Σημαντικές αλλαγές στο καθεστώς του επιδόματος ανεργίας αναμένονται εντός του 2026, με την υπουργό Εργασίας Νίκη Κεραμέως να προαναγγέλλει την πλήρη εφαρμογή διατάξεων που συνδέουν άμεσα την επιδότηση με την αποδοχή προσφερόμενων θέσεων εργασίας.
Σύμφωνα με τα όσα προβλέπονται ήδη από την ισχύουσα νομοθεσία, οι άνεργοι λαμβάνουν προτάσεις απασχόλησης μέσω της ΔΥΠΑ και σε περίπτωση που αρνηθούν τρεις συνεχόμενες προτάσεις για θέσεις που έχουν άμεση σχέση με το αντικείμενό τους, τα ενδιαφέροντά τους και βρίσκονται κοντά στον τόπο κατοικίας τους, θα διακόπτεται η παροχή του επιδόματος.
Όπως σημείωσε χαρακτηριστικά η υπουργός, «δεν υπάρχει λόγος να επιβαρύνονται οι φορολογούμενοι» όταν υπάρχουν διαθέσιμες ευκαιρίες εργασίας.
Την ίδια στιγμή, το ίδιο το επίδομα αλλάζει μορφή και φιλοσοφία. Το νέο σύστημα καθιερώνει την λεγόμενη «εμπροσθοβαρή» καταβολή, δηλαδή υψηλότερα ποσά στους πρώτους μήνες ανεργίας, τα οποία μειώνονται σταδιακά όσο παρατείνεται η περίοδος χωρίς εργασία. Η συνολική διάρκεια επιδότησης μπορεί να φτάσει έως και τους 24 μήνες, ανάλογα με την προϋπηρεσία του δικαιούχου.
Το επίδομα διαρθρώνεται πλέον σε τρεις βασικούς πυλώνες:
- Σταθερό μέρος: Καταβάλλεται σε όλους και υπολογίζεται ως ποσοστό του κατώτατου ή μέσου ημερομισθίου. Ξεκινά από 70% το πρώτο τρίμηνο και μειώνεται έως 20% στο δεύτερο έτος.
- Μεταβλητό μέρος: Αφορά όσους έχουν μεγαλύτερο ασφαλιστικό βίο και υψηλότερες αποδοχές, ενισχύοντας τον ανταποδοτικό χαρακτήρα. Προϋπόθεση είναι τουλάχιστον 900 ημέρες ασφάλισης την τελευταία τετραετία.
- Προσαυξήσεις και παροχές: Περιλαμβάνουν δώρα εορτών, επιδόματα για τέκνα και ειδικές ενισχύσεις για μονογονεϊκές οικογένειες.
Ήδη, το νέο αυτό επίδομα εφαρμόζεται πιλοτικά, χωρίς βέβαια το ποσό να «πέφτει» κάτω από τα σημερινά επίπεδα. Το πρόγραμμα χρηματοδοτείται από το Ταμείο Ανάκαμψης με συνολικά 100 εκατ. ευρώ κι έχει ήδη λάβει παράταση έως τις 30 Ιουνίου 2026 για την ολοκλήρωση της πιλοτικής φάσης και την προσαρμογή των τεχνικών παραμέτρων. Στην καθολική του όμως εφαρμογή, δεν θα υπάρχει τέτοια προστασία.
Σε περιπτώσεις ανέργων με λίγα χρόνια ασφάλισης και χαμηλό μισθό κατά την διάρκεια της απασχόλησης, το επίδομα – που θα είναι συνάρτηση αυτών – θα μπορεί να πέφτει και κάτω από τα σημερινά επίπεδα των 565 ευρώ, όπως διαμορφώθηκε από 1η Απριλίου, από 540 ευρώ που ήταν, λόγω της αύξησης του κατώτατου μισθού.
Την ίδια στιγμή, τα στοιχεία δείχνουν ότι η κάλυψη των ανέργων παραμένει χαμηλή. Από τους περίπου 903.928 ανέργους, εγγεγραμμένους στη ΔΥΠΑ, μόλις 258.684 λαμβάνουν επίδομα, δηλαδή περίπου 3 στους 10.
Οι αλλαγές εντάσσονται σε μια ευρύτερη στρατηγική για την αγορά εργασίας, με στόχο την αύξηση της απασχόλησης και των μισθών. Όπως υπογράμμισε η υπουργός Εργασίας στη συνάντηση με επιχειρηματίες και στελέχη του kariera.gr στη Θεσσαλονίκη, η ανεργία έχει μειωθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια, ενώ η έμφαση πλέον δίνεται στην ενίσχυση δεξιοτήτων (upskilling και reskilling), ιδιαίτερα ενόψει των αλλαγών που φέρνει η τεχνητή νοημοσύνη.