Την ευκαιρία να φέρει και άλλους ξένους επενδυτές στο εθνικό πρόγραμμα υδρογονανθράκων, αυτή τη φορά από τη μεσαία κεφαλαιοποίηση και όχι κολοσσούς, σε θαλάσσια μπλοκς που στο παρελθόν δεν είχαν προσελκύσει ενδιαφέρον ή είχαν επιστραφεί πίσω στο Δημόσιο, βλέπει η ελληνική πλευρά.
Σε μια συγκυρία που η ενεργειακή κρίση όχι μόνο αναδεικνύει τη σημασία των υδρογονανθράκων αλλά και επιταχύνει τουλάχιστον στη περιοχή μας τις έρευνες, όπως η ανακάλυψη που ανακοίνωσαν προχθές Αίγυπτος και Eni για κοίτασμα 2 τρισ κυβικών ποδιών, η ελληνική πλευρά «ζυγίζει» τις πιθανότητες προσέλκυσης νέων παικτών και σε άλλα θαλάσσια οικόπεδα.
Ο λόγος για μπλοκς παλαιότερων γύρων παραχωρήσεων, της δεκαετίας του 2010, που κάθε ένα για τους δικούς του λόγους ουδέποτε προχώρησε, και τα οποία τώρα θα μπορούσαν να «επαναλανσαριστούν», καθώς η έλευση των δύο κολοσσών (Chevron και ExxonMobil) στρέφει περισσότερα βλέμματα στο ελληνικό πρόγραμμα.
Το εγχείρημα στηρίζεται στη λογική ότι πέρα από οικόπεδα με πολύ υψηλές προοπτικές, όπως αυτά στα οποία μπήκαν οι oil majors, υπάρχουν και άλλα, με μικρότερη αλλά λίαν ενδιαφέρουσα δυναμική, όπως περιέγραψε τη νέα προσπάθεια από το «7ο Power & Gas Forum» ο Διευθύνων Σύμβουλος της Ελληνικής Διαχειριστικής Εταιρείας Υδρογονανθράκων και Ενεργειακών πόρων, Αρης Στεφάτος, μιλώντας για τις επαφές που είχε στην Egypes 2026, το μεγαλύτερο ενεργειακό φόρουμ για την Αν.Μεσόγειο.
«Τραβήξαμε τη προσοχή της αγοράς και τώρα υπάρχουν περιοχές που θέλουμε να τις ξαναδούμε, κάτι που ήδη κάνουμε και είμαστε στη διαδικασία της αξιολόγησης. Στο Κάιρο συναντηθήκαμε με εξειδικευμένες εταιρείες που ασχολούνται με την ωρίμανση περιοχών ώστε να τις κάνουμε ενδεχομένως πιο ελκυστικές», ανέφερε ο επικεφαλής της ΕΔΕΥΕΠ.
Το ελληνικό πρόγραμμα, εκτός από «world class στόχους» όπως είπε, αποτελείται και από μικρότερους που μπορεί επίσης να είναι οικονομικά πολύ ενδιαφέροντες, γεγονός που σημαίνει ότι θα μπορούσαμε να δούμε και mid-cap εταιρείες να μπαίνουν στο παιχνίδι.
Στη πραγματικότητα, αυτό στο οποίο αναφέρεται ο επικεφαλής της εταιρείας είναι οι λεγόμενες εγκαταλελειμμένες περιοχές («relinquished areas», όπως αποκαλούνται στη γλώσσα του χώρου). Οι παραχωρησιούχοι τις επέστρεψαν πίσω στο Δημόσιο, είτε επειδή δεν εντόπισαν βιώσιμα κοιτάσματα, είτε γιατί δεν κατάφεραν να φέρουν σε πέρας το ερευνητικό τους έργο λόγω γραφειοκρατίας, τοπικών αντιδράσεων και άλλων εμποδίων, όπως δείχνει η σχετική λίστα.
Η μακρά λίστα των «παλαιών» μπλοκς
Τον Ιανουάριο του 2021 η ισπανική Repsol και η Energean, παραιτήθηκαν των δικαιωμάτων τους και αποχώρησαν από το χερσαίο μπλοκ «Αιτωλοακαρνανία» εν μέσω μιας παγκόσμιας τάσης για απανθρακοποιήση και χαμηλών τιμών πετρελαίου.
Τον Αύγουστο του 2021 ήταν η σειρά της Helleniq Energy να επιστρέψει στο Δημόσιο το χερσαίο μπλοκ «Άρτα – Πρέβεζα» και το θαλάσσιο «ΒΔ Πελοπόννησος». Το Νοέμβριο της ίδιας χρονιάς είχε άδοξο τέλος η προσπάθεια αξιοποίησης του θαλάσσιου οικοπέδου «Δ.Πατραϊκός» (Helleniq Energy- Energean) όπου υπήρχαν εκτιμήσεις για 100 εκατομμύρια απολήψιμων βαρελιών, με το σχήμα να μην καταφέρνει ποτέ να εξασφαλίσει λιμενικές υποδομές.
Η τελευταία επιστροφή στη πολιτεία ήταν του χερσαίου οικοπέδου «Ιωάννινα» από το οποίο η Energean αποχώρησε αρχές του 2025, και ενώ οι προσφυγές στο ΣτΕ είχαν προκαλέσει σημαντικές χρονικές καθυστερήσεις. Επίσης στο πλαίσιο του 2ου γύρου παραχωρήσεων του ΥΠΕΝ (2014), για τα οικόπεδα 3,4,5, 6 και 7 δεν προέκυψε ποτέ ενδιαφέρον ή οι διαγωνισμοί δεν προχώρησαν.
Συνοψίζοντας υπάρχει μια σειρά οικοπέδων για τα οποία η πολιτεία, εφόσον διακρίνει κινητικότητα, θα μπορούσε να προκηρύξει ένα νέο «open door», όπως λέγεται. Δηλαδή μια ανοικτή πρόσκληση ενδιαφέροντος που σημαίνει ότι η περιοχή είναι διαθέσιμη σε μόνιμη βάση. Το ίδιο ισχύει όταν η προηγούμενη διαδικασία αδειοδότησης που αφορούσε την εν λόγω περιοχή έχει αποβεί άκαρπη.
Ταυτόχρονα και επειδή εδώ και κάμποσο διάστημα «όλοι μιλούν με όλους», όπως λέει άνθρωπος του χώρου, δεν αποκλείεται να δούμε νέες περιπτώσεις farm in, όπως δηλαδή έκανε η ExxonMobil μπαίνοντας στο «μπλοκ 2» και αγοράζοντας ποσοστά από τους υφιστάμενους μισθωτές. «Ελπίζω να έχουμε ανακοινώσεις και στη δευτερογενή αγορά», είπε ο κ. Στεφάτος.
Τελική ευθεία για τη γεώτρηση στο ΒΔ Ιόνιο
Στην ακόμη μεγαλύτερη εικόνα, το γεγονός ότι ο πόλεμος ανέδειξε το πόσο εύκολη είναι η αποσταθεροποίηση του Περσικού, στρέφει αναγκαστικά τα βλέμματα σε άλλες περιοχές και ευνοεί ως μομέντουμ την ανάπτυξη ενός East Med hub και τις έρευνες στην Αν. Μεσόγειο, από την Αιγυπτο και την Λιβύη μέχρι την Ελλάδα. Πολλώ δε μάλλον όταν το εθνικό πρόγραμμα περνά από τη θεωρία στη πράξη με πρώτη γεώτρηση μετά από σαράντα χρόνια, το προσεχή Φεβρουάριο, στο «μπλοκ 2» του ΒΔ Ιονίου.
Καταγράφοντας τα μέχρι τότε βήματα η Διευθύνουσα Σύμβουλος και Country Manager της Energean στην Ελλάδα, Κατερίνα Σάρδη, είπε από το βήμα του Power & Gas Forum ότι εντός του Απρίλη «κλειδώνει» η συμφωνία με τη βρετανική Stena Drilling για το γεωτρύπανο. Ταυτόχρονα μέχρι το Νοέμβριο πρέπει να έχει εγκριθεί η Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων.
Την επιβεβαίωση ότι η έγκριση από το ΥΠΕΝ θα δοθεί εγκαίρως έδωσε από το ίδιο πάνελ, η Γενική Γραμματέας Ενέργειας του υπουργείου, Δέσποινα Παληαρούτα, προσθέτοντας ότι αυτό θα γίνει χωρίς καθυστερήσεις, αλλά και με απόλυτη τήρηση της ποιότητας των μελετών και διαδικασιών.
Στη παρούσα πάντως συγκυρία έχει ενδιαφέρον και η επισήμανση των εταιρειών ότι η τρέχουσα γεωπολιτική κατάσταση δεν επηρεάζει το σχεδιασμό τους.
«Η αστάθεια μπορεί να διαρκέσει 6 μήνες ή 12 μήνες, την ώρα που μια επένδυση στους υδρογονάνθρακες θα διαρκέσει 25 ή 30 χρόνια», ανέφερε ο Τάσος Βλασσόπουλος, Διευθύνων Σύμβουλος της HELLENiQ Upstream, εξηγώντας ότι ο σχεδιασμός δεν μπορεί να επηρεάζεται από σκαμπανεβάσματα των τιμών.
Οι εταιρείες βασίζονται σε μια μακροχρόνια τιμή αναφοράς, σε ένα εύρος περίπου από 60 μέχρι 75 δολάρια, όπως είπε, χωρίς να επηρεάζονται από ένα «σύντομο fluctuation, το οποίο μπορεί να οδηγήσει τις τιμές ακόμη και «στα 120 ή 130», αλλά και στα 40».
Νέο πάντως στοιχείο σε αυτή τη φάση γεωπολιτικής αστάθειας είναι ότι η βιομηχανία του upstream εγκαταλείπει σταδιακά τους παραδοσιακούς, μακροχρόνιους κύκλους ανάπτυξης έργων.
Το τόνο φαίνεται να δίνει η στροφή των εταιρειών προς τη πιο γρήγορη υλοποίηση έργων, στη λογική ότι «όταν τα πράγματα γίνονται πολύ απρόβλεπτα είναι φυσιολογικό να θέλεις να μειώσεις όποιον κίνδυνο μπορείς», όπως είπε ο επικεφαλής της ΕΔΕΥΠ.
Οι παίκτες δίνουν πλέον προτεραιότητα στη μείωση του χρόνου που μεσολαβεί από την έρευνα και τον εντοπισμό κοιτασμάτων έως την παραγωγή, επιδιώκοντας να περνούν όσο το δυνατόν πιο γρήγορα γίνεται σε revenue generation.