Σχεδόν 9 εκατ. ευρώ δαπάνησε το ελληνικό Δημόσιο για να αναθέσει σε εξωτερικούς συνεργάτες τον έλεγχο των ίδιων των μηχανισμών εσωτερικής λογοδοσίας του.
Από το συνολικό ποσό των 8,9 εκατ. ευρώ, τα 7,6 εκατ. κατευθύνθηκαν μέσω απευθείας αναθέσεων. Ο έλεγχος κάλυψε 666 δημόσιους φορείς, εκ των οποίων οι 385 ανέθεσαν σχετικές συμβάσεις σε 99 εξωτερικούς αναδόχους. Μάλιστα, το 65,5% τόσο του αριθμού όσο και της αξίας των συμβάσεων κατέληξε στους οκτώ μεγαλύτερους αναδόχους, οι οποίοι δραστηριοποιούνται σε όλη τη χώρα.
Ωστόσο, το πιο ανησυχητικό εύρημα της έκθεσης του Ελεγκτικού Συνεδρίου για τα Συστήματα Εσωτερικού Ελέγχου (ΣΕΕ) στους φορείς του Δημοσίου Τομέα, στο πλαίσιο του Ετήσιου Προγράμματος Ελέγχου 2025 και οι αναθέσεις σε εξωτερικούς συνεργάτες, είναι άλλο. Σε 152 εκθέσεις εξωτερικών αξιολογητών δεν διατυπώθηκε ούτε μία αρνητική γνώμη. Ούτε μία περίπτωση, δηλαδή, όπου να κρίνεται ότι ένας φορέας δεν πληροί τις απαιτήσεις επαρκούς εσωτερικού ελέγχου.
Και αυτό ενώ η ίδια η τελευταία έκθεση του Ελεγκτικού Συνεδρίου περιγράφει μια εντελώς διαφορετική εικόνα για τη λειτουργία του Δημοσίου. Σύμφωνα με τα στοιχεία, μόλις το 19% των δημόσιων φορέων διαθέτει λειτουργικά ώριμο σύστημα εσωτερικού ελέγχου, δηλαδή μηχανισμούς με ουσιαστική χαρτογράφηση διαδικασιών, καταγεγραμμένους κινδύνους, ενεργές δικλίδες ασφαλείας και επαρκώς στελεχωμένες μονάδες εσωτερικού ελέγχου.
Δηλαδή τέσσερις στους πέντε φορείς του ελληνικού Δημοσίου εξακολουθούν να λειτουργούν χωρίς ολοκληρωμένο μηχανισμό ελέγχου, αφήνοντας κρίσιμες λειτουργίες εκτεθειμένες σε κακοδιαχείριση, επιχειρησιακές αστοχίες και δημοσιονομικούς κινδύνους.
Σχεδόν 7 στους 10 φορείς έχουν καταγράψει λιγότερες από τις μισές κρίσιμες λειτουργικές διαδικασίες τους, ενώ λιγότερο από το 10% έχει ολοκληρώσει πλήρη χαρτογράφηση. Σε αρκετές περιπτώσεις, οργανισμοί που εμφανίζονται να συμμορφώνονται, αδυνατούν να επιβεβαιώσουν αν οι διαδικασίες που έχουν αποτυπωθεί εφαρμόζονται στην πράξη. Η έκθεση εντοπίζει ακόμη περιπτώσεις χρήσης γενικών προτύπων ή αντιγραφής διαδικασιών από άλλους οργανισμούς, χωρίς προσαρμογή στις πραγματικές ανάγκες κάθε φορέα.
Αντίστοιχη είναι η εικόνα και στις Μονάδες Εσωτερικού Ελέγχου. Παρά τη θεσμική πρόοδο, περίπου ένας στους τρεις φορείς που δημιούργησαν τέτοιες μονάδες δεν τις στελέχωσαν ποτέ. Αλλά και όπου υπάρχει προσωπικό, η λειτουργία τους δεν θεωρείται δεδομένη. Οι συνεχείς μετακινήσεις υπαλλήλων υπονομεύουν τη συνέχεια και εγείρουν ερωτήματα για την πραγματική ανεξαρτησία του ελέγχου.
Ταυτόχρονα, πολλές μονάδες δεν ενσωματώνουν αξιολόγηση κινδύνων στον σχεδιασμό τους, δεν λαμβάνουν υπόψη στρατηγικές προτεραιότητες και παραλείπουν να ελέγξουν κρίσιμα πεδία, όπως η εκτέλεση προϋπολογισμών ή η αξιοπιστία των οικονομικών αναφορών.
Πρόσθετα ερωτήματα προκαλεί και ο τρόπος ανάθεσης των συμβάσεων σε εξωτερικούς συνεργάτες. Σύμφωνα με το Ελεγκτικό συνέδριο, οι πέντε μεγαλύτεροι ανάδοχοι φαίνεται να εξειδικεύονται κυρίως σε έργα δήμων, ενώ ορισμένοι δραστηριοποιούνται παράλληλα και στον χώρο των νοσοκομείων.
Μάλιστα ο έλεγχος που διενεργήθηκε ανέδειξε 23 περιπτώσεις φορέων που έχουν αναθέσει συμβάσεις σε εξωτερικούς αναδόχους για τους οποίους συντρέχουν προϋποθέσεις σύγκρουσης συμφερόντων ή κωλύματα διορισμού.
Παράλληλα οι εξωτερικοί συνεργάτες εμφανίζονται να διατυπώνουν υψηλότερα ποσοστά θετικής γνώμης ακόμη και σε φορείς στους οποίους δεν υφίσταται καταγεγραμμένο ΣΕΕ. Επιπλέον, στις ίδιες περιπτώσεις απουσίας καταγεγραμμένων ΣΕΕ δεν καταγράφεται η διατύπωση καμίας αρνητικής γνώμης.
Αντιθέτως, στους φορείς στους οποίους λειτουργεί ΜΕΕ, ανεξαρτήτως της υποστήριξής της από εξωτερικό συνεργάτη, το ποσοστό των θετικών γνωμών είναι σημαντικά χαμηλότερο, ενώ παράλληλα παρατηρείται και η διατύπωση αρνητικών γνωμών.
Ανάλογη διαφοροποίηση διαπιστώνεται και στις περιπτώσεις που εκδίδονται γνώμες με επιφύλαξη. Στις περιπτώσεις αυτές παρατηρείται ότι οι εξωτερικοί ανάδοχοι διατυπώνουν Γνώμη με επιφύλαξη σε υψηλότερα ποσοστά (26,5%) σε σύγκριση με τις ΜΕΕ, που είτε επικουρούνται από εξωτερικό ανάδοχο (17,95%) είτε λειτουργούν αυτοτελώς (5,98%).