Τηλεργασία στον ιδιωτικό τομέα τουλάχιστον μία μέρα την εβδομάδα, ημέρες χωρίς αυτοκίνητο, μείωση τιμών στα εισιτήρια των συγκοινωνιών, μαζί με συστάσεις που θυμίζουν τις δύο προηγούμενες κρίσεις, της πανδημίας και την ενεργειακή, περιλαμβάνονται στο πακέτο μέτρων της Κομισιόν που ανακοινώνεται σήμερα.
Αν και τα μέτρα είναι σε επίπεδο κατευθύνσεων προς τις 27 χώρες-μέλη, εντούτοις η τυχόν επιδείνωση της κρίσης και η παράταση του αποκλεισμού των Στενών του Ορμούζ δεν αποκλείεται να τα καταστήσει στην πορεία υποχρεωτικά, όπως ακριβώς είχε συμβεί και την περίοδο 2021-2022.
Το πετρέλαιο φλερτάρει ξανά από χθες με τα 100 δολάρια μετά τη νέα παράταση στην εκεχειρία, όπως ανακοίνωσε ο πρόεδρος Τραμπ, αναμένοντας, όπως είπε, μια ενιαία πρόταση από το Ιράν και η αγορά πλησιάζει το σημείο καμπής, το «turning point» όπως το αποκαλούν οι αναλυτές.
Αυτό δηλαδή μετά το οποίο η μία μετά την άλλη οι χώρες, όχι πλέον μόνο οι ασιατικές που το κάνουν ήδη, αλλά και οι ευρωπαϊκές, θα αρχίσουν να υιοθετούν, λόγω των υψηλών τιμών, δραστικά μέτρα τεχνητής μείωσης της ζήτησης (demand destruction) ξεκινώντας από το jet fuel για τα αεροπλάνα και περνώντας μετά στο ντίζελ και στις βενζίνες.
Ακτινογραφώντας τις 40 και πλέον συστάσεις που έχει ετοιμάσει η Κομισιόν και θα ανακοινώσει σήμερα στο πλαίσιο της περίφημης «εργαλειοθήκης 2026», σύμφωνα και με το σχετικό draft, οι μισές και πλέον αφορούν μέτρα περιορισμού της κατανάλωσης στις μεταφορές, όπως δείχνει και ο σχετικός πίνακας.
Ακολουθώντας το μοτίβο της ενεργειακής κρίσης του 2022-2023, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή καλεί τις κυβερνήσεις των 27 αφενός να ενθαρρύνουν τις επιχειρήσεις στη καθιέρωση τουλάχιστον μίας ημέρας υποχρεωτικής τηλεργασίας την εβδομάδα, αφετέρου να κλείνουν τα κτίρια του Δημοσίου όποτε αυτό είναι δυνατό.
Τους ζητά να δημιουργήσουν -ή να επεκτείνουν- ζώνες χωρίς αυτοκίνητα μέσα στις πόλεις, να καθιερώσουν ημέρες χωρίς οδικές μετακινήσεις, να στηρίξουν το car sharing, αλλά και να μειώσουν τις τιμές των εισιτηρίων στα μέσα μαζικής μεταφοράς, ενθαρρύνοντας τους εργαζομένους να μειώσουν τη χρήση του αυτοκινήτου.
Καθώς επίσης να επιδοτήσουν περαιτέρω την αγορά ποδηλάτων και ηλεκτρικών αυτοκινήτων, μαζί με τη δημιουργία υποδομών φόρτισης, αλλά και να δρομολογήσουν νέους ποδηλατοδρόμους, ενισχύοντας κάθε δράση που δεν αφορά τη χρήση ιδιωτικού αυτοκινήτου, θυμίζοντας ακριβώς τα πακέτα μέτρων που είχε υιοθετήσει η Ευρώπη μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία.
Συστάσεις για νοικοκυριά και βιομηχανία
Στο μεγάλο κεφάλαιο που αφορά τα μέτρα στήριξης του ενεργειακού κόστους για νοικοκυριά και επιχειρήσεις, δεν πρόκειται να βρει κανείς ρηξικέλευθες προτάσεις. Απουσιάζουν, σύμφωνα τουλάχιστον με το draft, οι παρεμβάσεις άμεσης απόδοσης που θα μειώσουν αυτόματα τους ενεργειακούς λογαριασμούς, δηλαδή μέτρα ανάλογα του μεγέθους της κρίσης που ζει ο πλανήτης, όπως αναγνωρίζει η ίδια η Κομισιόν.
Αν και οι πρώτες 54 ημέρες του πολέμου έχουν κοστίσει ένα λογαριασμό 22 δισ. ευρώ στην Ευρώπη για εισαγωγές αερίου και πετρελαίου, όπως αναφέρει το κείμενο, οι προτεινόμενες συστάσεις δεν απαντούν στο νούμερο ένα ζητούμενο, του πώς θα μειωθούν άμεσα οι τιμές της ενέργειας για τα νοικοκυριά και τις βιομηχανίες.
Από τις παροτρύνσεις στις κυβερνήσεις να μειώσουν τους φόρους σε καύσιμα και ηλεκτρισμό, καθώς και τα τέλη των λογαριασμών ρεύματος, μέχρι τις συστάσεις για vouchers στα ευάλωτα νοικοκυριά και τη μείωση του ΦΠΑ για αγορές αντλίας θερμότητας, οικιακών φωτοβολταϊκών και άλλων συσκευών που αφορούν την αυτοκατανάλωση, η εικόνα παραπέμπει στη φαρέτρα της κρίσης του 2022-2023.
Η Κομισιόν φαίνεται να κινείται στην προ εβδομάδων αυστηρή γραμμή του Eurogroup για προσωρινά και στοχευμένα μέτρα στους ευάλωτους χωρίς χρήση των ρητρών διαφυγής από τους δημοσιονομικούς στόχους.
Σταχυολογώντας τα πιο βασικά απ' αυτά που βρίσκονται στο τραπέζι, ξεχωρίζει κανείς:
- Τη μείωση των φόρων στα καύσιμα, κάτι που ωστόσο έχουν ήδη κάνει οι 22 από τις 27 χώρες-μέλη της ΕΕ. Η Ελλάδα δεν ανήκει σε αυτές.
- Τη μείωση των φόρων στο ρεύμα και στα τέλη δικτύων για τους λογαριασμούς ηλεκτρικής ενέργειας των ευάλωτων νοικοκυριών, δηλαδή παρεμβάσεις που δεν μπορούν να εφαρμοστούν με την ίδια αποτελεσματικότητα από όλες τις χώρες. Διαφορετικό «λίπος» στον κρατικό προϋπολογισμό έχει η Γερμανία και διαφορετικό η Ελλάδα και η Βουλγαρία.
- Η χαλάρωση των κανόνων για τις κρατικές ενισχύσεις που αφορούν τη στήριξη προς τη βιομηχανία, που και πάλι ωστόσο ευνοεί χώρες με τα μεγαλύτερα δημοσιονομικά περιθώρια.
Στη μακρά λίστα με τα υπόλοιπα μέτρα ξεχωρίζει η αναφορά ότι η Κομισιόν θα στηρίξει τις χώρες-μέλη που τάσσονται υπέρ της φορολογίας στα υπερκέρδη των εταιρειών ενέργειας, χωρίς περαιτέρω λεπτομέρειες.
Ο εφιάλτης των αεροπορικών καυσίμων
Στα αεροπορικά καύσιμα, γίνεται ειδική μνεία στην ανάγκη να αυξηθεί η παραγωγική ικανότητα των ευρωπαϊκών διυλιστηρίων τουλάχιστον στο 40% της συνολικής κατανάλωσης της ΕΕ σε jet fuels, εκ των οποίων το 50% των όγκων που προμηθεύεται η Ευρώπη περνά από τα Στενά του Ορμούζ. Το κείμενο δεν διευκρινίζει με ποιο τρόπο θα αυξηθεί το capacity των ευρωπαϊκών διυλιστηρίων.
Στο κεφάλαιο της πλήρωσης των ευρωπαϊκών αποθηκών φυσικού αερίου, τα επίπεδα των οποίων κινούνται γύρω στο 30%, οι χώρες καλούνται να συντονιστούν καλύτερα, ώστε να επιμεριστεί η πίεση και να μην πέσουν όλοι μαζί οι αγοραστές το καλοκαίρι, εκτινάσσοντας κατ' επέκταση και τις τιμές. Εξ ου και ο Ευρωπαϊκός Διαχειριστής των Συστημάτων Μεταφοράς Φυσικού Αερίου (ENTSO G) καλεί τις χώρες να αρχίσουν από τώρα να μαζεύουν προμήθειες. Η Κομισιόν παρέχει στις χώρες-μέλη ευελιξία ως προς τον στόχο για πλήρωση αποθηκών σε ποσοστό 90%, με δυνατότητα μείωσης του στόχου στο 80% (ακόμη και στο 75%, αναλόγως των συνθηκών).
Ολα τα παραπάνω θα πρέπει να «διαβαστούν» στο κάδρο μιας εντεινόμενης ανησυχίας για τη ραγδαία επιδεινούμενη κατάσταση, με την παγκόσμια αγορά να χάνει κάθε ημέρα 12 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου και τη σωρευτική απώλεια να φτάνει σήμερα στα 600-700 εκατομμύρια.
Το νούμερο μάλιστα μπορεί να ανέλθει σε τουλάχιστον 1 δισ. βαρέλια μέχρι να ομαλοποιηθεί η τροφοδοσία, δηλαδή να χαθεί επιπλέον ένα 70%, όπως ανέφερε χθες στο παγκόσμιο φόρουμ των FT για τα commodities ο Russell Hardy, CEO της Vitol, του μεγαλύτερου oil trader στον κόσμο.
Αρκεί μια απλή αριθμητική για να δείξει ότι ο νούμερο ένα παίκτης στο πετρέλαιο εκτιμά πως η κρίση θα κρατήσει τουλάχιστον μέχρι και τα τέλη Μαΐου - αρχές Ιουνίου. Καθόλου τυχαία και η επίσης χθεσινή δήλωση του Δανού επιτρόπου Ενέργειας Νταν Γιόργκενσεν ότι «η Ευρώπη έχει μπροστά της ένα δύσκολο καλοκαίρι λόγω της έλλειψης καυσίμων».