Περιορισμό της δόμησης και της ανάπτυξης μεγάλων ξενοδοχειακών μονάδων περιλαμβάνουν οι προτάσεις του δημοτικού συμβουλίου Νάξου και Μικρών Κυκλάδων, όπως αυτές κατατέθηκαν στο πλαίσιο της διαβούλευσης για την εκπόνησης του Ειδικού Πολεοδομικού Σχεδίου (ΕΠΣ) των Κουφονησίων, της Ηρακλειάς, της Σχοινούσας και της Δονούσας, ενόψει της υπογραφής της Κοινής Υπουργικής Απόφασης για το «Νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό».
«Η προσέγγιση του ΕΠΣ δεν πρέπει λανθασμένα να εστιάσει σε ένα μοντέλο κλασικής τουριστικής ομογενοποίησης, με εκσυγχρονισμό του τουριστικού προϊόντος μέσω της δημιουργίας μεγάλων 4 αστέρων και 5 αστέρων ξενοδοχειακών μονάδων 30 ως 50 κλινών υψηλών απαιτήσεων, καθώς αυτές, δεν συνάδουν με τη φυσιογνωμία, τον χαρακτήρα και την ιδιαίτερα μικρή κλίμακα των Κουφονησίων», επεσήμανε, μεταξύ άλλων, ο αντιδήμαρχος των Κουφονησίων, Αντώνης Κωβαίος.
«Η συνεχή δημιουργία μεγάλων ξενοδοχειακών μονάδων τα τελευταία έτη, με βεβαιότητα θα επιφέρει σημαντική αλλοίωση του χαρακτήρα του τόπου μας, μετατρέποντάς τον από έναν "επίγειο παράδεισο της απλότητας" σε ακόμα ένα τυποποιημένο απρόσωπό θέρετρο, χάνοντας έτσι το συγκριτικό του πλεονέκτημα.
Γι’ αυτό το όραμά μας, επιτάσσει μέσω του ΕΠΣ την απόλυτη θωράκιση της μοναδικής ταυτότητας των Κουφονησίων, μέσα από ένα μοντέλο εξαιρετικά περιορισμένης ήπιας βιώσιμης ανάπτυξης που δεν θα ορίζεται αποκλειστικά σε κλίνες και τετραγωνικά, αλλά θα ορίζει ως επίκεντρο την αυθεντικότητα, την διαφύλαξη του τοπίου, την προστασία του περιβάλλοντος και των πόρων, τη διατήρηση της τοπικής οικονομίας και της κοινωνικής δομής», συμπλήρωσε.
Επισημαίνει ότι «το όραμά μας για τα Κουφονήσια δεν επιθυμούμε να εξαντλείται στη στενή διαχείριση της δόμησης, αλλά αφορά τη συνολική διαφύλαξη ενός μοναδικού τρόπου ζωής και την προστασία ενός σπάνιου φυσικού κεφαλαίου».
Οι προτάσεις για τις εκτός σχεδίου περιοχές
Ένα από τα πιο κρίσιμα σημεία των προτάσεων του δημοτικού συμβουλίου αφορά τον δραστικό περιορισμό της δόμησης για μεγάλες τουριστικές μονάδες στην εκτός σχεδίου δόμηση.
Πιο αναλυτικά, προτείνεται η μέγιστη δόμηση για ανέγερση ξενοδοχειακών μονάδων στην εκτός σχεδίου δόμηση να περιοριστεί για κλίνες στα 400 τ.μ. συν 100 τ.μ. για ρεσεψιόν και κατάστημα για ξενοδοχεία από τα 1.500 τ.μ. ανά γήπεδο που ισχύουν σήμερα. Η πρόταση αφορά ακίνητα άνω των 8 στρεμμάτων, «ώστε να μην ξεπερνά τα μεγέθη που συνάδουν με τη μικροκλίμακα του νησιού».
Επιπλέον, προτείνεται για την ποιοτική αναβάθμιση στην εκτός σχεδίου περιοχή, να επιτρέπονται ξενοδοχεία μόνον των τριών υψηλότερων κατηγοριών, δηλαδή 3, 4 και 5 αστέρων, με πλήρη κατάργηση των ξενοδοχείων 1 και 2 αστέρων και με κατάργηση του ορόφου στην εκτός σχεδίου.
Μάλιστα, η πρόταση προβλέπει η δόμηση να αφορά αποκλειστικά σε ισόγεια κτίρια, περιορίζοντας δραστικά τους μεγάλους κτιριακούς όγκους που αλλοιώνουν το φυσικό ανάγλυφο.
Έμφαση δίνεται και στην κατάργηση ειδικών τουριστικών υποδομών, όπως είναι οι πισίνες. Συγκεκριμένα, προτείνονται η κατάργηση των πισινών εντός και εκτός σχεδίου καθώς η πλήρης κατάργηση ιδιωτικών πισινών σε καταλύματα, ή δημιουργία υδάτινων στοιχείων ή κατασκευή ανοικτής δεξαμενής άρδευσης σε εντός και εκτός σχεδίου.
Αντίστοιχα, οι προτάσεις του δημοτικού συμβουλίου περιλαμβάνουν την κατάργηση της δυνατότητας δημιουργίας ξενοδοχείων τύπου «κλάμπινγκ» στο Άνω Κουφονήσι, καθώς και την κατάργηση της δυνατότητας δημιουργίας κάμπινγκ στο νησί.
Στην ίδια λογική, προκρίνεται η ενίσχυση των υποδομών μικρής κλίμακας. Στην κατεύθυνση αυτή, οι προτεινόμενες ρυθμίσεις μειώνουν σημαντικά τα επιτρεπόμενα τετραγωνικά για ξενοδοχειακές εγκαταστάσεις, βάζοντας φρένο στη δημιουργία μεγάλων resorts.
Έτσι, ενθαρρύνονται η ανάπτυξη μικρών ήπιων επενδύσεων, η μικρή αύξηση δόμησης των αυτοεξυπηρετούμενων καταλυμάτων από τα 200 τ.μ. στα 250 τ.μ., προκειμένου να κατασκευάζονται ήπια καταλύματα χωρίς να είναι ξενοδοχεία.
Παράλληλα, προτείνεται στην εντός σχεδίου περιοχή περαιτέρω μείωση της δόμησης για ξενοδοχεία από τα 600 τ.μ. στα 400 τ.μ. το μέγιστο ανά στρέμμα ή κατάργηση των ξενοδοχείων και να επιτρέπεται η δημιουργία οικιών και αυτοεξυπηρετούμενων καταλυμάτων ως 250 τ.μ. ή 300 τ.μ., με δυνατότητα και ορόφου.
Μεταξύ άλλων, προτείνεται επίσης «σε όλες τις τουριστικές υποδομές υποχρεωτικά να δημιουργείται αντίστοιχη των κλινών υπόγεια δεξαμενή νερού που να διασφαλίζει την απρόσκοπτη αυτόνομη υδροδότηση στην περίοδο τουριστικής αιχμής (τουλάχιστον για διάστημα 15-20 ημερών). Επίσης υποχρεωτικά να ορίζονται επαρκή ιδιωτικά παρκινγκ εντός του γηπέδου ή του οικοπέδου της τουριστικής υποδομής».
Οι οικιστικές περιοχές
Σε ό,τι αφορά τις οικιστικές περιοχές, «στο σενάριο ήπιας παρέμβασης, επιδιώκεται είναι να επιτευχθεί η ισορροπία των οικιστικών αναγκών του πληθυσμού με τη διασφάλιση της αναγκαίας γης για πολεοδομικές λειτουργίες και τη βιώσιμη οικιστική ανάπτυξη», όπως αναφέρεται χαρακτηριστικά.
Με βάση το νέο αυστηρό θεσμικό πλαίσιο για οικισμούς κάτω των 2.000 κατοίκων, προτείνεται η επανέγκριση των ορίων του οικισμού με σαφή και έγκυρα κριτήρια, καθώς και η ενδεχόμενη επέκτασή του, κυρίως για την κάλυψη αναγκών μόνιμης κατοικίας.
Παράλληλα, δίνεται έμφαση στην ενίσχυση των δημόσιων και κοινωφελών χώρων, όπου παρατηρούνται ελλείψεις, καθώς και στη δημιουργία οργανωμένων χώρων στάθμευσης στις εισόδους και εξόδους του οικισμού. Προβλέπεται επίσης η διαπλάτυνση του οδικού δικτύου για τη βελτίωση της κυκλοφορίας και της οδικής ασφάλειας, ιδιαίτερα κατά την τουριστική περίοδο.
Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στην προστασία από φυσικές καταστροφές και στη διατήρηση της παραδοσιακής αρχιτεκτονικής, με περιορισμούς σε σύγχρονες παρεμβάσεις όπως οι χρήσεις ταρατσών. «Προτείνεται στην εντός σχεδίου η κατάργηση της δυνατότητας φυτεμένου δώματος με σκιάδια σε ταράτσα και η δυνατότητα δημιουργίας νέων καταστημάτων ή χρήση σε ταράτσες από καταστήματα», επισημαίνεται, μεταξύ άλλων.
Ιδιαίτερη μνεία έγινε, δε, στην πρόταση του ΕΠΣ για δημιουργία Περιοχών Παραγωγικών και Επιχειρηματικών Δραστηριοτήτων στο βόρειο - δυτικό τμήμα του νησιού, στην ευρύτερη περιοχή που σήμερα χωροθετείται ο βιολογικός καθαρισμός, ενώ έμφαση δόθηκε στις ιδιαιτερότητες συγκεκριμένων περιοχών.
Άλλωστε, όπως ανέφερε ο δήμαρχος του νησιού: «Τα Κουφονήσια μπορούν να αποτελέσουν πρότυπο βιώσιμου προορισμού, όπου η οικονομική ευημερία προκύπτει μέσα από την προστασία του περιβάλλοντος και όχι από την κατανάλωσή του. Θεσμικά και καθολικά ως κοινωνία διεκδικούμε ένα ΕΠΣ που θα λειτουργεί ως "ασπίδα" για τα Κουφονήσια.
Στόχος μας είναι η ανάπτυξη να υπηρετεί τον τόπο και τους ανθρώπους του, διασφαλίζοντας ότι η μαγεία του νησιού θα παραμείνει ανέπαφη για τις επόμενες γενιές».