή του στο «Βήμα», ο ίδιος ο κ. Εξάρχου.

Αν η αγορά δεν πειστεί ότι τα «παράθυρα» για συνέχιση των ροών ρωσικού αερίου θα κλείσουν οριστικά και αν δεν δει να γίνονται πράξη οι δεσμεύσεις που δόθηκαν προ μηνός στην Ουάσιγκτον από όλους τους εμπλεκόμενους -δηλαδή άρση των ρυθμιστικών εμποδίων από την Κομισιόν (π.χ. πράσινο φως για τρίμηνα ή ετήσια προϊόντα αντί για μηνιαία) και αλλαγή ταχύτητας από κάποιες εκ των χωρών της διαδρομής- το μέλλον του θα παραμείνει αβέβαιο.

Το ίδιο ισχύει και αν δεν επεκταθεί η εφαρμογή των προϊόντων αυτών για έναν ορίζοντα π.χ. 3-5 ετών, καθώς και αν δεν προστεθούν νέες διαδρομές προς τη Κεντρική Ευρώπη, προκειμένου να δοθούν εναλλακτικές δυνατότητες και σε χώρες όπως Σερβία, Ουγγαρία ή Σλοβακία που σήμερα απορροφούν το μεγαλύτερο μέρος του ρωσικού αερίου -εντούτοις τίποτα από τα παραπάνω δεν έχει συμβεί.

Στην κατεύθυνση αυτή αποκτούν ιδιαίτερο ενδιαφέρον οι τυχόν επαφές της ελληνικής πλευράς με κάποιους εκ των πρωταγωνιστών της υπόθεσης στη διήμερη έκθεση του Χιούστον, όπου το παρών δίνουν οι Αμερικανοί υπουργοί Ενέργειας Κ. Ράιτ και Εσωτερικών Ντ. Μπέργκαμ, ο υπουργός Ενέργειας της Ουκρανίας Ντ. Σμιχάλ και η Γενική Διευθύντρια Ενέργειας της Κομισιόν, Ντίτε Γιόργκενσεν.

Αλαλούμ

Απόρροια του αλαλούμ που επικρατεί γύρω από τον Κάθετο Διάδρομο είναι ότι ουδείς ξέρει κατά πόσο ο χθεσινός γύρος των μηνιαίας διάρκειας δημοπρασιών θα είναι και ο τελευταίος ή αυτές θα παραταθούν για τρεις ακόμη μήνες -όπως έλεγαν οι πληροφορίες ότι έχει εισηγηθεί η Κομισιόν- προκειμένου να μην υπάρξει κενό στη λειτουργία του, μέχρι να σχεδιαστούν τα νέα και μεγαλύτερης διάρκειας προϊόντα.

Σύμφωνα με όσα μεταφέρουν πηγές του ΔΕΣΦΑ (Διαχειριστής Εθνικού Συστήματος Φυσικού Αερίου), ακόμη δεν έχει ληφθεί η παραμικρή απόφαση για παράταση, ωστόσο αυτό πρέπει να συμβεί οπωσδήποτε μέσα στις δύο επόμενες εβδομάδες.

Στο σενάριο που υπάρξει και νέα προσπάθεια τον Απρίλιο, οι traders και προμηθευτές θα πρέπει να ενημερωθούν εγκαίρως και όχι τη τελευταία στιγμή, όπως είχε συμβεί στην τριπλή δημοπρασία του Δεκεμβρίου, που κατέληξε σε παταγώδη αποτυχία.

Watch Now