Το νέο πλαίσιο ρυθμίσεων βάσει του οποίου θα εφαρμοστεί το νέο μέτρο της απαγόρευσης της πρόσβασης στα social media για παιδιά κάτω των 15 ετών που ανακοίνωσε σήμερα ο πρωθυπουργός παρουσίασαν οι υπουργοί Υγείας Άδωνις Γεωργιάδης, Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης Δημήτρης Παπαστεργίου και Επικρατείας Άκης Σκέρτσος.
«Δεν περιορίζουμε την ελευθερία του λόγου. Παίρνουμε προληπτικά μέτρα για να προσαρμοστούμε στο νέο κόσμο που έχει εξελιχθεί», υπογράμμισε ο Άδωνις Γεωργιάδης.
Από την πλευρά του ο κ. Παπαστεργίου διευκρίνισε ότι η απαγόρευση θα αφορά τις πλατφόρμες Tiktok, Snapchat, Instagram και Facebook, ενώ δεν θα αφορά τις πλατφόρμες ανταλλαγής μηνυμάτων. Επίσης, το ηλικιακό όριο αφορά παιδιά που έχουν γεννηθεί από 1/1/2012. Σημειώνεται ότι το μέτρο θα τεθεί σε εφαρμογή από την 1η Ιανουαρίου 2027.
Ποιες είναι οι κύριες ρυθμίσεις
Πιο αναλυτικά, σύμφωνα με τον υπουργό Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης, οι κύριες ρυθμίσεις που θα περιλαμβάνει το νομοσχέδιο είναι οι εξής:
- Θέσπιση ηλικιακού ορίου (15 έτη): Απαγορεύεται η πρόσβαση των ανηλίκων που δεν έχουν συμπληρώσει το 15ο έτος της ηλικίας τους σε επιγραμμικές υπηρεσίες κοινωνικής δικτύωσης που παρέχονται από επιγραμμικές πλατφόρμες.
- Υποχρέωση επαλήθευσης ηλικίας: Οι πλατφόρμες εφαρμόζουν κατάλληλες, αναλογικές και αξιόπιστες μεθόδους επαλήθευσης της ηλικίας.
- Συμβατότητα με το ευρωπαϊκό δίκαιο (DSA και Κατ. Γραμμές του άρθρου 28 της DSA)
- Το νομοσχέδιο εναρμονίζεται πλήρως με το ευρωπαϊκό κανονιστικό πλαίσιο
- Ενεργοποίηση του ευρωπαϊκού μηχανισμού εποπτείας της DSA
- Έλεγχος και επιβολή από Ευρωπαϊκή Επιτροπή ή/και Συντονιστή της χώρας εγκατάστασης της πλατφόρμας (π.χ. Ιρλανδία για Instagram, TikTok) σε συνεργασία με ΕΕΤΤ
Η διαδικασία επαλήθευσης της ηλικίας
Όσον αφορά τη διαδικασία επαλήθευσης της ηλικίας και τα εργαλεία που θα χρησιμοποιηθούν, ο κ. Παπαστεργίου επισήμανε ότι υπάρχει συμβατότητα με την Digital Services Act (άρθρο 28 - Προστασία Ανηλίκων).
Όπως σημείωσε ο υπουργός, ως ενδεικτικοί μηχανισμοί επαλήθευσης ηλικίας προτείνονται το Gov.gr Wallet και KidsWallet. Ωστόσο, ο κ. Παπαστεργίου διευκρίνισε ότι η κυβέρνηση δεν μπορεί να υποχρεώσει τις πλατφόρμες να χρησιμοποιούν το KidsWallet, αλλά μπορεί να τις υποχρεώσει να προχωρούν σε επαλήθευση ηλικίας.
Σύμφωνα με τον υπουργό, οι μηχανισμοί αυτοί πληρούν όλα τα κριτήρια που αναφέρονται στις ευρωπαϊκές Κατ. Γραμμές του άρθρου 28 της DSA.
Ειδικότερα, οι μηχανισμοί αυτοί:
• βασίζονται σε αξιόπιστες και ακριβείς τεχνικές επαλήθευσης της ηλικίας
• λειτουργούν αποτελεσματικά σε πραγματικές συνθήκες χρήσης
• δεν δύνανται να παρακαμφθούν
• είναι προσβάσιμοι και κατάλληλοι για όλους τους χρήστες
• μη παρεμβατικοί ως προς τα δικαιώματα των χρηστών
• δεν χρησιμοποιούν προσωπικά δεδομένα τα οποία δεν είναι απολύτως αναγκαία
Επιπροσθέτως, υπάρχει προοπτική διασύνδεσης των εργαλείων αυτών με EUDI Wallet.
Το πλαίσιο κυρώσεων
Όσον αφορά το πλαίσιο κυρώσεων, ο κ. Παπαστεργίου εξήγησε ότι με βάση το ευρωπαϊκό πλαίσιο υπάρχει ευθύνη των πλατφορμών για την εφαρμογή age verification και τον περιορισμό της πρόσβασης στους κάτω των 15 ετών. Σε αυτή την περίπτωση ενεργοποιείται το υφιστάμενο πλαίσιο της DSA σχετικά με την εποπτεία και την επιβολή της DSA που απαιτεί διασυνοριακή συνεργασία και αρμοδιότητα της ΕΕ για τις πολύ μεγάλες πλατφόρμες. Μάλιστα, σύμφωνα με τον υπουργό, σε περίπτωση μη συμμόρφωσης, οι κυρώσεις μπορούν να φτάσουν μέχρι και το 6% του παγκόσμιου τζίρου των πλατφορμών.
Αρμόδιες εθνικές αρχές για την DSA είναι:
• ΕΕΤΤ (Συντονιστής Ψηφιακών Υπηρεσιών)
• ΕΣΡ (εποπτεία για το άρθρο 28 της DSA στην Ελλάδα)
• ΑΠΔΠΧ (εποπτεία για το άρθρο 28(1) της DSA στην Ελλάδα)
Συγχρόνως, η διαδικασία θα είναι η εξής:
• Εάν υπάρχει καταγγελία από χρήστη ή ενημέρωση της ΕΕΤΤ από άλλη αρχή ή φορέα τότε:
• Διαβίβαση στη χώρα εγκατάστασης της πλατφόρμας (π.χ. Ιρλανδία) εάν αφορά “πολύ μεγάλες επιγραμμικές πλατφόρμες” (very large online platforms - VLOP) θα ενημερωθεί ταυτόχρονα και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και επιβολή κυρώσεων σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Το χρονοδιάγραμμα εφαρμογής της απαγόρευσης
Από την πλευρά του, ο Άκης Σκέρτσος δήλωσε ότι το scrolling χωρίς όρια κάνει κακό στην ψυχική υγεία των παιδιών, ενώ τόνισε ότι «το επιχειρηματικό μοντέλο κέρδους που θεωρεί αναλώσιμη την ψυχική υγεία των παιδιών μας αλλά και τη δημοκρατία τελειώνει εδώ».
Σύμφωνα με τον υπουργό Επικρατείας, το νέο πλαίσιο απαγόρευσης θα εφαρμοστεί με βάση το παρακάτω χρονοδιάγραμμα:
- Τρίμηνη διαδικασία ευρωπαϊκής διαβούλευσης (TRIS) κατά το Β’ τρίμηνο του 2026
- Ψήφιση νόμου: Καλοκαίρι 2026
- Εντατική εθνική διπλωματική προσπάθεια σε επίπεδο ΕΕ: Β’ έως Δ’ τρίμηνο 2026
- Έναρξη εφαρμογής απαγόρευσης: Ιανουάριος 2027
Τέλος, ο κ. Σκέρτσος μίλησε και για την επιστολή που έστειλε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης στην πρόεδρο της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, εξηγώντας πως συνοπτικά περιλάμβανε τις εξής προτάσεις:
- Επέκταση του ευρωπαϊκού πιλοτικού προγράμματος επαλήθευσης ηλικίας πανευρωπαϊκά.
- Υποχρεωτική χρήση του μηχανισμού επαλήθευσης ηλικίας για όλες τις πλατφόρμες που εξυπηρετούν χρήστες κάτω των 15 ετών.
- Θέσπιση μιας ευρωπαϊκής «Ψηφιακής Ηλικίας Ενηλικίωσης» στα 15 έτη.
- Υποχρέωση για εξαμηνιαία επανεπαλήθευση ηλικίας από τις πλατφόρμες.
- Δημιουργία ενός απλουστευμένου μηχανισμού συντονισμού και επιβολής κυρώσεων σε επίπεδο ΕΕ και κρατών-μελών.
Κατά την εισαγωγική του τοποθέτηση στη σχετική παρουσίαση, ο Υπουργός Επικρατείας Άκης Σκέρτσος, δήλωσε: «Όταν ρώτησα τον 15χρονο γιο μου αν συμφωνεί με την επιβολή ορίου ηλικίας στη χρήση των social media η απάντηση του ήταν “είμαι υπέρ διότι όταν ανοίγει ένα κινητό κλείνει μια παρέα”. Κι αυτό είναι πολύ σημαντικό να το κατανοήσουν πρώτοι από όλους οι ίδιοι οι γονείς. Τα παιδιά μας ίσως να είναι πιο έτοιμα από όσο πιστεύουμε για ένα τέτοιο μέτρο.
Είναι ώρα ευθύνης για τις εταιρίες τεχνολογίας και προστασίας για τα παιδιά μας. Αυτή είναι μια ακόμη από τις πολιτικές της κυβέρνησης για την προστασία της ανηλικότητας που έχουμε σχεδιάσει και εφαρμόζονται ήδη, μετά τα μέτρα για το bullying εντός και εκτός σχολικής μονάδας (bullying.gov.gr, safe youth app), την αντιμετώπιση της ενδοοικογενειακής βίας, το κινητό στην τσάντα κατά τη διάρκεια του σχολείου, την εθνική στρατηγική για την αντιμετώπιση της βίας ανηλίκων, τα νέα μέτρα για την απαγόρευση διάθεσης αλκοόλ και καπνικών σε παιδιά και εφήβους. Οι εταιρίες τεχνολογίας παίρνουν σήμερα ένα πολύ καθαρό μήνυμα από την ελληνική πολιτεία: το επιχειρηματικό μοντέλο που θεωρεί ότι η ψυχική υγεία των παιδιών μας είναι αναλώσιμη τελειώνει εδώ».
O Υπουργός Υγείας Άδωνις Γεωργιάδης, δήλωσε: «Σήμερα δεν είμαστε εδώ για να περιορίσουμε την ελευθερία του λόγου, όπως κάποιοι λένε, αλλά για να πάρουμε προληπτικά μέτρα για ένα θέμα το οποίο είναι πάρα πολύ σημαντικό. Καλούμαστε να προσαρμοστούμε στο νέο κόσμο που έχει γεννηθεί, ο οποίος ήρθε γρηγορότερα από τις εθνικές νομοθεσίες. Μιλάμε πλέον για τον ψηφιακό εθισμό στα social media, έναν εθισμό που ένας ενήλικας μπορεί να το αντιμετωπίσει με μεγαλύτερη δύναμη και σύνεση, αλλά που ένας ανήλικος δεν μπορεί ακόμα να το αντιληφθεί και αν του γίνει τρόπος ζωής, πιθανόν τα επόμενα χρόνια να είναι πολύ πιο δύσκολο να το αντιμετωπίσει.
Σε όλες τις μονάδες ψυχικής υγείας τα συμπτώματα ψηφιακού εθισμού έχουν αυξηθεί πολύ και το Υπουργείο Υγείας ετοιμάζει στοχευμένα προγράμματα για την αντιμετώπισή τους. Αυτό που παρουσιάζουμε σήμερα είναι ένα βήμα σε αυτή τη συνολική μας στρατηγική. Θέλω να ευχαριστήσω δημόσια τον κύριο Πρωθυπουργό, καθώς είναι μια πρωτοβουλία του ιδίου, μια πρωτοβουλία απολύτως σύμφυτη στους γενικούς στόχους του Υπουργείου Υγείας. Ως Υπουργός Υγείας της Ελλάδος είμαι πολύ περήφανος γιατί η Ελλάδα και πάλι πρωτοπορεί. Δεν έχω καμία αμφιβολία ότι και άλλες ευρωπαϊκές χώρες θα ακολουθήσουν το παράδειγμά μας, διότι το πρόβλημα είναι ανθρώπινο, πραγματικό και κοινό».
Ο Υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης, Δημήτρης Παπαστεργίου, δήλωσε: «Με πρωτοβουλία και σαφή πολιτική βούληση του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη, η Ελλάδα έθεσε το ζήτημα της προστασίας των ανηλίκων από τον ψηφιακό εθισμό στην κορυφή της ευρωπαϊκής ατζέντας. Η καθιέρωση ορίου ηλικίας στα 15 έτη για την πρόσβαση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης αποτελεί μια κρίσιμη και ώριμη επιλογή, που θέτει ξεκάθαρους κανόνες και διαμορφώνει ένα πιο ασφαλές ψηφιακό περιβάλλον.
«Δεν θα κόψουμε το ίντερνετ», όπως με φόβο με ρωτούν παιδιά, αλλά έχουμε ευθύνη να βοηθήσουμε τους ανηλίκους να μεγαλώνουν ισορροπημένα, σε έναν κόσμο που είναι ταυτόχρονα αναλογικός και ψηφιακός. Τα τελευταία χρόνια υλοποιήσαμε μια ουσιαστική ψηφιακή επανάσταση στη σχέση πολίτη-κράτους. Σήμερα προχωρούμε στο επόμενο βήμα: μια δεύτερη ψηφιακή επανάσταση με επίκεντρο τη νέα γενιά. Σε αυτό το πλαίσιο, η Ελλάδα είναι η πρώτη χώρα της Ε.Ε. που ενσωμάτωσε τον μηχανισμό age verification στο Kids Wallet και στο Gov.gr Wallet. Πρόκειται για μια παρέμβαση που δεν μπορεί να είναι μόνο εθνική, αλλά απαιτεί συντονισμό σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Σε αυτή την κατεύθυνση, η Ελλάδα πρωτοστατεί, συμβάλλοντας ενεργά στη διαμόρφωση μιας συνεκτικής ευρωπαϊκής απάντησης. Με σεβασμό στο ευρωπαϊκό πλαίσιο και σε πλήρη ευθυγράμμιση με τον DSA, οικοδομούμε ένα πιο ασφαλές, δίκαιο και αξιόπιστο ψηφιακό περιβάλλον, που προστατεύει ουσιαστικά τα παιδιά μας».