Τέσσερις καθοριστικές παρεμβάσεις- ανάχωμα στην επέκταση του «κόκκινου» ιδιωτικού χρέους (ξεπερνάει τα 240 δισ. ευρώ) πρόκειται να τεθούν σε εφαρμογή εντός του Ιουνίου, προεξάρχουσας της νέας έκτακτης ρύθμισης των 72 δόσεων, η οποία δίνει μια ακόμα ευκαιρία στους ληξιπρόθεσμους οφειλέτες να ρυθμίσουν, με ευνοϊκούς όρους τα χρέη που δημιούργησαν σε Εφορία και Ασφαλιστικά Ταμεία, μέχρι την 31η Δεκεμβρίου 2023.
Σημαντικές και οι επικείμενες αλλαγές στον εξωδικαστικό μηχανισμό, με διεύρυνση της περιμέτρου ένταξης στο σχήμα, θέτοντας νέο όριο οφειλών τις 5.000 ευρώ από 10.000 που ισχύσει σήμερα.
Την δέσμη των μέτρων για την εξομάλυνση του μείζονος προβλήματος της υπερχρέωσης των νοικοκυριών συμπληρώνουν η αποδέσμευση τραπεζικών λογαριασμών υπό προϋποθέσεις καθώς και οι νέες αλλαγές στο πλαίσιο προστασίας της πρώτης κατοικίας.
Έως το τέλος Ιουνίου αναμένεται να ολοκληρωθούν και οι διαγωνιστικές διαδικασίες για τον Φορέα Απόκτησης και Επαναμίσθωσης Ακινήτων, η λειτουργία του οποίου υπολογίζεται στα τέλη Φθινοπώρου.
- Η πλατφόρμα για τη νέα ρύθμιση των 72 δόσεων για χρέη προς την Εφορία και τον ΕΦΚΑ αναμένεται να ανοίξει έως το τέλος τρέχοντος μηνός, και θα δίνει τη δυνατότητα ένταξης σε οφειλέτες με ληξιπρόθεσμες οφειλές που έχουν βεβαιωθεί έως τις 31 Δεκεμβρίου 2023. Βασική προϋπόθεση είναι οι νεότερες υποχρεώσεις, δηλαδή όσες δημιουργήθηκαν μετά την 1η Ιανουαρίου 2024, να έχουν εξοφληθεί ή να έχουν ρυθμιστεί και να εξοφλούνται κανονικά. Το ελάχιστο ποσό μηνιαίας δόσης ορίζεται στα 30 ευρώ, ενώ η βασική οφειλή επιβαρύνεται με σταθερό ετήσιο επιτόκιο 5,84%.
- Παράλληλα, προβλέπονται συγκεκριμένες προϋποθέσεις συνέπειας. Ο οφειλέτης θα πρέπει να έχει υποβάλει τις δηλώσεις φορολογίας εισοδήματος των τελευταίων πέντε ετών, εφόσον έχει λήξει η σχετική προθεσμία, να μην έχει καταδικαστεί αμετάκλητα για φοροδιαφυγή ή λαθρεμπορία και να έχει τακτοποιήσει τυχόν άλλες ληξιπρόθεσμες οφειλές που δεν εντάσσονται στη συγκεκριμένη ρύθμιση. Όσο η ρύθμιση τηρείται, παρέχονται σημαντικά ευεργετήματα, όπως φορολογική ενημερότητα, αναστολή αναγκαστικών μέτρων είσπραξης και αναστολή ποινικής δίωξης για χρέη προς το Δημόσιο.
- Το νέο πλαίσιο του Εξωδικαστικού Μηχανισμού για οφειλές προς το Δημόσιο και τα ασφαλιστικά ταμεία, δίνει τη δυνατότητα ένταξης σε οφειλέτες με χρέη άνω των 5.000 ευρώ, διευρύνοντας έτσι την πρόσβαση σε ένα εργαλείο που μέχρι σήμερα αφορούσε οφειλές άνω των 10.000 ευρώ. Μέσω του εξωδικαστικού, τα χρέη μπορούν να αποπληρωθούν ακόμα και σε έως 240 μηνιαίες δόσεις, με σταθερό επιτόκιο 3%.Σε αντίθεση με τη ρύθμιση των 72 δόσεων, ο εξωδικαστικός μηχανισμός λαμβάνει υπόψη τη συνολική οικονομική εικόνα του οφειλέτη.
- Εξετάζονται εισοδήματα, περιουσιακά στοιχεία, τραπεζικές καταθέσεις, λοιπές υποχρεώσεις και πραγματική δυνατότητα αποπληρωμής. Για τον λόγο αυτό, η ένταξη προϋποθέτει συναίνεση στην άρση του τραπεζικού και φορολογικού απορρήτου. Το πλεονέκτημα της διαδικασίας είναι ότι, σε συγκεκριμένες περιπτώσεις, μπορεί να προβλεφθεί όχι μόνο μακροχρόνια αποπληρωμή, αλλά και μερική διαγραφή τόκων, προσαυξήσεων ή ακόμη και μέρους της βασικής οφειλής.
- Φορολογούμενοι και επιχειρήσεις με δεσμευμένους λογαριασμούς λόγω ληξιπρόθεσμων οφειλών θα μπορούν να τους «ξεμπλοκάρουν» καταβάλλοντας το 25% της συνολικής οφειλής και ρυθμίσουν το υπόλοιπο ποσό. Η δυνατότητα αυτή παρέχεται άπαξ και αποσκοπεί στη διατήρηση ενός ελάχιστου επιπέδου ρευστότητας για την κάλυψη λειτουργικών αναγκών, ιδίως για μικρομεσαίες επιχειρήσεις και ελεύθερους επαγγελματίες.
Πρώτη κατοικία
- Εισάγονται νέες στοχευμένες διαδικασίες για την προστασία της πρώτης κατοικίας μέσω του εξωδικαστικού μηχανισμού: Σε αντίθεση με το ισχύον πλαίσιο, όπου λαμβάνεται υπόψη το σύνολο των οφειλών και της περιουσίας, η νέα διαδικασία εστιάζει μόνο στην αξία της πρώτης κατοικίας, χωρίς να συνυπολογίζεται υποχρεωτικά το σύνολο της περιουσίας τους. Η ρύθμιση θα βασίζεται στην εμπορική αξία του ακινήτου και στην πραγματική δυνατότητα αποπληρωμής του οφειλέτη, επιτρέποντας χαμηλότερες δόσεις και, όπου δικαιολογείται, μεγαλύτερα «κουρέματα» οφειλών. Το ύψος της οφειλής θα καθορίζεται από την αξία της περιουσίας του οφειλέτη και τα εισοδήματά του, ενώ η πρόταση θα υπολογίζεται μέσω αλγορίθμου που θα εξετάζει μόνο την αξία της κύριας κατοικίας, διασφαλίζοντας χαμηλότερες μηνιαίες δόσεις και μεγαλύτερο «κούρεμα». Η υπόλοιπη περιουσία θα ρευστοποιείται μέσω πλειστηριασμών, με τα έσοδα να κατευθύνονται στην αποπληρωμή των λοιπών χρεών.
Στην τελική ευθεία
Στην τελική του φάση εισέρχεται και ο διεθνής διαγωνισμός για τον Φορέα Απόκτησης και Επαναμίσθωσης Ακινήτων. Μέχρι τα τέλη Ιουνίου πρόκειται να ολοκληρωθούν οι διαδικασίες υποβολής των δεσμευτικών προσφορών και η ανάδειξη του επενδυτή.
Ο φορέας προγραμματίζεται να τεθεί σε πλήρη λειτουργία έως τα τέλη του φθινοπώρου. Ο νέος μηχανισμός αφορά ευάλωτα νοικοκυριά που βρίσκονται σε οικονομικό αδιέξοδο και κινδυνεύουν να χάσουν την κύρια κατοικία τους, καθώς αδυνατούν πλέον να εξυπηρετήσουν οποιαδήποτε ρύθμιση οφειλών. Ο Φορέας θα αγοράζει την κύρια κατοικία του ευάλωτου οφειλέτη με έκπτωση περίπου 30% επί της εμπορικής του αξίας και στη συνέχεια θα του την επαναμισθώνει, επιτρέποντάς του να παραμείνει στο σπίτι του με επιδοτούμενο ενοίκιο.
Η κρατική επιδότηση εκτιμάται ότι θα κυμαίνεται από 70 έως 210 ευρώ τον μήνα, ενώ η διάρκεια της μίσθωσης θα μπορεί να φτάνει έως και τα 12 χρόνια. Στη λήξη της 12ετίας (ή και νωρίτερα αν ανακάμψει οικονομικά), ο οφειλέτης έχει το αποκλειστικό δικαίωμα να αγοράσει πίσω το σπίτι του στην τρέχουσα εμπορική του αξία (ή στο 70% αυτής, αναλόγως των τελικών ρυθμίσεων), εφόσον ήταν συνεπής στην καταβολή των ενοικίων.