H ελληνική οικονομία εισέρχεται σε μια περίοδο όπου η πολιτική σταθερότητα μπορεί να αποδειχθεί εξίσου κρίσιμη με τους δημοσιονομικούς δείκτες και την πορεία της ανάπτυξης.
Η Moody’s Analytics, στην ανάλυσή της για την Ελλάδα, επισημαίνει ότι οι εκλογές που πρέπει να πραγματοποιηθούν έως τα μέσα του 2027 δημιουργούν ένα νέο πεδίο αβεβαιότητας, καθώς οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι είναι περιορισμένες οι πιθανότητες να προκύψει αυτοδύναμη κυβέρνηση. Το βασικό ερώτημα δεν είναι μόνο πότε θα γίνουν οι εκλογές, αλλά αν θα οδηγήσουν γρήγορα σε σταθερή κυβέρνηση ή αν θα ανοίξουν έναν κύκλο επαναληπτικών αναμετρήσεων και διαπραγματεύσεων.
Ο οίκος αναλύει για τις εκλογές στην Ελλάδα τέσσερα διαφορετικά σενάρια. Στο βασικό σενάριο της Moody’s Analytics, οι εκλογές πραγματοποιούνται γύρω στο δεύτερο τρίμηνο του 2027 και ο σχηματισμός κυβέρνησης ολοκληρώνεται σε μία ή το πολύ δύο εκλογικές αναμετρήσεις. Σε αυτή την περίπτωση, οι προεκλογικές πιέσεις οδηγούν σε περιορισμένη δημοσιονομική χαλάρωση, με προσωρινές φορολογικές ελαφρύνσεις ή αυξημένες δαπάνες, χωρίς όμως να αλλάζει ουσιαστικά η εικόνα βιωσιμότητας του χρέους. Τα spreads παραμένουν κοντά στα επίπεδα ισορροπίας και η αβεβαιότητα υποχωρεί γρήγορα.
Το δεύτερο σενάριο προβλέπει πρόωρες εκλογές στο τρίτο τρίμηνο του 2026. Η Moody’s Analytics εκτιμά ότι μια τέτοια κίνηση θα προκαλούσε προσωρινή αύξηση της αβεβαιότητας και θα έπληττε την κατανάλωση και τις επενδύσεις μέσα στο 2026. Ωστόσο, εφόσον η κυβέρνηση σχηματιστεί χωρίς παρατεταμένο αδιέξοδο, η οικονομία θα μπορούσε να ανακάμψει μέσα σε λίγα τρίμηνα. Το πρόβλημα, σύμφωνα με την έκθεση, δεν είναι η πρόωρη κάλπη από μόνη της, αλλά το ενδεχόμενο να μην παράγει καθαρή λύση.
Τα δυσμενή σενάρια είναι εκείνα που θα μπορούσαν να αλλάξουν ουσιαστικά την εικόνα. Αν οι εκλογές του 2027 οδηγήσουν σε επαναλαμβανόμενες κάλπες και αδυναμία σχηματισμού κυβέρνησης, η πολιτική αβεβαιότητα θα παραμείνει υψηλή για μεγάλο διάστημα. Σε αυτή την περίπτωση, τα spreads θα διευρυνθούν, οι πιστωτικές συνθήκες θα γίνουν αυστηρότερες, η εμπιστοσύνη θα υποχωρήσει και οι επενδύσεις θα δεχθούν ισχυρό πλήγμα. Η Moody’s Analytics περιγράφει έναν μηχανισμό όπου η στενή διαφορά μεταξύ των πρώτων κομμάτων μπορεί να δημιουργήσει κίνητρα για παράταση της εκλογικής διαδικασίας, είτε για διαπραγματευτικό όφελος είτε για αναζήτηση καλύτερου αποτελέσματος σε επόμενη κάλπη.
Το πιο ακραίο σενάριο συνδυάζει πρόωρες εκλογές το 2026 με παρατεταμένη αδυναμία σχηματισμού κυβέρνησης. Σε αυτή την περίπτωση, η Moody’s Analytics βλέπει ένα επεισόδιο χωρίς κοντινό ιστορικό προηγούμενο, με διαρκή διάβρωση εμπιστοσύνης, αξιοπιστίας πολιτικής και επενδυτικής προοπτικής.
Τι προβλέπει για την ανάπτυξη στα διαφορετικά σενάρια
Στο δυσμενέστερο σενάριο, η ανάπτυξη του πραγματικού ΑΕΠ περιορίζεται μόλις στο 0,6% το 2027, οι επενδύσεις υποχωρούν κατά 8,2%, η ανεργία επιστρέφει πάνω από το 9% και τα spreads ανεβαίνουν σε επίπεδα άνω του 10%, δηλαδή σε ζώνη που παραπέμπει στην κρίση χρέους και στο 2015.
Αντίθετα, στα βασικά και ηπιότερα σενάρια, το 2027 μπορεί να παραμείνει έτος ανάκαμψης, με ανάπτυξη 2,4% έως 2,7%, spreads κάτω από τις 250 μονάδες βάσης και συνέχιση της αποκλιμάκωσης του χρέους από το 148% του ΑΕΠ. Η διαφορά ανάμεσα στα σενάρια είναι ουσιαστικά η ταχύτητα πολιτικής επίλυσης. Μια εκλογική αναμέτρηση με γρήγορο σχηματισμό κυβέρνησης μπορεί να απορροφηθεί από την οικονομία. Μια αλυσίδα άκαρπων εκλογών, όμως, μπορεί να ανατρέψει την εικόνα σταθερότητας που χτίστηκε τα τελευταία χρόνια.
Για τις αγορές, η επόμενη φάση θα κριθεί από το αν η Ελλάδα μπορεί να διατηρήσει δημοσιονομική πειθαρχία και προβλεψιμότητα πολιτικής σε ένα πιο σύνθετο πολιτικό περιβάλλον. Για την πραγματική οικονομία, το ζητούμενο είναι αν οι επιχειρήσεις θα συνεχίσουν να επενδύουν και τα νοικοκυριά να καταναλώνουν, όταν η αβεβαιότητα γύρω από την επόμενη κυβέρνηση αυξάνεται. Η προειδοποίηση της Moody’s Analytics είναι ότι η Ελλάδα έχει σημειώσει μεγάλη πρόοδο, αλλά το υψηλό χρέος και το χαμηλό κατά κεφαλήν εισόδημα αφήνουν περιορισμένο περιθώριο για παρατεταμένη πολιτική αστάθεια.
Το χρέος και γιατί η τρέχουσα συγκυρία είναι σημαντική
Η αφετηρία της ανάλυσης είναι ότι η Ελλάδα έχει πράγματι επιτύχει αξιοσημείωτη μακροοικονομική ανάκαμψη. Η ανάπτυξη κινείται πάνω από τον μέσο όρο της ευρωζώνης από το 2021, η ανεργία έχει υποχωρήσει στα χαμηλότερα επίπεδα από το 2008 και το δημόσιο χρέος έχει μειωθεί σημαντικά σε σχέση με την κορύφωση της πανδημίας. Σύμφωνα με τη Moody’s Analytics, το χρέος της γενικής κυβέρνησης διαμορφώθηκε στο 148% του ονομαστικού ΑΕΠ το 2025, από 206% του ΑΕΠ το 2020. Η βελτίωση είναι ουσιαστική, αλλά δεν αναιρεί τη βασική αδυναμία, η Ελλάδα εξακολουθεί να έχει το υψηλότερο χρέος στην ευρωζώνη.
Ακόμη πιο κρίσιμη είναι η εικόνα του βιοτικού επιπέδου. Η Moody’s Analytics σημειώνει ότι το πραγματικό κατά κεφαλήν ΑΕΠ της χώρας παραμένει 7,3% χαμηλότερα από τα επίπεδα του 2008. Το 2025 βρισκόταν μόλις οριακά υψηλότερα από της Λετονίας και της Βουλγαρίας, ενώ η Ελλάδα έχει βρεθεί πίσω από την Κύπρο, την Πορτογαλία, τη Λιθουανία και την Κροατία. Με άλλα λόγια, η οικονομία αναπτύσσεται, αλλά η ανάκαμψη δεν έχει ακόμη αποκαταστήσει πλήρως τις απώλειες της προηγούμενης δεκαετίας. Αυτό καθιστά την οικονομία πιο ευάλωτη σε ένα σοκ εμπιστοσύνης.
Η πολιτική διάσταση αποκτά μεγαλύτερη σημασία ακριβώς επειδή η Ελλάδα δεν έχει ισχυρή παράδοση ομαλών κυβερνήσεων συνεργασίας. Η Moody’s Analytics υπενθυμίζει ότι οι κυβερνήσεις συνασπισμού στην Ελλάδα ήταν σχετικά σπάνιες και συνδέθηκαν κυρίως με περιόδους αυξημένης αβεβαιότητας, όπως η κρίση χρέους του 2012, οι εκλογές του Ιανουαρίου 2015, το δημοψήφισμα του Ιουλίου 2015 και οι εκλογές του Σεπτεμβρίου της ίδιας χρονιάς. Για αυτό, ένα κατακερματισμένο εκλογικό αποτέλεσμα δεν αντιμετωπίζεται απλώς ως πολιτική δυσκολία, αλλά ως παράγοντας που μπορεί να επηρεάσει επενδύσεις, κατανάλωση, πιστωτικές αποφάσεις και αγορές ομολόγων.
Ο οίκος τονίζει ότι η πολιτική αβεβαιότητα επιδρά στην οικονομία μέσα από πολλά κανάλια. Οι επιχειρήσεις αναβάλλουν επενδυτικές αποφάσεις, τα νοικοκυριά αυξάνουν την προληπτική αποταμίευση, οι τράπεζες γίνονται πιο προσεκτικές στη χορήγηση πιστώσεων και οι επενδυτές ζητούν υψηλότερο ασφάλιστρο κινδύνου. Σε προεκλογικές περιόδους, αυτές οι επιδράσεις μπορούν να ενισχυθούν, ειδικά όταν υπάρχει αμφιβολία για τη συνέχεια της οικονομικής πολιτικής.
Η Moody’s Analytics θεωρεί ότι το 2026 παρουσιάζει μια διαφορά σε σχέση με προηγούμενα επεισόδια πολιτικής έντασης. Η αβεβαιότητα δεν μένει μόνο στο πολιτικό επίπεδο, αλλά αρχίζει να περνά στην πραγματική οικονομία. Ο δείκτης οικονομικής πολιτικής αβεβαιότητας για την Ελλάδα ανέβηκε στο 153 τον Μάρτιο, στο υψηλότερο επίπεδο μετά την πανδημία, λόγω των αμερικανοϊσραηλινών χτυπημάτων στο Ιράν και των αναταράξεων στα ενεργειακά. Τον Απρίλιο παρέμεινε υψηλός, στο 111, καθώς στο επίκεντρο πέρασαν η υπόθεση ΟΠΕΚΕΠΕ, οι πολιτικές αναταράξεις και οι αλλαγές στο κυβερνητικό σχήμα.
Η συγκυρία είναι πιο δύσκολη επειδή η άνοδος της αβεβαιότητας συμπίπτει με επιδείνωση δεικτών που επηρεάζουν άμεσα τα νοικοκυριά. Η ανεργία, ύστερα από τέσσερα χρόνια πτωτικής πορείας, αυξήθηκε από 7,9% τον Δεκέμβριο στο 9% τον Μάρτιο. Ο πληθωρισμός, που είχε υποχωρήσει στο 1,6% τον Οκτώβριο, ανέβηκε στο 4,6% τον Απρίλιο, λόγω του αυξημένου ενεργειακού και εισαγωγικού κόστους μετά τις διαταραχές στα Στενά του Ορμούζ. Έτσι, η προεκλογική αβεβαιότητα μπορεί να βρει την οικονομία σε φάση όπου οι πολίτες ήδη πιέζονται από υψηλότερες τιμές και πιο αδύναμη αγορά εργασίας.