Νέο πλαίσιο διαφάνειας στις αμοιβές και αυστηρότερους ελέγχους για το μισθολογικό χάσμα μεταξύ ανδρών και γυναικών φέρνει το νομοσχέδιο για την ενσωμάτωση της ευρωπαϊκής Οδηγίας 2023/970, το οποίο παρουσίασε το υπουργείο Εργασίας.
Το σχέδιο νόμου, με τίτλο «Ενίσχυση της εφαρμογής της ισότητας της αμοιβής μεταξύ ανδρών και γυναικών για όμοια εργασία ή για εργασία ίσης αξίας», προβλέπει νέα δικαιώματα για τους εργαζόμενους, υποχρεώσεις διαφάνειας για τις επιχειρήσεις και διαδικασίες εσωτερικού ελέγχου για τον εντοπισμό αδικαιολόγητων μισθολογικών διαφορών.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, το gender pay gap στην Ελλάδα διαμορφώθηκε το 2024 στο 13,4%, πάνω από τον μέσο όρο της ΕΕ που βρίσκεται στο 11,1%. Τα μεγαλύτερα μισθολογικά χάσματα εντοπίζονται στους κλάδους της πληροφορικής και επικοινωνίας (25,3%), των χρηματοοικονομικών και ασφαλιστικών υπηρεσιών (19%), των ακινήτων (18,7%) και της μεταποίησης (17,4%).
Το υπουργείο επισημαίνει πάντως ότι η γυναικεία απασχόληση έχει ενισχυθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια, με 1,18 εκατ. γυναίκες να εργάζονται σήμερα στην αγορά εργασίας, δηλαδή περίπου 259.000 περισσότερες σε σχέση με το 2019.
Τι αλλάζει στις προσλήψεις
Το νομοσχέδιο εισάγει νέους κανόνες ήδη από τη διαδικασία πρόσληψης. Οι εργοδότες θα υποχρεούνται:
- να γνωστοποιούν τον μισθό ή το μισθολογικό εύρος της θέσης,
- να ενημερώνουν για την εφαρμοζόμενη συλλογική σύμβαση εργασίας,
- ενώ δεν θα επιτρέπεται να ζητούν από τους υποψηφίους πληροφορίες για τις προηγούμενες αποδοχές τους.
Παράλληλα, οι διαδικασίες επιλογής προσωπικού θα πρέπει να είναι ουδέτερες ως προς το φύλο και απαλλαγμένες από διακρίσεις.
Διαφάνεια μισθών εντός της επιχείρησης
Κατά τη διάρκεια της εργασιακής σχέσης, οι εργαζόμενοι αποκτούν δικαίωμα πρόσβασης σε πληροφορίες για:
- το ατομικό επίπεδο αμοιβής τους,
- τον μέσο μισθό ανδρών και γυναικών που εκτελούν όμοια εργασία ή εργασία ίσης αξίας.
Η έννοια της αμοιβής διευρύνεται και περιλαμβάνει όχι μόνο τον βασικό μισθό αλλά και bonus, επιδόματα, υπερωρίες, παροχές σε είδος και επαγγελματικές συντάξεις.
Οι επιχειρήσεις θα πρέπει να διαθέτουν τεκμηριωμένες μισθολογικές δομές, βασισμένες σε αντικειμενικά και ουδέτερα ως προς το φύλο κριτήρια, όπως δεξιότητες, ευθύνη, προσπάθεια και αρχαιότητα.
Υποχρεωτικοί έλεγχοι για τις μεγάλες επιχειρήσεις
Το νομοσχέδιο προβλέπει υποχρεωτική υποβολή στοιχείων για το μισθολογικό χάσμα σε επιχειρήσεις άνω των 100 εργαζομένων και στους δημόσιους φορείς.
Ειδικότερα:
- επιχειρήσεις με πάνω από 250 εργαζόμενους θα υποβάλλουν στοιχεία κάθε χρόνο,
- επιχειρήσεις με 150-249 εργαζόμενους κάθε τρία χρόνια,
- ενώ για επιχειρήσεις 100-149 εργαζομένων η υποχρέωση ενεργοποιείται από το 2031.
Εάν από τους ελέγχους προκύπτει μισθολογική διαφορά χωρίς αντικειμενική αιτιολόγηση, ο εργοδότης θα υποχρεούται να αναμορφώσει τη μισθολογική δομή της επιχείρησης. Μάλιστα, όταν η απόκλιση ξεπερνά το 5% και δεν διορθώνεται μέσα σε έξι μήνες, θα ενεργοποιείται διαδικασία αξιολόγησης μισθών.
Δικαστική προστασία και συλλογικές συμβάσεις
Το νέο πλαίσιο ενισχύει και τη δικαστική προστασία των εργαζομένων. Όσοι θεωρούν ότι υφίστανται διάκριση θα μπορούν να ζητούν στοιχεία μισθών και να εκπροσωπούνται από τον Συνήγορο του Πολίτη ή συνδικαλιστικές οργανώσεις.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στις συλλογικές συμβάσεις εργασίας, καθώς το υπουργείο επιδιώκει να λειτουργήσουν ως βάση για τη δημιουργία διαφανών μισθολογικών δομών στις επιχειρήσεις.
Κατά την παρουσίαση του νομοσχεδίου, το υπουργείο έκανε λόγο για ένα πλαίσιο που στοχεύει σε «δίκαιη αμοιβή για ίδια εργασία», περισσότερη διαφάνεια στους μισθούς και ισχυρότερα δικαιώματα για τους εργαζόμενους ανεξαρτήτως φύλου.