Μια ματιά στην αναλυτική κίνηση των τραπεζικών μας καρτών αποκαλύπτει μια πικρή αλήθεια για το πορτοφόλι. Λίγα ευρώ για μια πλατφόρμα ταινιών, κάτι ψιλά για μουσική στο αυτοκίνητο, ένα μικρό αντίτιμο για έξτρα χώρο στο κινητό και ένα μηνιαίο πάσο για δωρεάν μεταφορικά στο delivery φαγητού μπορεί να φτάσουν μέχρι έναν καθαρό μισθό το χρόνο, ανάλογα με το καλάθι των συνδρομητικών υπηρεσιών και τη χρήση τους.
Μεμονωμένα, αυτά τα ποσά μοιάζουν αμελητέα. Στο τέλος του μήνα, όμως, το άθροισμά τους προσγειώνει τον καταναλωτή σε μια τελείως διαφορετική πραγματικότητα. Από τους τιμοκαταλόγους των πιο δημοφιλών συνδρομητικών υπηρεσιών και πακέτων προκύπτει ότι τα συγκεκριμένα πάγια μπορεί να φτάσουν για έναν ενήλικα τα 55-60 ευρώ τον μήνα. Το ποσό αυτό σχεδόν υπερδιπλασιάζεται και μπορεί να φτάσει τα 1.450 ευρώ τον χρόνο για μια οικογένεια με δύο παιδιά.
Η παγίδα των «λίγων ευρώ»
Οι συνδρομές εξασφαλίζουν προνόμια και εκπτώσεις σε μεγάλη χρήση μιας υπηρεσίας με λίγα ευρώ. Το πρόβλημα για τον Έλληνα καταναλωτή έχει σχέση των εξόδων αυτών με τον μισθό του. Με τον καθαρό βασικό μισθό στα 772 ευρώ και τον μέσο καθαρό μισθό στον ιδιωτικό τομέα κοντά στα 1.149 ευρώ, το «ψηφιακό καλάθι των συνδρομών» απορροφά δυσανάλογα μεγάλο κομμάτι των απολαβών, σε σχέση με άλλες χώρες στην Ε.Ε.
Όταν οι μισοί μισθωτοί στη χώρα αμείβονται με λιγότερα από 1.000 ευρώ καθαρά, τα μηνιαία «πάγια» στερούν πολύτιμη ευελιξία. Ειδικά σε μια περίοδο που το εισόδημα για την πλειονότητα των νοικοκυριών εξαντλείται πριν τελειώσει ο μήνας.
Οι ανατιμήσεις
Την τελευταία τριετία, οι πλατφόρμες προχωρούν σε διαδοχικές αυξήσεις για να καλύψουν τα κόστη παραγωγής. Την ίδια στιγμή, το "μπλόκο" στο μοίρασμα των κωδικών πρόσβασης μεταξύ φίλων ανάγκασε χιλιάδες χρήστες να πληρώσουν αυτόνομες, ακριβότερες συνδρομές.
Οι τιμές στην Ελλάδα, χωρίς να έχουν ληφθεί συνδρομές για γυμναστήρια ή άλλες δραστηριότητες, όπως και για ΑΙ, κυμαίνονται στα εξής επίπεδα:
- Πλατφόρμες video streaming: Η βασική πρόσβαση χωρίς διαφημίσεις ξεκινά από τα 8,99 ευρώ, ενώ τα τυπικά HD πακέτα αγγίζουν τα 10,99 ευρώ. Για ανάλυση 4K, το κόστος ανεβαίνει στα 13,99 ευρώ τον μήνα. Ακόμη και πλατφόρμες που συστήθηκαν με χαμηλές τιμές γνωριμίας (στα 8,99 ευρώ) έχουν πλέον ευθυγραμμίσει το premium τιμολόγιό τους στα 13,99 ευρώ.
- Υπηρεσίες μουσικής: Η πιο δημοφιλής πλατφόρμα μουσικής στην Ελλάδα, που για χρόνια κόστιζε 6,99 ευρώ, ανέβηκε σταδιακά στα 8,99 ευρώ για το ατομικό πακέτο (αύξηση 28%). Αντίστοιχα, το οικογενειακό πακέτο διαμορφώνεται πλέον στα 14,99 ευρώ.
- Χώρος αποθήκευσης (Cloud): Οι μεγάλες αναλύσεις των κινητών έκαναν το back-up φωτογραφιών σχεδόν υποχρεωτικό. Τα μικρά πακέτα (50GB - 100GB) μένουν χαμηλά, στα 0,99 έως 1,99 ευρώ. Όμως, τα διευρυμένα ή συνδυαστικά πακέτα οικοσυστήματος κοστίζουν πλέον 14,95 ευρώ το ατομικό και φτάνουν τα 22,95 ευρώ το οικογενειακό.
- Συνδρομητική τηλεόραση και αθλητικά: Μετά τις πρόσφατες εγχώριες συμφωνίες για παράλληλη μετάδοση αγώνων, τα πλήρη αθλητικά πακέτα κυμαίνονται μεταξύ 22 και 25 ευρώ τον μήνα.
- Πακέτα τραπεζικών συναλλαγών: Η νεότερη προσθήκη στα μηνιαία έξοδα. Οι συστημικές τράπεζες καθιέρωσαν συνδρομές για τήρηση λογαριασμών και e-banking. Τα βασικά πακέτα ξεκινούν από 0,60 ευρώ τον μήνα, τα μεσαία (με 4-5 δωρεάν πληρωμές) κινούνται στα 1,50 με 2 ευρώ, ενώ τα premium φτάνουν τα 5 ευρώ μηνιαίως, παρέχοντας δωρεάν έναν αριθμό συναλλαγών και υπηρεσιών.
Tα παιδιά και τα πατίνια
Αν ένας ελεύθερος επαγγελματίας συγκρατεί το κόστος κάτω από τα 62 ευρώ, για μια οικογένεια με παιδιά το σκηνικό αλλάζει δραματικά. Οι ανάγκες των εφήβων είναι απόλυτα συνδεδεμένες με το ψηφιακό περιβάλλον: online gaming, passes για αναβαθμίσεις σε παιχνίδια, ξεχωριστά accounts για μουσική και αποθήκευση φωτογραφιών.
Η χρήση ηλεκτρικών πατινιών για τις μετακινήσεις προς το σχολείο ή το φροντιστήριο δεν γίνεται πλέον με χρέωση ανά λεπτό, αλλά με μηνιαία passes. Αυτά εξασφαλίζουν δωρεάν εκκινήσεις και σταθερό χρόνο χρήσης, κοστίζοντας περίπου 10 ευρώ τον μήνα για κάθε παιδί.
Συνολικά, το πάγιο κόστος συνδρομών για κάθε παιδί σχολικής ηλικίας αγγίζει τα 75 ευρώ μηνιαίως. Ας δούμε ένα παράδειγμα μιας τετραμελούς ελληνικής οικογένειας με δύο παιδιά που θέλει να καλύψει τις ανάγκες όλων:
Ψυχαγωγία στο «νέφος»
Απαιτείται ένα premium πακέτο ταινιών (13,99 ευρώ), μια δεύτερη πλατφόρμα περιεχομένου (9,99 ευρώ), ένα οικογενειακό πακέτο μουσικής (14,99 ευρώ) και διευρυμένο cloud backup (9,99 ευρώ). Προσθέστε τη συνδρομητική τηλεόραση για το σπίτι (25 ευρώ), δύο συνδρομές gaming για τα παιδιά (15,98 ευρώ), μια υπηρεσία delivery (3,99 ευρώ), ένα τραπεζικό πακέτο (2 ευρώ), μια εφαρμογή για το online χαρτζιλίκι του παιδιού (1,99 ευρώ) και δύο μηνιαία πάσα για ηλεκτρικά πατίνια (20 ευρώ). Στο παράδειγμα δεν έχουν προστεθεί συνδρομές για κινητή τηλεφωνία, data, internet, γυμναστήρια ή άλλες δραστηριότητες.
Αυτό σημαίνει ότι για το νοικοκυριό:
- Το κόστος διαμορφώνεται στα 120,91 ευρώ τον μήνα.
- Το κόστος αντιστοιχεί σε 1.450,92 ευρώ τον χρόνο.
Η σχέση με τον μισθό
Το ποσό αυτό ξεπερνά κατά πολύ τον καθαρό βασικό μισθό (772 ευρώ) και είναι μεγαλύτερος από τον μέσο μηνιαίο καθαρό μισθό της χώρας (1.149 ευρώ). Ουσιαστικά, μια μέση οικογένεια στην Ελλάδα εργάζεται περίπου 1,3 μήνες τον χρόνο για να πληρώνει τις συνδρομές των μελών της.
Διπλάσιο κόστος
Μια συνδρομή των 10 ή 15 ευρώ έχει το ίδιο ονομαστικό κόστος στην Αθήνα, στο Παρίσι ή στο Μόναχο. Η επίπτωσή της στο διαθέσιμο εισόδημα, όμως, διαφέρει ριζικά.
Για να αποτυπωθεί το πραγματικό βάρος σε ευρωπαϊκό επίπεδο, οι αναλυτές συνήθως εξετάζουν ένα μεγάλο πακέτο συνδρομών. Αυτό, εκτός από τις κλασικές συνδρομές, περιλαμβάνει και το σταθερό/κινητό ίντερνετ, καθώς οι τηλεπικοινωνίες αποτελούν τη βάση για κάθε ψηφιακή υπηρεσία. Στην Ελλάδα, το κόστος αυτό είναι παραδοσιακά υψηλότερο από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, γεγονός που εκτινάσσει τη συνολική δαπάνη στα 118 ευρώ.
Η σύγκριση τεσσάρων χωρών της Ευρωζώνης αποκαλύπτει μια τεράστια απόκλιση:
- Στη Γερμανία, με μέσο καθαρό μισθό τα 2.650 ευρώ, το διευρυμένο καλάθι των 135 ευρώ απορροφά μόλις το 5,1% του εισοδήματος.
- Στην Γαλλία, με μέσο καθαρό μισθό τα 2.530 ευρώ, το αντίστοιχο κόστος των 130 ευρώ αντιπροσωπεύει επίσης το 5,1% των μηνιαίων απολαβών.
- Στην Ιταλία, όπου ο μέσος μισθός υποχωρεί στα 1.750 ευρώ καθαρά, το κόστος των 120 ευρώ απαιτεί το 6,9% του μισθού.
- Στην Ελλάδα, όμως, με τον μέσο καθαρό μισθό στα 1.149 ευρώ, το κόστος του καλαθιού (στα 118 ευρώ) «κλειδώνει» το 10,3% του μισθού.
Το οικονομικό βάρος για τον Έλληνα εργαζόμενο είναι ακριβώς διπλάσιο σε σχέση με έναν Γάλλο ή έναν Γερμανό.
Σωστή χρήση
Η διαπίστωση του υψηλού κόστους δεν σημαίνει ότι πρέπει να καταργήσουμε τα πάντα. Αυτές οι υπηρεσίες προσφέρουν χρηστικότητα, ψυχαγωγία και εκπτώσεις. Απαιτείται, όμως, ένα πλάνο και προσεκτικός υπολογισμός για να βρεθεί το σημείο που τα μικροποσά αθροίζουν σε μεγαλύτερο ποσό από ό,τι αντέχει η τσέπη μας. Το πλάνο αυτό περιλαμβάνει:
- Τακτική «On-Off» στις πλατφόρμες περιεχομένου: Δεν υπάρχει λόγος να πληρώνονται ταυτόχρονα τρία διαφορετικά streaming video. Ο καταναλωτής μπορεί να ενεργοποιεί μία υπηρεσία, να βλέπει τις σειρές που τον ενδιαφέρουν και να τη διακόπτει τον επόμενο μήνα, μεταφερόμενος σε μια ανταγωνιστική.
- Αξιοποίηση οικογενειακών πακέτων: Τα κοινά οικογενειακά σχήματα (family πακέτα) στη μουσική, στο cloud ή στα τραπεζικά προγράμματα προσφέρουν μείωση του κόστους ανά χρήστη που αγγίζει ακόμη και το 40%.
- Εποχικός έλεγχος για τα πατίνια: Οι συνδρομές για ηλεκτρικά πατίνια έχουν νόημα τους μήνες με καλό καιρό. Μπορούν να απενεργοποιούνται κατά τη διάρκεια του χειμώνα.