Σύνοψη
Η ελληνική αγορά εργασίας αντιμετωπίζει έλλειψη τουλάχιστον 200.000 εργαζομένων, με εκτιμήσεις που φθάνουν τις 300.000, ενώ η ζήτηση μετατοπίζεται πλέον από ανειδίκευτες θέσεις σε ρόλους μεσαίας και υψηλής εξειδίκευσης. Η μετάκληση εργαζομένων από τρίτες χώρες καθίσταται δομική αναγκαιότητα, αλλά γραφειοκρατικά εμπόδια και καθυστερήσεις στις θεωρήσεις εισόδου απειλούν κρίσιμους κλάδους όπως ο τουρισμός ενόψει θερινής περιόδου. |
Δομική αναγκαιότητα και όχι απλά μια προσωρινή λύση αποτελεί πλέον για την εγχώρια οικονομία η μετάκληση εργαζομένων από τρίτες χώρες και μάλιστα όχι μόνο ή κατά κύριο λόγο για ανειδίκευτους εργάτες, αλλά και για μεσαίας και υψηλής ειδίκευσης εργαζόμενους.
Και φέτος, λίγο πριν από την έναρξη της τουριστικής περιόδου και παρά το κλίμα αβεβαιότητας που προκαλεί στους Έλληνες επιχειρηματίες η ρευστότητα που επικρατεί στη Μέση Ανατολή, εκτιμάται ότι υπάρχουν ανάγκες για τουλάχιστον 200.000 εργαζόμενους, από τους οποίους οι 90.000 αφορούν τον τουρισμό, ενώ υπάρχουν υπολογισμοί και για ακόμη υψηλότερες ανάγκες, που προσεγγίζουν τις 300.000.
Κατά κύριο λόγο, οι κλάδοι που παρουσιάζουν τις μεγαλύτερες ελλείψεις παραμένουν ο τουρισμός και η εστίαση, καθώς ξενοδοχεία, εστιατόρια και τουριστικές επιχειρήσεις δυσκολεύονται να καλύψουν θέσεις όπως σερβιτόροι, καμαριέρες, μάγειρες και βοηθητικό προσωπικό. Σε πολλές περιοχές, ειδικά στα νησιά, οι επιχειρήσεις λειτουργούν με λιγότερο προσωπικό από το απαιτούμενο.
Τα δεδομένα
| Βασικές αλλαγές |
| ► Αυξάνεται η ζήτηση για εργαζόμενους μεσαίας και υψηλής εξειδίκευσης — τεχνίτες, μηχανικούς, IT specialists. |
| ► Εκτιμώνται ελλείψεις 200.000–300.000 εργαζομένων, εκ των οποίων 90.000 στον τουρισμό. |
| ► Καθυστερεί η πλήρης εφαρμογή του νέου θεσμικού πλαισίου μετάκλησης — γραφειοκρατικά εμπόδια παραμένουν. |
| ► Κοστίζει η έλλειψη εργατικού δυναμικού 6–8 δισ. ευρώ ετησίως σε απώλεια ΑΕΠ. |
| ► Απαιτείται ethical recruitment (ηθική πρόσληψη) και διαφάνεια στους όρους απασχόλησης για βιώσιμο μοντέλο. |
Αλλά και στις κατασκευές, οι μεγάλες επενδύσεις σε υποδομές και real estate έχουν αυξήσει κατακόρυφα τη ζήτηση για τεχνίτες, ηλεκτροσυγκολλητές, υδραυλικούς, χειριστές μηχανημάτων και εργάτες. Πρόκειται για έναν από τους πιο «στεγνούς» από προσωπικό κλάδους.
Επίσης, εργοστάσια και μονάδες παραγωγής αναζητούν τόσο ανειδίκευτους εργάτες όσο και τεχνικούς με εμπειρία. Η ανάγκη αφορά πλέον και εξειδικευμένες θέσεις, καθώς αυξάνονται οι επενδύσεις και η παραγωγή.
Η έλλειψη εργατών γης είναι διαχρονική και έντονη, με δεκάδες χιλιάδες θέσεις να μένουν ακάλυπτες κάθε χρόνο, ειδικά σε περιόδους συγκομιδής. Παράλληλα, η ανάπτυξη του εμπορίου και των logistics δημιουργεί ανάγκες για αποθηκάριους, οδηγούς και χειριστές εξοπλισμού, ενώ και εταιρείες facility management (διαχείρισης κτιριακών υπηρεσιών), καθαρισμού και φύλαξης αντιμετωπίζουν επίσης σημαντικά κενά. Ωστόσο, η μεγαλύτερη αλλαγή στις ανάγκες αφορά τις απαιτούμενες δεξιότητες.
Οι εργοδότες δεν ζητούν πλέον μόνο ανειδίκευτους εργάτες. Αυξάνεται συνεχώς η ανάγκη για τεχνικά επαγγέλματα και εξειδίκευση. Ελλείψεις υπάρχουν ακόμη και σε IT, μηχανικούς και τεχνικούς υψηλής κατάρτισης. Πρόσφατη είναι η μελέτη της Manpower, σύμφωνα με την οποία πάνω από 8 στους 10 Έλληνες εργοδότες δηλώνουν δυσκολία στην εύρεση προσωπικού με τις κατάλληλες δεξιότητες.
Η ποιοτική μεταβολή της αγοράς εργασίας
Το πρόβλημα δεν είναι νέο, ωστόσο τα τελευταία τρία χρόνια, με την εντατικοποίηση των διαδικασιών μετάκλησης, έχει καταστεί σαφές ότι η αγορά εργασίας μεταβάλλεται ποιοτικά. Αν και αρχικά η ζήτηση επικεντρωνόταν κυρίως σε ανειδίκευτους ή χειρωνακτικούς εργάτες, πλέον οι επιχειρήσεις αναζητούν όλο και περισσότερο εργαζόμενους μεσαίας και υψηλής εξειδίκευσης.
Πρόκειται για επαγγελματίες με τεχνικές δεξιότητες, πιστοποιήσεις, ακόμη και πανεπιστημιακούς τίτλους, οι οποίοι μπορούν να ανταποκριθούν στις αυξημένες απαιτήσεις των σύγχρονων παραγωγικών μονάδων.
Κατά τη διάρκεια του 2nd Annual Workforce Mobility Summit: The Metaklisis Model, που διοργανώθηκε πρόσφατα από την Πρεσβεία της Ινδίας στην Αθήνα και τη δικηγορική εταιρεία Μαχάς και Συνεργάτες, με τη στρατηγική υποστήριξη της Dynamic Staffing Services, επισημάνθηκε πως η στροφή αυτή αποτυπώνει και τη γενικότερη ανάγκη αναβάθμισης του παραγωγικού μοντέλου της χώρας.
Όπως σημείωσαν στελέχη της αγοράς και οργανισμών όπως η Enterprise Greece (ο εθνικός φορέας προώθησης επενδύσεων και εξωστρέφειας), η διαθεσιμότητα κατάλληλου ανθρώπινου δυναμικού αποτελεί πλέον βασικό κριτήριο για την προσέλκυση επενδύσεων και την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας.
Τα εμπόδια που παραμένουν
Ωστόσο, παρά την πρόοδο, σημαντικά προβλήματα εξακολουθούν να υφίστανται. Το νέο θεσμικό πλαίσιο για τη μετάκληση εργαζομένων δεν έχει ακόμη εφαρμοστεί πλήρως στην πράξη, με αποτέλεσμα να παραμένουν καθυστερήσεις, γραφειοκρατικά εμπόδια και έλλειψη προβλεψιμότητας για τις επιχειρήσεις.
Η ψηφιοποίηση των διαδικασιών και η διασύνδεση των συστημάτων βρίσκονται σε εξέλιξη, αλλά δεν έχουν ακόμη αποδώσει τα αναμενόμενα αποτελέσματα.
Ιδιαίτερα έντονη είναι η ανησυχία στον τουριστικό κλάδο, όπου ο χρόνος αποτελεί καθοριστικό παράγοντα. Με την έναρξη της θερινής περιόδου να πλησιάζει, πολλοί επιχειρηματίες εκφράζουν αγωνία για το κατά πόσο θα καταφέρουν να εξασφαλίσουν το απαραίτητο προσωπικό εγκαίρως.
Οι καθυστερήσεις στις εγκρίσεις και στις διαδικασίες έκδοσης θεωρήσεων εισόδου (visa) ενδέχεται να επηρεάσουν άμεσα τη λειτουργία επιχειρήσεων, σε έναν από τους σημαντικότερους τομείς της ελληνικής οικονομίας.
Δίκαιο πλαίσιο και βιωσιμότητα του μοντέλου
Παράλληλα, αναδεικνύεται όλο και περισσότερο η ανάγκη για τήρηση ενός σαφούς και δίκαιου πλαισίου όσον αφορά τα δικαιώματα και τις συνθήκες εργασίας των μετακαλούμενων εργαζομένων. Η εμπειρία των τελευταίων ετών δείχνει ότι η έλλειψη διαφάνειας ή η μη τήρηση συμφωνημένων όρων μπορεί να λειτουργήσει αποτρεπτικά.
Σε αρκετές περιπτώσεις, εργαζόμενοι είτε δεν αποδέχονται θέσεις όταν η διάρκεια της σύμβασης είναι πολύ μικρή -μόλις δύο ή τρεις μήνες- είτε επιλέγουν να αποχωρήσουν πρόωρα, αναζητώντας καλύτερες συνθήκες αλλού.
Το ζήτημα της διάρκειας των συμβάσεων και των παροχών είναι κομβικό. Οι εργαζόμενοι που μετακινούνται από χώρες εκτός Ευρώπης επενδύουν σημαντικούς πόρους και προσδοκίες στη μετακίνησή τους. Εάν οι όροι απασχόλησης δεν είναι επαρκώς ελκυστικοί ή σταθεροί, το εγχείρημα αποτυγχάνει στην πράξη, τόσο για τους ίδιους όσο και για τους εργοδότες.
Στο ίδιο πλαίσιο, ιδιαίτερη σημασία αποκτά, όπως εξηγεί ο επικεφαλής της WorkInGreece.io, Βαγγέλης Κανελλόπουλος, η έλλειψη εργατικού δυναμικού, που κοστίζει σήμερα στην Ελλάδα 6-8 δισ. ευρώ ετησίως σε απώλεια ΑΕΠ, ενώ μετά από τρία χρόνια εμπειρίας στη μετάκληση είναι πλέον σαφές ότι η αγορά μετατοπίζεται προς ανάγκες μεσαίας και υψηλής εξειδίκευσης.
Σύμφωνα μάλιστα με τον κ. Κανελλόπουλο, η μετάκληση δεν μπορεί να είναι απλώς μια διοικητική διαδικασία -απαιτεί ethical recruitment (ηθική πρόσληψη), διαφάνεια και σωστή προετοιμασία, ώστε να δημιουργεί αξία για όλους.
«Η επιλογή αξιόπιστων συνεργατών στο εξωτερικό, η σωστή ενημέρωση των εργαζομένων και η προετοιμασία τους για την ένταξη στην ελληνική πραγματικότητα αποτελούν προϋποθέσεις για τη βιωσιμότητα του μοντέλου», δηλώνει χαρακτηριστικά.
Watch Now
| Τι να παρακολουθήσετε |
| ► Παρακολουθήστε την πορεία εφαρμογής του νέου θεσμικού πλαισίου μετάκλησης και τους χρόνους έκδοσης θεωρήσεων εισόδου ενόψει θερινής τουριστικής περιόδου. |
| ► Εξετάστε αν οι επιχειρήσεις προχωρούν σε αναθεώρηση της διάρκειας συμβάσεων και των παροχών προς μετακαλούμενους εργαζόμενους, καθώς αυτό θα καθορίσει τη βιωσιμότητα του μοντέλου. |