Τον λένε Κασσάνδρα. Το ξέρει, και δεν το κρύβει. Αλλά, όπως λέει ο ίδιος, η Κασσάνδρα δεν έφερε την καταστροφή· μόνο την έβλεπε να έρχεται. Ο ίδιος θεωρεί χρέος του να προειδοποιεί, ώστε να αποφευχθεί ένα πρόβλημα που θα ταλαιπωρήσει την κοινωνία. Αλλά δεν φοβάται να το αντιμετωπίσει.
Όσοι παρακολουθούν τον Γιάννη Στουρνάρα γνωρίζουν την αισιοδοξία και το πείσμα του. Αντιμετωπίζει τα προβλήματα ως προκλήσεις, όπως όταν κολυμπά κόντρα στα κύματα.
Από μικρός είχε ταλέντο στο κολύμπι, αλλά η οικογένειά του δεν είχε τη δυνατότητα να τον στηρίξει. Σήμερα μαθαίνει τεχνικές κολύμβησης από το Google, φοράει τα γυαλιά κολύμβησης με τα οποία θαυμάζει τον βυθό, και είναι έτοιμος να κολυμπήσει κόντρα στα κύματα. Κάθε φορά, πιο μακριά. Και τα καταφέρνει, διασκεδάζοντας.
Έτσι ήταν και μικρός. Είχε μανία με το διάβασμα, ήταν άριστος μαθητής, αλλά πάντα μέσα στα γέλια και το παιχνίδι. Διάβαζε τα βιβλία που του έφερνε ο πατέρας του, τσαντιζόταν όμως όταν τον διέκοπτε από το παιχνίδι για να τον εξετάσει. Η αριστεία έφερε υποτροφίες που τον οδήγησαν από το Γυμνάσιο Φιλοθέης στο Τμήμα Οικονομικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Αθηνών και στο διδακτορικό της Οξφόρδης.
Το διάβασμα και η αριστεία δεν τον εμπόδισαν να βρει τον μεγάλο έρωτα της ζωής του, τη Λίνα. Ήταν πρωτοετής φοιτητής στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και η Λίνα στην τελευταία τάξη του Γυμνασίου. Σπούδασαν μαζί στην Οξφόρδη· η Λίνα ακολούθησε διαφορετική κατεύθυνση, αποκτώντας διδακτορικό στη νευροφυσιολογία.
«Ο Στουρνάρας ήταν ο πιο κοινωνικός», θυμάται ύστερα από χρόνια ένας από τη μεγάλη παρέα της Οξφόρδης, στην οποία συμμετείχαν φοιτητές, ερευνητές και επισκέπτες καθηγητές από άλλα πανεπιστήμια. Στη στενή παρέα ήταν ο Ευκλείδης Τσακαλώτος, η Ελένη Λουρή και ο Γιώργος Παγουλάτος, ενώ στην ευρύτερη ο Γιώργος Αλογοσκούφης, ο Πάνος Τσακλόγλου και η Λούκα Κατσέλη.
Στην Οξφόρδη της δεκαετίας του '80 κινούνταν μια ολόκληρη γενιά Ελλήνων. Τότε ήταν όλοι, λίγο ή πολύ, στην Αριστερά. Τώρα παραδέχεται ότι τα χρόνια άλλαξαν και όλοι έγιναν πιο ρεαλιστές. Παραμένει θαυμαστής του Κέινς, πιστεύει όμως στην ελεύθερη αγορά και σε μια αρμονική σχέση με το κράτος, που οφείλει να σέβεται τον πολίτη.
Τρίτη θητεία
Στις, 25 Μαΐου 2026, η αρμόδια επιτροπή της Βουλής ενέκρινε κατά πλειοψηφία την ανανέωση της θητείας του στη Διοίκηση της Τράπεζας της Ελλάδος για τρίτη συνεχόμενη φορά — γεγονός πρωτόγνωρο για τον θεσμό.
«Υπέρ» τάχθηκε η Νέα Δημοκρατία· «παρών» δήλωσαν ΠΑΣΟΚ και ΚΚΕ· καταψήφισαν ΣΥΡΙΖΑ, Νέα Αριστερά, Ελληνική Λύση, ΝΙΚΗ και Πλεύση Ελευθερίας. Απαντώντας στην κριτική, υπερασπίστηκε τον εαυτό του με τη συνηθισμένη του ευθύτητα: «Προνομιακές σχέσεις δεν έχω με κανέναν, δεν είχα χορηγούς, αυτοδημιούργητος έφτασα εδώ».
Και επανέλαβε αυτό που έχει γίνει σχεδόν δόγμα του: ότι η ελληνική οικονομία είναι «success story» — προσθέτοντας όμως, αμέσως, ότι δεν επιτρέπεται εφησυχασμός, γιατί ο πληθωρισμός παραμένει επίμονος και η παραγωγικότητα χαμηλή. Το διπλό μήνυμα — το θετικό και η προειδοποίηση — στην ίδια φράση είναι όλος ο Στουρνάρας. Και δεν είναι θέμα ισορροπιών, αισιοδοξίας ή απαισιοδοξίας.
Όπως έχει πει ο ίδιος, παραφράζοντας τον Μπέρτραντ Ράσελ, συνήθως οι απαισιόδοξοι έχουν δίκιο· αν όμως ο κόσμος είναι εκεί που είναι σήμερα, το οφείλει στους αισιόδοξους. Και ο ίδιος επιμένει να ανήκει στους δεύτερους.
Πρόκειται για τον πρώτο Ελληνα κεντρικό τραπεζίτη με τρεις συνεχόμενες θητείες, ξεπερνώντας τον μακροβιότερο διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδας, Ξενοφώντα Ζολώτα. Ο ακαδημαϊκός και πολιτικός Ξενοφών Ζολώτας διετέλεσε τρεις θητείες ως διοικητής της TτE, αλλά όχι συνεχόμενες (1944-1945, 1955-1967 και 1974-1981).
Αντιφάσεις, Κέινς και πολιτική
Η πορεία του περιλαμβάνει αποφάσεις που αρχικά φαίνονται αντιφατικές. Το 2024, σε ανύποπτο χρόνο, είχε πει ότι η θητεία του τελειώνει «σε δυο χρόνια» — σαν να ετοιμαζόταν να αποσυρθεί. Τώρα δέχεται τρίτη θητεία.
Πώς το εξηγεί ένας άνθρωπος που θαυμάζει όσο λίγους τον Κέινς; Μάλλον όπως ο ίδιος ο Κέινς, που όταν ένας δημοσιογράφος του θύμισε ότι «πριν από δύο μήνες μας είπατε άλλα», απάντησε: «Όταν οι συνθήκες αλλάζουν, αλλάζω κι εγώ. Εσείς τι θα κάνατε;».
Οι συνθήκες, λέει σήμερα ο Στουρνάρας, άλλαξαν — και αισθάνεται ότι έχει ακόμη πολλά να προσφέρει, ειδικά στα δύσκολα.
Οι πολιτικές του βλέψεις διακόπηκαν την περίοδο 2012-2014, όταν διετέλεσε υπουργός Οικονομικών. Σε εμάς τους δημοσιογράφους που καλύπταμε το ρεπορτάζ έλεγε: «Θα μείνω στην ιστορία ως ο υπουργός Οικονομικών με τα πιο σκληρά μέτρα λιτότητας».
Το έλεγε με βάρος, καθώς είχε να αντιμετωπίσει σκληρές μάχες στο Eurogroup και την τρόικα για να κρατηθεί η Ελλάδα στο ευρώ. Επί των ημερών του έπεσε το μεγαλύτερο μαχαίρι στις συντάξεις, αυξήθηκε το όριο ηλικίας συνταξιοδότησης, μειώθηκαν τα εφάπαξ, καταργήθηκαν τα δώρα στο Δημόσιο, ψαλιδίστηκαν τα ειδικά μισθολόγια, ενώ ήρθε μια σειρά φόρων με κυριότερο τον ΕΝΦΙΑ.
Ίσως μοιάζει με ειρωνεία, αλλά το πρώτο φλερτ με την πολιτική ξεκίνησε όταν έγινε ειδικός σύμβουλος στο υπουργείο Οικονομικών στα μέσα της δεκαετίας του 1980, και κυρίως όταν διετέλεσε πρόεδρος του Συμβουλίου Οικονομικών Εμπειρογνωμόνων, συμμετέχοντας στις διαδικασίες για την ένταξη της χώρας στην Ευρωζώνη.
Ο γιος του κρυμμένου πατέρα
Για να καταλάβει κανείς τον άνθρωπο, πρέπει να πάει πίσω, σε ένα παιδί που πήγαινε διακοπές στη Μήλο χωρίς να ξέρει γιατί. Ο πατέρας του, λογιστής στο επάγγελμα, ήταν υψηλόβαθμο στέλεχος της Αριστεράς και Γραμματέας του ΕΑΜ Κεντρικής Ελλάδας· ζούσε σε ημιεξορία, εργαζόμενος στα ορυχεία του νησιού.
Ύστερα από πολλά χρόνια κατάλαβε ο Στουρνάρας γιατί πήγαινε, μαζί με τη μητέρα και τα αδέλφια του, στη Μήλο. Η μητέρα του, η Φωτεινή, πήγαινε εκεί για να βλέπει τον σύζυγό της.
Ο Γιάννης Στουρνάρας έμαθε την αλήθεια αφού πέθανε ο πατέρας του. Δεν τους έλειψε τίποτα· δεν υποτιμά όμως τον ρόλο της μητέρας του, καθώς χωρίς αυτήν δεν θα είχε κρατηθεί η οικογένεια.
Πώς έγινε οικονομολόγος
Ο πατέρας του και οι δάσκαλοί του τον προόριζαν για το Πολυτεχνείο. Όμως άλλαξε δρόμο εξαιτίας ενός τυχαίου γεγονότος. Στα δεκαεπτά του, μέσα στη δικτατορία, σε μια μικρή βιβλιοθήκη του κινηματογράφου Δαναός, έπεσε στα χέρια του ένα βιβλίο του Πολωνού οικονομολόγου Μιχάλ Καλέτσκι.
Καθώς το ξεφύλλιζε, ο νεαρός Στουρνάρας διαπίστωσε ότι είχε όλα όσα του άρεσαν: πολιτική οικονομία, μαθηματικά, στατιστική, ιστορία. Τότε ανακοίνωσε ότι θα γίνει οικονομολόγος. Ο πατέρας του θύμωσε αρκετά.
Τελικά, όπως λέει ο ίδιος, «απεδείχθη ότι εγώ είχα δίκιο».
Η Οξφόρδη, η Λίνα και η επιστροφή
Η Οξφόρδη τον έφτιαξε. Το λέει ξανά και ξανά: «Οφείλω πολλά στην Οξφόρδη. Πάρα πολλά». Εκεί ολοκλήρωσε διδακτορικό σε Μαθηματικά–Οικονομικά σε έναν μόλις χρόνο — και πάλι, με την ειλικρίνεια που τον χαρακτηρίζει, το αποδίδει εν μέρει στην τύχη: τα θεωρήματά του αποδείχθηκαν γρήγορα. Έγινε λέκτορας, και έφυγε το άγχος από τον πατέρα του, που φοβόταν για το μέλλον του Γιάννη στην Ελλάδα εξαιτίας του φακέλου του κομμουνιστή. Γι' αυτό επέμενε να παραμείνει στην Αγγλία και να ακολουθήσει ακαδημαϊκή καριέρα.
Ο Στουρνάρας γύρισε στην Ελλάδα για να κάνει τη στρατιωτική του θητεία. Τότε αποφάσισε να μείνει. Η Λίνα διαφωνούσε· ήρθε τελικά έναν χρόνο αργότερα. Όσοι τους γνωρίζουν λένε πως κανείς από τους δύο δεν το μετάνιωσε.
Η νέα του θητεία λήγει το 2032, γιορτάζοντας το 2028, τη χρονιά που η Τράπεζα της Ελλάδος συμπληρώνει εκατό χρόνια. Κασσάνδρα ή όχι, θα συνεχίζει να προειδοποιεί, δίνοντας έμφαση στο δημογραφικό, την παραγωγικότητα, την παιδεία, τη δικαιοσύνη και τη γραφειοκρατία.
Η συνέχεια στο βιβλίο του, μετά τη λήξη της θητείας του.