Η Συνομοσπονδία Επιχειρηματιών Τουριστικών Καταλυμάτων Ελλάδος (ΣΕΤΚΕ), εκπροσωπώντας χιλιάδες μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις μη κύριων ξενοδοχειακών καταλυμάτων σε ολόκληρη τη χώρα και ιδίως στις νησιωτικές και απομακρυσμένες περιοχές, καταθέτει παρατηρήσεις επί του υπό διαβούλευση σχεδίου ΚΥΑ για το Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο Τουρισμού.
Οι προτάσεις κατατέθηκαν σε επιστολή της Σ.Ε.Τ.Κ.Ε., η οποία απευθύνεται στη Γενική Γραμματεία Χωρικού Σχεδιασμού και Αστικού Περιβάλλοντος του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας.
Οπως επισημαίνεται σχετικά, καταρχάς, θεωρούμε θετική την προσπάθεια θέσπισης ενός σύγχρονου και ολοκληρωμένου χωροταξικού πλαισίου για τον τουρισμό, καθώς και την ανάγκη αντιμετώπισης των συνεπειών του υπερτουρισμού και της άναρχης τουριστικής ανάπτυξης σε επιβαρυμένες περιοχές της χώρας.
Στο πλαίσιο αυτό, το νέο σχέδιο μας βρίσκει σύμφωνους ως προς την ανάγκη μείωσης της δυναμικότητας (κλινών). Ειδικότερα, κρίνουμε θετική την πρόβλεψη για ανώτατο όριο 100 κλινών στις περιοχές κατηγορίας Α (ελεγχόμενης ανάπτυξης) και 300 κλινών στις περιοχές κατηγορίας Β (αναπτυγμένες περιοχές), ως μέτρο συγκράτησης της υπερσυγκέντρωσης μεγάλων τουριστικών μονάδων και προστασίας της φέρουσας ικανότητας των προορισμών.
Περαιτέρω, για τις περιοχές που χαρακτηρίζονται ως υπερκορεσμένες, θεωρούμε απολύτως αναγκαία την άμεση αναστολή κάθε νέας τουριστικής δραστηριότητας έως ότου αναβαθμιστούν οι βασικές δημόσιες υποδομές (ύδρευση, αποχέτευση, διαχείριση απορριμμάτων, οδικά δίκτυα, ενεργειακές υποδομές, δομές υγείας κ.λπ.). Ο υπερτουρισμός δεν επιδρά αποσπασματικά σε επιμέρους περιοχές, αλλά επηρεάζει συνολικά τη λειτουργία, τη βιωσιμότητα και την κοινωνική συνοχή ολόκληρων νησιωτικών προορισμών, οι οποίοι οφείλουν να διατηρούν ενιαίο χαρακτήρα και ισορροπία μεταξύ τουριστικής ανάπτυξης και καθημερινής ζωής των μόνιμων κατοίκων.
Κατά συνέπεια, θεωρούμε ότι εξαίρεση από την ανωτέρω αναστολή θα πρέπει να προβλέπεται αποκλειστικά για κύρια και μη κύρια ξενοδοχειακά καταλύματα που έχουν ήδη εγκριθεί ή ενταχθεί σε υφιστάμενα επενδυτικά ή επιδοτούμενα προγράμματα. Παράλληλα, προτείνεται η αναστολή έκδοσης νέων επιδοτούμενων προγραμμάτων για την ανέγερση νέων τουριστικών καταλυμάτων σε κορεσμένες περιοχές, έως ότου ολοκληρωθεί από την τοπική αυτοδιοίκηση η αναβάθμιση των αναγκαίων υποδομών.
Ωστόσο, ιδιαιτέρως προβληματικές κρίνονται οι ρυθμίσεις του άρθρου 8 παρ. 3 του σχεδίου, οι οποίες αφορούν τα μη κύρια ξενοδοχειακά καταλύματα που δομούνται με όρους δόμησης κατοικίας.
Ειδικότερα, η πρόβλεψη στο άρθρο 8 παρ. 3α ότι:
«ο επιτρεπόμενος αριθμός κλινών στα μη κύρια ξενοδοχειακά καταλύματα που δομούνται με όρους δόμησης κατοικίας να μην υπερβαίνει τις επιτρεπόμενες κλίνες σε κύρια ξενοδοχειακά καταλύματα»
εισάγει ουσιαστικό περιορισμό στη δημιουργία νέων ενοικιαζόμενων δωματίων και διαμερισμάτων, χωρίς να παρέχεται επαρκής τεχνική ή επιστημονική τεκμηρίωση ως προς την αναγκαιότητα και την αναλογικότητα του μέτρου.
Η ρύθμιση αυτή ενδέχεται να δημιουργήσει σοβαρές και δυσανάλογες επιπτώσεις, ιδίως στα μικρά νησιά και στις απομακρυσμένες περιοχές της χώρας, όπου παραδοσιακά τα μη κύρια ξενοδοχειακά καταλύματα αποτελούν τη βασική μορφή τουριστικής δραστηριότητας και όπου, σε πολλές περιπτώσεις, η δυναμικότητα των ενοικιαζόμενων δωματίων υπερβαίνει εκείνη των ξενοδοχείων. Η επιβολή περιορισμών αποκλειστικά στα μη κύρια καταλύματα κινδυνεύει να οδηγήσει σε συρρίκνωση της μικρής οικογενειακής επιχειρηματικότητας και σε περαιτέρω συγκέντρωση της τουριστικής δραστηριότητας σε μεγάλες ξενοδοχειακές μονάδες.
Σε πολλά μικρά νησιά, ιδίως του Νοτίου Αιγαίου, τα μη κύρια ξενοδοχειακά καταλύματα αντιστοιχούν περίπου στο 90% της τουριστικής προσφοράς. Μέσω αυτών εξασφαλίζεται ένα συμπληρωματικό εισόδημα για τους μόνιμους κατοίκους, ενισχύοντας την παραμονή τους στον τόπο τους και αποτρέποντας την ερήμωση των νησιωτικών και απομακρυσμένων περιοχών.
Για τους λόγους αυτούς, κρίνεται σκόπιμο όχι μόνο να απαλειφθεί το άρθρο 8, παρ. 3α, αλλά και να τεθούν σαφή όρια στην ανάπτυξη μεγάλων ξενοδοχειακών μονάδων στα μικρά νησιά και τις απομακρυσμένες ηπειρωτικές περιοχές. Η ίδρυση ξενοδοχειακών μονάδων, για παράδειγμα 300 κλινών ή ακόμη και 100 κλινών, μπορεί να δημιουργήσει συνθήκες αθέμιτου ανταγωνισμού και να θέσει σε κίνδυνο τη βιωσιμότητα των τοπικών κοινωνιών.
Προτείνεται, συνεπώς, η θεσμοθέτηση ανώτατου ορίου δυναμικότητας έως 50 κλινών για την ανέγερση νέων ξενοδοχειακών μονάδων σε μικρά νησιά. Το μέτρο αυτό θα συμβάλει στη διατήρηση της κοινωνικής συνοχής, στην ενίσχυση της τοπικής οικονομίας και στη διασφάλιση μιας βιώσιμης ισορροπίας μεταξύ τουριστικής ανάπτυξης και ποιότητας ζωής των μόνιμων κατοίκων.
Εξίσου προβληματική είναι και η πρόβλεψη της παρ. 3β του άρθρου 8, σύμφωνα με την οποία:
«να μην επιτρέπεται η δημιουργία διαφορετικών επιχειρήσεων Ενοικιαζόμενων Επιπλωμένων Δωματίων – Διαμερισμάτων (ΕΕΔΔ) εντός του ίδιου κτιρίου».
Η ανωτέρω διάταξη βρίσκεται σε ευθεία αντίθεση με την ισχύουσα Υπουργική Απόφαση 12868/2018 (ΦΕΚ Β΄3119/31.07.2018) περί τεχνικών και λειτουργικών προδιαγραφών των ΕΕΔΔ, η οποία ρητώς προβλέπει στο άρθρο 2 παρ. 2.2 ότι:
«Είναι δυνατή η δημιουργία διαφορετικών επιχειρήσεων ΕΕΔΔ εντός του ίδιου κτιρίου».
Συνεπώς, το προτεινόμενο σχέδιο ανατρέπει αιφνιδίως υφιστάμενο κανονιστικό πλαίσιο, θίγει υφιστάμενες οικογενειακές και συνιδιοκτησιακές επιχειρηματικές δομές και εισάγει περιορισμό ο οποίος δεν συνδέεται άμεσα με χωροταξικά ή πολεοδομικά δεδομένα, αλλά με την επιχειρηματική οργάνωση των καταλυμάτων.
Οι μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις τουριστικών καταλυμάτων αποτελούν βασικό βραχίονα της ελληνικής περιφέρειας, της νησιωτικότητας και της βιώσιμης τουριστικής ανάπτυξης και γι’ αυτόν τον λόγο ζητάμε επιτακτικώς την επανεξέταση των ανωτέρω διατάξεων, με στόχο ένα ισορροπημένο χωροταξικό πλαίσιο που θα προστατεύει, τόσο τη φέρουσα ικανότητα των προορισμών, όσο και τη βιωσιμότητα των μικρών τοπικών επιχειρήσεων.