Μερική απόσβεση του δημοσιονομικού κόστους των μέτρων στήριξης των ευάλωτων οικονομικά πολιτών ύψους 500 εκατ. ευρώ που ανακοίνωσε η κυβέρνηση την περασμένη εβδομάδα, έκαναν ήδη οι εισπράξεις από το ΦΠΑ και τους ΕΦΚ τον πρώτο μήνα (Μάρτιο) του πολέμου στη Μέση Ανατολή. Αυτό συνέβη λόγω, κυρίως, των μεγάλων ανατιμήσεων στα καύσιμα, πριν συγκρατηθούν με τα... πυροσβεστικά μέτρα που ισχύουν από την 1η Απριλίου με αιχμή τη μείωση της τιμής του ντίζελ στην αντλία.
Από τα οριστικά στοιχεία εκτέλεσης του προϋπολογισμού κατά το πρώτο τρίμηνο του έτους που ανακοίνωσε το Γενικό Λογιστήριο του Κράτους (ΓΛΚ), προκύπτει ότι επιμέρους τον Μάρτιο -παρά τον περιορισμό της κατανάλωσης λόγω των αυξημένων τιμών- τα έσοδα από ΦΠΑ άγγιξαν τα 2 δισ. ευρώ (1.915 εκατ. ευρώ) και ήταν αυξημένα έναντι του στόχου κατά 87 εκατ. ευρώ. Αυξημένα κατά 80 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου (ανήλθαν σε 595 εκατ. ευρώ) ήταν και τα έσοδα των Ειδικών Φόρων Κατανάλωσης (ΕΦΚ), επί των οποίων επιβάλλεται και ΦΠΑ.
Η υπεραύξηση των εσόδων του προϋπολογισμού από το ΦΠΑ, απότοκο της ακρίβειας και του πληθωρισμού γενικότερα, αποτελεί βασικό τροφοδότη των κρατικών εισπράξεων. Η εξέλιξη αυτή δικαιολογεί απόλυτα και την εμμονή της κυβέρνησης να μην «πειράξει» τους συντελεστές ΦΠΑ σε μια σειρά προϊόντων και υπηρεσιών ευρείας κατανάλωσης, προκειμένου να ελαφρύνει τους οικογενειακούς προϋπολογισμούς.
Σε κάθε περίπτωση ο πληθωρισμός συνεχίζει να διαδραματίζει καταλυτικό ρόλο στην ενίσχυση των εισπράξεων από τον ΦΠΑ. Οι όποιες σκέψεις υπήρχαν μεταξύ ορισμένων στελεχών της κυβέρνησης για παρεμβάσεις στους δύο συντελεστές του φόρου (το 13% και το 24%) εγκαταλείφθηκαν στο... όνομα της δημοσιονομικής σταθερότητας και των στοχευμένων μέτρων για να μην εξανεμισθεί το όφελος για τους πολίτες κάπου στα... γρανάζια της αγοράς.
Η «ακτινογραφία» των εσόδων
Πάντως, παρά το ασταθές περιβάλλον και την αβεβαιότητα που προκαλεί η συνεχιζόμενη ενεργειακή κρίση, ο κρατικός προϋπολογισμός, «έτρεξε» στο πρώτο τρίμηνο του έτους, με πρωτογενές πλεόνασμα 4,369 δισ. ευρώ έναντι στόχου για πρωτογενές αποτέλεσμα 2,732 δισ. ευρώ και πρωτογενούς πλεονάσματος 4,498 δισ. ευρώ για την ίδια περίοδο το 2025.
Την ...διαφορά στο μέτωπο των εσόδων συνεχίζουν να κάνουν οι εισπράξεις από το ΦΠΑ και τους ΕΦΚ παρά την κάμψη που καταγράφηκε συνολικά την περίοδο Ιανουαρίου-Μαρτίου 2026.
Σημαντική η συμβολή στα έσοδα των μεταβιβάσεων και των πωλήσεων αγαθών και υπηρεσιών.
Ειδικότερα:
Τα έσοδα από ΦΠΑ ανήλθαν σε 7,402 δισ. ευρώ και είναι αυξημένα έναντι του στόχου κατά 438 εκατ. ευρώ. Ακόμα κι’ αν αφαιρεθεί το ποσό των 306 εκατ. ευρώ της σύμβασης παραχώρησης της Εγνατίας Οδού, τα έσοδα από ΦΠΑ είναι αυξημένα κατά 132 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου.
Τα έσοδα των ΕΦΚ ανήλθαν σε 1,464 δισ. ευρώ και είναι μειωμένα έναντι του στόχου κατά 143 εκατ. ευρώ.
Τα έσοδα των φόρων ακίνητης περιουσίας ανήλθαν σε 1,030 δισ. ευρώ και είναι μειωμένα έναντι του στόχου κατά 15 εκατ. ευρώ.
Τα έσοδα των φόρων εισοδήματος ανήλθαν σε 5.729 εκατ. ευρώ και είναι μειωμένα έναντι του στόχου κατά 41 εκατ. ευρώ. Εκ των οποίων: ο φόρος εισοδήματος φυσικών προσώπων είναι αυξημένος κατά 183 εκατ. ευρώ, ενώ ο φόρος εισοδήματος νομικών προσώπων μειωμένος κατά 116 εκατ. ευρώ και οι λοιποί φόροι εισοδήματος μειωμένοι κατά 108 εκατ. ευρώ, έναντι του στόχου.
Τα έσοδα της κατηγορίας «Κοινωνικές Εισφορές» ανήλθαν σε 14 εκατ. ευρώ, πλησίον του στόχου.
Στην κατηγορία «Μεταβιβάσεις» οι εισπράξεις ανήλθαν σε 1,834 δισ. ευρώ, αυξημένες κατά 60 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου. Ποσό 1,754 εκατ. ευρώ αφορά έσοδα του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων (ΠΔΕ), τα οποία είναι αυξημένα κατά 82 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου.
Στην κατηγορία «Πωλήσεις αγαθών και υπηρεσιών» τα έσοδα ανήλθαν σε 650 εκατ. ευρώ και περιλαμβάνουν το ποσό των 306 εκατ. ευρώ, από τη σύμβαση παραχώρησης της Εγνατίας Οδού. Αν εξαιρεθεί το εν λόγω ποσό περιορίζονται σε 344 εκατ. ευρώ, αυξημένα κατά 71 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου.
Τα έσοδα της κατηγορίας «Λοιπά τρέχοντα έσοδα» ανήλθαν σε 756 εκατ. ευρώ, αυξημένα κατά 124 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου. Ποσό 177 εκατ. ευρώ αφορά έσοδα ΠΔΕ, τα οποία είναι αυξημένα κατά 119 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου.
Συνολικά τα έσοδα της κατηγορίας «Φόροι» ανήλθαν στο τρίμηνο σε 17,182 δισ. ευρώ, και περιλαμβάνουν: (α) το ποσό των 306 εκατ. ευρώ, από τη σύμβαση παραχώρησης της Εγνατίας Οδού, και (β) το ποσό των 135 εκατ. ευρώ από τη 2η δόση του τιμήματος για την παραχώρηση άδειας λειτουργίας επιχείρησης καζίνο στο Ελληνικό που είχε προβλεφθεί να εισπραχθεί στο τέλος του 2025. Αν εξαιρεθούν τα προαναφερθέντα ποσά, τα φορολογικά έσοδα ανήλθαν σε 16,741 δισ. ευρώ, μειωμένα κατά 133 εκατ. ευρώ ή 0,8% έναντι του στόχου.
Οι δαπάνες
Σημαντικός στο τελικό δημοσιονομικό αποτέλεσμα ο ρόλος των κρατικών δαπανών. Την περίοδο Ιανουαρίου-Μαρτίου 2026 ανήλθαν στα 17,039 δισ. ευρώ και παρουσιάζονται μειωμένες κατά 895 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου (17,934 δισ. ευρώ), που έχει περιληφθεί στην εισηγητική έκθεση του προϋπολογισμού 2026. Επίσης, είναι αυξημένες σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο του 2025 κατά 953 εκατ. ευρώ.