Σε μέτρα «ασπιρίνες» φαίνεται ότι περιορίζεται η εργαλειοθήκη του 2026 που ετοιμάζεται να ανακοινώσει η Κομισιόν για να περιοριστούν οι επιπτώσεις των αυξήσεων στην ενέργεια, παρ' ότι την ίδια ώρα βλέπει ένα μείζον κίνδυνο από τη κρίση στο Περσικό που αρχίζει να μεταφράζεται σε μόνιμο κόστος για νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Αν και ο πρώτος μήνας του πολέμου έχει ήδη αυξήσει κατά 14 δισ. ευρώ το λογαριασμό στην Ευρώπη για εισαγωγές αερίου και πετρελαίου, όπως παραδέχτηκε χθες ο ίδιος ο Επίτροπος Νταν Γιόργκενσεν κατά τη συνέντευξη Τύπου που ακολούθησε το άτυπο Συμβούλιο Υπουργών Ενέργειας, εντούτοις προανήγγειλε μέτρα που κινούνται στη λογική του μικρότερου δυνατού δημοσιονομικού κόστους.
Στο τραπέζι βρίσκονται ξανά η μείωση των φόρων στο ρεύμα και στα τέλη δικτύων, δηλαδή παρεμβάσεις που δεν μπορούν να εφαρμοστούν με την ίδια αποτελεσματικότητα από όλες τις χώρες, καθώς άλλο «λίπος» στο κρατικό προϋπολογισμό έχει π.χ. η Γερμανία και άλλο η Ελλάδα και η Βουλγαρία.
Το ίδιο ισχύει και με το «μαχαίρι» σε χρεώσεις δικτύων που αποτελούν την κύρια πηγή χρηματοδότησης των επενδύσεων στα δίκτυα, μέτρο που σε όσες χώρες εφαρμόστηκε, όπως στη Γερμανία, απαιτήθηκαν κρατικοί πόροι προς την κατεύθυνση αυτή.
Κληθείς να περιγράψει το μείγμα που θα περιλαμβάνει η νέα εργαλειοθήκη, ο Δανός Επίτροπος, πέραν των παραπάνω, είπε ότι η Κομισιόν θα δείξει μεγαλύτερη ευελιξία στη χρήση σχημάτων κρατικών ενισχύσεων - κάτι που επίσης εξαρτάται από το «πορτοφόλι» της κάθε χώρας- ενώ έκανε λόγο για μεγαλύτερη αξιοποίηση χρηματοοικονομικών εργαλείων όπως οι μακροχρόνιες συμβάσεις ρεύματος (PPAs) και τα συμβόλαια επί διαφοράς (CfDs).
Συνοπτικά, περιέγραψε μέτρα που είναι απόλυτα ευθυγραμμισμένα με τη γραμμή αυστηρής δημοσιονομικής διαχείρισης που χάραξε το Eurogroup της περασμένης εβδομάδας, και που δύσκολα μπορεί να φανταστεί κανείς ότι αρκούν για να ελαφρύνουν τις επιπτώσεις σε νοικοκυριά και ενεργοβόρες βιομηχανίες.
Κι όλα αυτά ενώ το μπρεντ έχει αυξηθεί κατά 70% από την έναρξη του πολέμου και το φυσικό αέριο κατά 60% - παρ’ ότι το τελευταίο έπεσε χθες στα 50 ευρώ - με τον Επίτροπο να αναγνωρίζει ότι ακόμη και σε περίπτωση άμεσης αποκλιμάκωσης, η κατάσταση δεν θα επιστρέψει γρήγορα στην «κανονικότητα».
Οι ζημιές στις ενεργειακές υποδομές της περιοχής, που συνεχίζονται, δημιουργούν ένα πιο μόνιμο σοκ στην προσφορά, με άμεσο αντίκτυπο στις τιμές.
«Η Ευρώπη είναι μόνιμα έκπληκτη, της αρέσει να μιλάει θεωρητικά και να περιγράφει λύσεις, αλλά όταν έρχεται η ώρα των αποφάσεων δεν τις λαμβάνει», είπε χθες ο επικεφαλής της Aktor Αλέξανδρος Εξάρχου, που εξέφρασε την ανησυχία του για τις τιμές του φυσικού αερίου και εκτίμησε ότι αν παραταθεί ο αποκλεισμός των Στενών, θα είμαστε τυχεροί αν τον επόμενο χειμώνα δούμε τιμές φυσικού αερίου κάτω από τα 85 €/ Μεγαβατώρα.
Κάθε χώρα μόνη της
Σε αυτό ακριβώς το τοπίο, από τη μια οι Βρυξέλλες «βλέπουν» κλιμάκωση, από την άλλη η διάσταση Βορρά - Νότου κρατά κλειστή τη πόρτα στην ενεργοποίηση της ρήτρας διαφυγής. Τούτων δοθέντων, δύσκολα θα έχει τύχη η τοποθέτηση του Ελληνα υπουργού Στ. Παπασταύρου στο χθεσινό συμβούλιο, να εξαιρεθούν ως εφάπαξ παρεμβάσεις από το δημοσιονομικό δείκτη καθαρών δαπανών, τα όποια προσωρινά και στοχευμένα μέτρα τελικά συμφωνηθούν.
Κρίνοντας από τα όσα ειπώθηκαν κατά τη χθεσινή συνέντευξη Τύπου και παραμερίζοντας τις συχνές αναφορές σε «ενότητα, αλληλεγγύη και συντονισμό» που χρησιμοποιήσαν τόσο ο κ. Γιόργκενσεν, όσο και ο προεδρεύων κύπριος υπ. Ενέργειας Μιχάλης Δαμιανός, η ουσία είναι ότι οι χώρες προχωρούν σε εθνικές παρεμβάσεις, κάθε μια ανάλογα με τις δημοσιονομικές της αντοχές, χωρίς στη πραγματικότητα να περιμένουν κάποια κοινή ευρωπαϊκή γραμμή.
Στη κατεύθυνση άλλωστε αυτή κινείται και η προτροπή του Επιτρόπου προς τα κράτη μέλη να αντιμετωπίσουν τη κρίση κάνοντας χρήση μέτρων που περιλαμβάνονται στο δεκάλογο του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας, όπως τηλεργασία, αύξηση της χρήσης των δημόσιων συγκοινωνιών, και περιορισμό των αεροπορικών ταξιδιών, δηλαδή στο ύφος της επιστολής που απέστειλε προ ημερών ο ίδιος προς τους «27» ξυπνώντας αναμνήσεις του 2022.
Βασικό μήνυμα της Κομισιόν είναι ότι η Ευρώπη βρίσκεται σε καλύτερη θέση απ’ ότι το 2022 καθώς διαθέτει περισσότερες ΑΠΕ που είναι ικανές να μειώσουν την συμμετοχή στο ενεργειακό μείγμα του φυσικού αερίου, ενώ στη περίπτωση του τελευταίου οι χώρες δεν εξαρτώνται πλέον από μία μόνο πηγή.
Εχει τη σημασία του πάντως ότι σήμερα, παρ’ ότι οι ΑΠΕ συμμετέχουν με 42% στο μείγμα της Ελλάδας, ο Απρίλης κάνει πρεμιέρα στη χονδρική με 155 €/ MWh, δηλαδή τη 4η ακριβότερη τιμή στην ΕΕ. Κι αυτό, καθώς η σύζευξη με τη Βουλγαρία και οι πολλές εξαγωγές έχουν ως αποτέλεσμα το μεσημέρι να έχουμε ελάχιστες ώρες με μηδενικές τιμές.
Το καμπανάκι Εξάρχου για το χειμώνα
Σε αυτό το περιβάλλον ο κ. Εξάρχου μιλώντας στο συνέδριο «Romania Government Table» που διοργάνωσε ο Economist στο Βουκουρέστι, ανέδειξε και τη σημασία του Κάθετου Διαδρόμου .
«Το κλειδί για το Κάθετο Διάδρομο και την ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης είναι οι μακροχρόνιες συμφωνίες προμήθειας LNG από τις ΗΠΑ, όμως εάν η Ε.Ε. δεν κινηθεί γρήγορα προς αυτήν την κατεύθυνση, κινδυνεύει να βρεθεί ενώπιον μίας εξαιρετικά σκληρής πραγματικότητας, με πολύ υψηλές τιμές φυσικού αερίου τον επόμενο χειμώνα», είπε χαρακτηριστικά.
Ο νούμερο ένα κίνδυνος έρχεται από τα χαμηλά επίπεδα πληρότητας στις ευρωπαϊκές αποθήκες που βρίσκονται στο 28,1% και είναι σε χαμηλά 5ετίας, με τη Σλοβακία στο 23%, τη Γερμανία και το Βέλγιο στο 22%, τη Κροατία στο 15% και την Ολλανδία στο 5,3%.
Στη πραγματικότητα, αν συνεχιστεί για ένα ακόμη τρίμηνο ο αποκλεισμός των Στενών και η διακοπή παραγωγής του Κατάρ που προμηθεύει το 20% της παγκόσμιας αγοράς LNG, η Ευρώπη θα φτάσει να ανταγωνίζεται το καλοκαίρι με την Ασία για τα διαθέσιμα φορτία, προκειμένου να αναπληρώσει τα χαμηλά αποθέματα, κάτι που αναπόφευκτα θα συμβεί σε υψηλές τιμές.
«Όσον αφορά τον τομέα του φυσικού αερίου, η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα κρίσιμο δίλημμα σχετικά με την αποθήκευση: είτε θα κινηθούμε άμεσα, αποδεχόμενοι υψηλότερες τιμές, για να διασφαλίσουμε την επάρκεια για τον επόμενο χειμώνα, είτε θα περιμένουμε ελπίζοντας σε χαμηλότερες τιμές, διακινδυνεύοντας, ωστόσο, νέες αυξήσεις στις τιμές και έναν πιο δύσκολο χειμώνα», είπε από τη πλευρά του στο ίδιο πάνελ ο κ. Παπασταύρου.