Τη κινητικότητα που υπάρχει ξανά γύρω από την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας - Κύπρου σηματοδοτεί η συνάντηση που θα έχουν σύμφωνα με τις πληροφορίες αύριο στη Λευκωσία, ο Επίτροπος Ενέργειας Νταν Γιόργκενσεν, με τους υπουργούς Ενέργειας των δύο χωρών, Σταύρο Παπασταύρου και Μιχάλη Δαμιανό, παρουσία μάλιστα και του Αντιπροέδρου της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων, Γιάννη Τσακίρη.
Η συνάντηση που γίνεται στο περιθώριο του άτυπου Συμβουλίου Υπουργών Ενέργειας που διεξάγεται τη Τρίτη και Τέταρτη 12 και 13 Μαΐου στην κυπριακή πρωτεύουσα, θα έχει σύμφωνα με τις ίδιες πηγές ως αντικείμενο τις εξελίξεις γύρω από το έργο και φυσικά το κοινό αίτημα Αθήνας και Λευκωσίας τον Απρίλιο για χρηματοδότηση του GSI από την ΕΤΕπ.
Το αίτημα για συνάντηση με τους δύο υπουργούς υπέβαλε σύμφωνα με τις πληροφορίες ο Επίτροπος, ενώ η παρουσία του αντιπροέδρου της ΕΤΕπ που θα βρίσκεται εκεί με αντικείμενο το πρόγραμμα «Affordable and Sustainable Housing» προσφέρει την ευκαιρία για μια τετραμερή με όλους τους εμπλεκόμενους και αντικείμενο το καλώδιο και το timeline της μελέτης δέουσας επιμέλειας που πρόκειται να ξεκινήσει η τράπεζα.
Σύμφωνα με τις πληροφορίες, η τελευταία αναμένει το αίτημα του ΑΔΜΗΕ για να βάλει μπροστά το σχετικό due diligence στο έργο, που αναμένεται να διαρκέσει γύρω στους 6-7 μήνες και το οποίο θα καθορίσει και το τελικό ύψος του δανείου. Αυτό με τη σειρά του σημαίνει ότι οποιεσδήποτε αναφορές σε νούμερα είναι ακόμη πολύ πρόωρες, όπως λένε πηγές της τράπεζας.
Την αυριανή συνάντηση «φωτογράφισε» υπό μια έννοια κατά την ομιλία του το Σάββατο στο προσυνέδριο της ΝΔ στη Θεσσαλονίκη, ο κ. Παπασταύρου, που αναφέρθηκε στην ενεργειακή διασύνδεση Ελλάδας- Κύπρου λέγοντας «να μην έχει κανείς καμία αμφιβολία, εργαζόμαστε συστηματικά και αποφασιστικά για να τερματίσουμε τον ενεργειακό αποκλεισμό της Κύπρου».
Η τετραμερής με παρουσία του Γιόργκενσεν -την πρώτη επίσκεψη του Επιτρόπου στη Κύπρο- δείχνει ότι η συζήτηση θα γίνει τόσο σε πολιτικό, όσο και σε πιο τεχνικό επίπεδο, όπως γύρω από τη μελέτη δέουσας επιμέλειας που θα ξεκινήσει η ΕΤΕπ, γεγονός που θα προσδώσει κοινοτική «σφραγίδα» στις όποιες αλλαγές προτείνει αυτή σε τεχνικές, οικονομικές ή ρυθμιστικές παραμέτρους του έργου.
Σημειωτέον ότι ο Δανός Επίτροπος ήταν από τους πρώτους που είχε επισημάνει ότι δεν χρειάζεται νέα μελέτη βιωσιμότητας για το project, όπως επέμενε μέχρι πρότινος η κυπριακή πλευρά.
Ταυτόχρονα, η τετραμερής θα αποτελέσει και ένα καλό τεστ για να φανεί κατά πόσο η κίνηση του κύπριου υπουργού Ενέργειας Μιχάλη Δαμιανού, να αιτηθεί στην ΕΤΕπ τη δανειοδότηση του έργου, από κοινού με τον έλληνα ομολόγο του, σημαίνει πράγματι τη πολιτική επαναδέσμευση της Λευκωσίας στο GSI.
Το πλεονέκτημα της κίνησης, όπως έχει γράψει το Euro2day.gr, εστιάζει στο γεγονός ότι η ETEπ είναι ένας θεσμικός τραπεζικός παράγοντας του οποίου η αξιοπιστία δεν αμφισβητείται. Εχει επομένως κάθε λόγο να διεξάγει για τον GSI μια μελέτη αντικειμενική και ισορροπημένη, καθώς βάσει αυτής θα βγάλει πιθανώς στη συνέχεια και κεφάλαια από τα ταμεία της για να το δανειοδοτήσει.
Η απάντηση Γιόργκενσεν στο Μανιάτη για το καλώδιο του ψευδοκράτους
Το τάιμινγκ της συνάντησης και η παρουσία Γιόργκενσεν στη Λευκωσία συμπίπτουν με την απάντηση που έδωσε τη Παρασκευή ο Επίτροπος στην ερώτηση του ευρωβουλευτή του ΠΑΣΟΚ και Αντιπρόεδρο των Ευρωπαίων Σοσιαλιστών Γιάννη Μανιάτη σχετικά με το καλώδιο του ψευδοκράτους.
Σε συνέχεια του πρόσφατου μπλόκου από τον Ευρωπαϊκό Σύνδεσμο των Διαχειριστών Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας (ENTSO-E), ο Γιόργκενσεν, διαψεύδοντας τους ισχυρισμούς του ψευδοκράτους, αναφέρει ότι η διασύνδεση Τουρκίας – Κατεχομένων «δεν έχει καθεστώς έργου αμοιβαίου ενδιαφέροντος και δεν μπορεί να επωφεληθεί από χρηματοδότηση της Ε.Ε».
Τονίζει ότι «η Επιτροπή, στην έκθεσή της το 2025 για τη διεύρυνση, εξέφρασε ανησυχίες σχετικά με το προαναφερθέν έργο ηλεκτρικής διασύνδεσης μεταξύ της Τουρκίας και της τουρκοκυπριακής κοινότητας», προσθέτοντας ότι «το εν λόγω έργο διασύνδεσης δεν περιλαμβάνεται στο δεκαετές πρόγραμμα ανάπτυξης δικτύων του 2026».
Στη πράξη η απάντηση Γιόργκενσεν αποτελεί το πιο επίσημο «όχι» στη προσπάθεια της τουρκοκυπριακής πλευράς να πάρει ευρωπαϊκή σφραγίδα το σχέδιο διασύνδεσης με τα Κατεχόμενα, πίσω από την οποία βρίσκεται ο Τούρκος Διαχειριστής (TEİAŞ), ο οποίος συμμετέχει με ρόλο παρατηρητή στον ENTSO -E.
Μάλιστα ο Επίτροπος κατονομάζει τον Τούρκο Διαχειριστή, λέγοντας ότι «στο πλαίσιο της συμφωνίας συμμετοχής με ιδιότητα παρατηρητή στο Ευρωπαϊκό Δίκτυο Διαχειριστών Συστημάτων Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας (ENTSO-e), η τουρκική TEİAŞ δεσμεύτηκε να διασφαλίσει τη συνεργασία με όλους τους ευρωπαϊκούς Διαχειριστές Συστημάτων Μεταφοράς σε πανευρωπαϊκό, περιφερειακό και διμερές επίπεδο.
Η εκπλήρωση της απαίτησης αυτής, συνεπάγεται ότι η διαδικασία ανάπτυξης κάθε τύπου διασύνδεσης πραγματοποιείται με τη συγκατάθεση του Διαχειριστή Συστήματος Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας της Κύπρου που έχει πιστοποιηθεί για τη νήσο της Κύπρου βάσει του δικαίου της ΕΕ».
Τουρκία: Ετοιμάζει νόμο για τη δικαιοδοσία σε αμφισβητούμενες περιοχές
Το τάιμινγκ του άτυπου συμβουλίου έχει τη σημασία του γιατί πέραν της ατζέντας που περιλαμβάνει την πρόσφατη εργαλειοθήκη της Κομισιόν «AccelerateEU για Προσιτή και Ασφαλή Ενέργεια», τον ρόλο της αποθήκευσης (μπαταρίες) και του φυσικού αερίου μετά το 2030, θα συζητηθεί και έγγραφο της κυπριακής Προεδρίας για τη σημασία της ανάπτυξης των εγχώριων πόρων στους υδρογονάνθρακες και την ανάγκη να καθιερωθούν κίνητρα σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Το θέμα που ενδιαφέρει άμεσα τη Κύπρο ως μια από τις χώρες της Ε.Ε. με τα μεγαλύτερα διαπιστωμένα κοιτάσματα συμπίπτει με ένα νέο μπαράζ τουρκικών προκλήσεων.
Τη περασμένη εβδομάδα η Τουρκία με επιστολή στον ΟΗΕ, επιχειρεί να αμφισβητήσει τη συμφωνία της Κύπρου με την Αίγυπτο, η οποία υπεγράφη στις 30 Μαρτίου και αφορά το πλαίσιο συνεργασίας των δύο χωρών για την αξιοποίηση των κοιτασμάτων φυσικού αερίου στην κυπριακή ΑΟΖ.
Τη περασμένη επίσης εβδομάδα, το Bloomberg αποκάλυψε ότι η Άγκυρα ετοιμάζεται να καταθέσει νομοσχέδιο στο κοινοβούλιο για τη διεκδίκηση θαλάσσιας δικαιοδοσίας σε αμφισβητούμενες περιοχές του Αιγαίου και της Μεσογείου, διακινδυνεύοντας την κλιμάκωση των εντάσεων σε μια περιοχή με υφιστάμενα και δυνητικά κοιτάσματα φυσικού αερίου, που σημαίνει ότι εκτός από αυτά της κυπριακής ΑΟΖ, θα μπορούσε να αφορά και «μπλοκς» στο πλαίσιο του ελληνικού προγράμματος ερευνών.