Ανάμεσα στα μέτρα του σχεδίου που έχει στείλει η Επιτροπή στα κράτη -μέλη για διαβούλευση - εξπρές, καθώς λήγει αύριο Παρασκευή, περιλαμβάνονται δύο κεφάλαια που αφορούν το νέο πλαίσιο κρατικών ενισχύσεων (CISAF) και αγγίζουν άμεσα τις ενεργοβόρες επιχειρήσεις.
Το πρώτο αφορά τη δυνατότητα να καλύπτεται προσωρινά, μέχρι τα τέλη του έτους, το 70% της αύξησης της μέσης χονδρεμπορικής τιμής ηλεκτρισμού, (έναντι του 50% που ισχύει σήμερα) για το ήμισυ πάντα της κατανάλωσης των ενεργοβόρων επιχειρήσεων, με μέγιστο ποσό τα 50 ευρώ/ Μεγαβατώρα.
Το δεύτερο μέτρο εστιάζει στη προσωρινή πάντα, μέχρι το τέλος του 2026, δυνατότητα να σωρεύονται οι ενισχύσεις του CISAF με την αντιστάθμιση του έμμεσου κόστους CO2 για τις βιομηχανίες, έως το 50% της ίδιας επιλέξιμης κατανάλωσης.
Σημειωτέον ότι ο λόγος που η ηγεσία του υπ. Περιβάλλοντος και Ενέργειας όταν σχεδίαζε τα μέτρα στήριξης της βιομηχανίας, είχε εστιάσει στην όσο το δυνατόν μεγαλύτερη αποζημίωση από την αντιστάθμιση του κόστους CO2, απορρίπτοντας το νέο κοινοτικό πλαίσιο κρατικών ενισχύσεων (CISAF), ήταν επειδή το τελευταίο απαγόρευε τη συνύπαρξη και των δύο ενισχύσεων. Απαιτούσε τον συμψηφισμό τους, κάτι που είχε κριθεί ότι δεν συμφέρει την ελληνική βιομηχανία, όπως είχαν παραδεχτεί και εκπρόσωποι του κλάδου.
Τώρα που η Κομισιόν φαίνεται να δέχεται αλλαγές στο αρχικό πλαίσιο, η βιομηχανία καλεί τη κυβέρνηση να επανεξετάσει τη θέση της και να συνταχθεί με εκείνες τις κυβερνήσεις που ζητούν τη μερική ακύρωση του συμψηφισμού της επιδότησης μέσω CISAF και αντιστάθμισης CO2 στο πλαίσιο του νέου προτεινόμενου προσωρινού μηχανισμού έως το τέλος του 2026.
Σημειωτέον ότι εκτός της βιομηχανίας, το νέο πλαίσιο δίνει επίσης τη δυνατότητα προσωρινής ενίσχυσης και σε άλλους τομείς στρατηγικής σημασίας που δοκιμάζονται από την ενεργειακή κρίση, από τη γεωργική παραγωγή και την αλιεία μέχρι τις οδικές μεταφορές αλλά και τις θαλάσσιες μεταφορές μικρών αποστάσεων εντός ΕΕ.
Τα μέτρα της νέας εργαλειοθήκης της Κομισιόν
Στο μέτωπο της νέας εργαλειοθήκης, τα «αποκαλυπτήρια» της οποίας αναμένονται τη προσεχή Τέταρτη, οι πληροφορίες αναφέρουν ότι θα περιλαμβάνει μεταξύ άλλων ένα roadmap για την πλήρωση των αποθηκών φυσικού αερίου της ΕΕ (με στόχο να μην προκληθεί περαιτέρω πίεση στις τιμές), διαδικασία που ξεκινά παραδοσιακά το καλοκαίρι και έχει στόχο να καλυφθούν οι ανάγκες του επόμενου χειμώνα.
Τα ανοδικά πάντως επίπεδα των τιμών φυσικού αερίου μέσα στο Μάρτιο είχαν ως αποτέλεσμα να εμφανιστούν ήδη τα πρώτα σημάδια μείωσης της ζήτησης (demand destruction). Στη κατεύθυνση αυτή, κάποιοι ασιάτες αγοραστές LNG - από την Ινδία και τη Κορέα μέχρι τη Ταιβάν και τη Κίνα - κατέστησαν σαφές ότι εξετάζουν να καλύψουν μέρος από τις φετινές τους ανάγκες με επιστροφή στον άνθρακα, φαινόμενο που είχε παρατηρηθεί και στην ενεργειακή κρίση του 2022.
Τα παραπάνω δεν έχουν ακόμη αποτυπωθεί στην αγορά του αερίου, καθώς η κατανάλωση είναι παραδοσιακά χαμηλή λόγω της άνοιξης. Ετσι εξηγείται και γιατί η τιμή του έχει υποχωρήσει από τα υψηλά των 70 ευρώ / Μεγαβατώρα των πρώτων εβδομάδων του πολέμου και «παίζει» στα 40-41 ευρώ/ Μεγαβατώρα, παρ’ ότι και πάλι είναι αυξημένη 30% απ’ ότι πριν την ανάφλεξη.
Αναλυτές φοβούνται ότι η πραγματικότητα θα αποκαλυφθεί από το καλοκαίρι και μετά όταν θα αρχίσει να αυξάνεται και πάλι η ζήτηση για αγορές φυσικού αερίου τόσο από την Ευρώπη, όσο και από την Ασία, ώστε να καλυφθούν οι ανάγκες του επόμενου χειμώνα.
Μικρό καλάθι κρατά η Αθήνα
Έτερα μέτρα που θα περιλαμβάνει η εργαλειοθήκη είναι οι γνωστές κατευθύνσεις στις χώρες - μέλη για μειώσεις φόρων και τελών στον ηλεκτρισμό, αλλά και μέτρα περιορισμού της κατανάλωσης στην ενέργεια, χωρίς να είναι βέβαιο ότι αυτά φέρνουν τα αναμενόμενα αποτελέσματα. Άλλωστε οι περισσότερες χώρες στην ΕΕ έχουν ήδη προτιμήσει να μειώσουν τους έμμεσους φόρους σε ντίζελ και βενζίνη, καθώς και να κινηθούν σε μέτρα συγκράτησης των τιμών, όπως η Ελλάδα, γυρνώντας τη πλάτη σε συστάσεις για μείωση της κατανάλωσης.
Από τη πλευρά της η Αθήνα κρατά μικρό καλάθι ενόψει της παρουσίασης της νέας εργαλειοθήκης της Κομισιόν, με πήγες του ΥΠΕΝ να αναφέρουν ότι δεν αναμένεται να περιέχει ρηξικέλευθες προτάσεις, αλλά να επαναφέρει ήδη γνωστά και δοκιμασμένα μέτρα από τη «φαρέτρα» της ενεργειακής κρίσης του 2022-2023.
«Η πρόταση της Κομισιόν ήρθε στα χέρια μας μόλις προχθές το βράδυ, και προσπαθούμε να την αξιολογήσουμε και να κατανοήσουμε πού και πώς θα μπορούσε να εφαρμοστεί, καθώς και με ποια περίμετρο, καθώς έχει αυξημένη πολυπλοκότητα», σχολιάζουν αρμόδια κυβερνητικά στελέχη, προσθέτοντας ότι υπάρχουν ασάφειες στο κείμενο, ειδικά στο σκέλος που αφορά στους όρους της σώρευσης των ενισχύσεων.