Ισχυρές επιδόσεις της ελληνικής οικονομίας μετά την πανδημία καταγράφει η έκθεση χώρας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την Ελλάδα το 2026, επισημαίνοντας ωστόσο ότι η χώρα εξακολουθεί να αντιμετωπίζει διαρθρωτικές αδυναμίες που περιορίζουν τη μακροπρόθεσμη σύγκλιση με την υπόλοιπη Ευρώπη.
Η Ελλάδα εμφανίζεται να αναπτύσσεται με ρυθμούς υψηλότερους από τον μέσο όρο της ΕΕ, να μειώνει σημαντικά το δημόσιο χρέος και να ενισχύει τις επενδύσεις, κυρίως μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης. Παράλληλα, όμως, η Επιτροπή προειδοποιεί ότι το παραγωγικό μοντέλο παραμένει υπερβολικά εξαρτημένο από κλάδους χαμηλής προστιθέμενης αξίας, ενώ η χαμηλή παραγωγικότητα, το υψηλό έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών και οι αδυναμίες στη Δικαιοσύνη και στη δημόσια διοίκηση εξακολουθούν να επιβαρύνουν την ανταγωνιστικότητα.
Ανάπτυξη πάνω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο
Η Κομισιόν σημειώνει ότι το πραγματικό ΑΕΠ αυξήθηκε κατά μέσο όρο 2,1% ετησίως την περίοδο 2023-2025, έναντι περίπου 1% στην ΕΕ. Για το 2026 προβλέπεται ανάπτυξη 1,8%, με μοχλούς τις επενδύσεις και την κατανάλωση, αν και η Επιτροπή εκτιμά ότι η ενεργειακή κρίση θα επιβαρύνει την οικονομική δραστηριότητα μέσα στη χρονιά. Το 2027 ο ρυθμός εκτιμάται ότι θα επιβραδυνθεί στο 1,6%, καθώς θα ολοκληρώνεται η εφαρμογή του Ταμείου Ανάκαμψης.
Η Ελλάδα συγκαταλέγεται στις πέντε πρώτες χώρες της ΕΕ ως προς την απορρόφηση πόρων συνοχής την περίοδο 2021-2027, ενώ το Ταμείο Ανάκαμψης εκτιμάται ότι θα ενισχύσει το ελληνικό ΑΕΠ κατά σχεδόν 4,5% το 2026 σε σχέση με ένα σενάριο χωρίς τις σχετικές παρεμβάσεις.
Παρά τη βελτίωση, η οικονομία δεν έχει ακόμη καλύψει τις απώλειες της κρίσης χρέους. Το πραγματικό ΑΕΠ το 2025 παραμένει σχεδόν 14% χαμηλότερο από το επίπεδο του 2008, ενώ το κατά κεφαλήν εισόδημα αντιστοιχεί μόλις στο 68,4% του μέσου όρου της ΕΕ. Η μακροπρόθεσμη πραγματική ανάπτυξη εκτιμάται γύρω στο 1,5%, οριακά πάνω από τον μέσο όρο της ΕΕ, γεγονός που υποδηλώνει αργή σύγκλιση.
Μειώνεται το χρέος, παραμένει υψηλό το εξωτερικό έλλειμμα
Η έκθεση καταγράφει σημαντική αποκλιμάκωση του δημόσιου χρέους, το οποίο μειώθηκε στο 146,1% του ΑΕΠ το 2025 -σχεδόν 43 ποσοστιαίες μονάδες χαμηλότερα από την προ-πανδημίας κορύφωσή του (το 2018). Η Επιτροπή προβλέπει περαιτέρω μείωση στο 140,7% το 2026 και στο 134,4% το 2027, χάρη σε υψηλά πρωτογενή πλεονάσματα, ισχυρή ονομαστική ανάπτυξη και συνετή διαχείριση του χρέους (περιλαμβανομένων πρόωρων αποπληρωμών). Το χρέος, ωστόσο, παραμένει το υψηλότερο στην ΕΕ.
Το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών εξακολουθεί να αποτελεί βασική αδυναμία. Το έλλειμμα περιορίστηκε στο 5,7% του ΑΕΠ το 2025, αλλά η Κομισιόν θεωρεί ότι παραμένει υψηλό, αντανακλώντας τη χαμηλή μη-κοστολογική ανταγωνιστικότητα της οικονομίας και την εξάρτηση από εισαγωγές.
Η Επιτροπή τονίζει ότι η οικονομία συνεχίζει να στηρίζεται σε τομείς χαμηλής προστιθέμενης αξίας, όπως ο τουρισμός και η γεωργία, καθώς και σε μικρομεσαίες επιχειρήσεις με περιορισμένη διεθνή παρουσία και αδυναμία επίτευξης οικονομιών κλίμακας.
Επενδυτικό κενό και χαμηλή παραγωγικότητα
Η Κομισιόν αναγνωρίζει ότι το επενδυτικό κενό έναντι της ΕΕ έχει μειωθεί στο μισό από το 2018, καθώς ο λόγος επενδύσεων προς ΑΕΠ αυξήθηκε από 11,3% σε 16,9% το 2025, με τις επενδύσεις σε μηχανολογικό εξοπλισμό να ξεπερνούν τον μέσο όρο της ΕΕ από το 2022. Ωστόσο, οι επενδύσεις σε διανοητική ιδιοκτησία παραμένουν χαμηλές, περιορίζοντας την καινοτομία και την παραγωγικότητα.
Η παραγωγικότητα εργασίας αντιστοιχεί μόλις στο 54,6% του μέσου όρου της ΕΕ, παρά το γεγονός ότι οι εργαζόμενοι στην Ελλάδα καταγράφουν τις περισσότερες ώρες εργασίας ανά απασχολούμενο στην Ένωση.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στις αδυναμίες του εκπαιδευτικού συστήματος και στην αναντιστοιχία δεξιοτήτων. Η Επιτροπή σημειώνει ότι το 80% των επιχειρήσεων δηλώνει πως η έλλειψη εξειδικευμένου προσωπικού αποτελεί εμπόδιο για επενδύσεις, ενώ η συμμετοχή ενηλίκων στη διά βίου μάθηση παραμένει χαμηλή. Επισημαίνεται επίσης ότι η έλλειψη επαρκών δομών φροντίδας παιδιών και ηλικιωμένων περιορίζει την είσοδο των γυναικών στην αγορά εργασίας.
Στεγαστική κρίση και άνοδος τιμών
Η έκθεση αφιερώνει σημαντικό μέρος στο στεγαστικό. Οι τιμές κατοικιών αυξήθηκαν κατά 7,8% το 2025, μετά από άνοδο 9,1% το 2024, ενώ τιμές και ενοίκια αυξάνονται ταχύτερα από τα εισοδήματα. Παρά την απουσία «φούσκας» τροφοδοτούμενης από πιστώσεις, η Επιτροπή διακρίνει ενδείξεις υπερτίμησης.
Οι πιέσεις αποδίδονται τόσο στην ισχυρή ζήτηση όσο και στη χαμηλή προσφορά, έπειτα από χρόνια υποεπένδυσης στην οικοδομή. Η ξένη ζήτηση -που είχε ενισχυθεί από το πρόγραμμα golden visa- μετριάστηκε το 2025 χάρη στην αυστηροποίηση των κανόνων golden visa και βραχυχρόνιας μίσθωσης. Παρότι η επενδυτική δραστηριότητα στην κατοικία αυξάνεται από το 2020, παραμένει περίπου στο 60% του μέσου όρου της ΕΕ.
Παράλληλα, η στεγαστική κρίση βαθαίνει τις περιφερειακές ανισότητες, καθώς η πρόσβαση σε προσιτή κατοικία διαφέρει σημαντικά μεταξύ αστικών και αγροτικών περιοχών.
«Βαρίδι» τα κόκκινα δάνεια και η Δικαιοσύνη
Παρότι οι δείκτες μη εξυπηρετούμενων δανείων των τραπεζών μειώθηκαν περαιτέρω το 2025, η Κομισιόν σημειώνει ότι το συνολικό απόθεμα «κόκκινων» δανείων στην οικονομία παραμένει ουσιαστικά αμετάβλητο, αν συνυπολογιστούν τα δάνεια που διαχειρίζονται οι servicers, συνεχίζοντας να επιβαρύνει τους ισολογισμούς του ιδιωτικού τομέα. Στο τέλος του 2025 οι servicers διαχειρίζονταν δάνεια ύψους 80 δισ. ευρώ, που αντιστοιχούν στο 32,2% του ΑΕΠ.
Η Επιτροπή εντοπίζει ως βασικά εμπόδια την ελλιπή πληροφόρηση για την κατάσταση των εκπλειστηριαζόμενων ακινήτων, τη μεγάλη διάρκεια της δικαστικής επίλυσης διαφορών μετά τους πλειστηριασμούς και τις καθυστερήσεις στην καταγραφή συναλλαγών στο Κτηματολόγιο. Υπογραμμίζει επίσης ότι το δικαστικό σύστημα εξακολουθεί να χαρακτηρίζεται από χρονοβόρες διαδικασίες και ανεπαρκή ή ασύμβατη ψηφιοποίηση, παρά τις πρόσφατες μεταρρυθμίσεις.
Επιχειρηματικό περιβάλλον: Πρόοδος, αλλά παραμένουν τα εμπόδια
Η Κομισιόν αναγνωρίζει πρόοδο στην ψηφιοποίηση του κράτους και στη διευκόλυνση ίδρυσης επιχειρήσεων -η Ελλάδα είναι από τις κορυφαίες χώρες της ΕΕ στην εγγραφή επιχειρήσεων, με τρεις διαδικασίες και ολοκλήρωση σε τρεις-τέσσερις ημέρες. Ωστόσο, τονίζει ότι οι διοικητικές και ρυθμιστικές επιβαρύνσεις, καθώς και η αδειοδότηση σε αρκετούς κλάδους, παραμένουν αποτρεπτικές.
Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, το 89% των ελληνικών επιχειρήσεων θεωρεί τη ρύθμιση επενδυτικό εμπόδιο, έναντι 69% στην ΕΕ. Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στα υψηλά εμπόδια εισόδου σε επαγγελματικές υπηρεσίες (δικηγόροι, αρχιτέκτονες, μηχανικοί, λογιστές) και στο λιανεμπόριο, καθώς και στις χρονοβόρες περιβαλλοντικές αδειοδοτήσεις.
Η Επιτροπή σημειώνει ότι μόλις περίπου το 20% της ελληνικής επικράτειας καλύπτεται σήμερα από εγκεκριμένα τοπικά πολεοδομικά σχέδια, με στόχο μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης η κάλυψη να επεκταθεί στο ~80% των δημοτικών ενοτήτων.
Ασθενής καινοτομία και ψηφιακή υστέρηση
Παρά την άνθηση του οικοσυστήματος νεοφυών επιχειρήσεων -πάνω από 90 startups άντλησαν 555 εκατ. ευρώ το 2024, αύξηση 15%- οι επενδύσεις venture capital παραμένουν αρκετά κάτω από τον μέσο όρο της ΕΕ. Η εταιρική επένδυση σε έρευνα και ανάπτυξη αντιστοιχεί στο 0,9% του ΑΕΠ, έναντι 1,5% στην ΕΕ.
Η Κομισιόν διαπιστώνει χαμηλή διασύνδεση πανεπιστημίων και επιχειρήσεων, περιορισμένη εμπορική αξιοποίηση της έρευνας και κατακερματισμένη διακυβέρνηση της ερευνητικής πολιτικής. Χαρακτηριστικά, μόλις το 8,93% των επιχειρήσεων στην Ελλάδα χρησιμοποιούσε τεχνολογίες τεχνητής νοημοσύνης το 2025, έναντι σχεδόν 20% (19,95%) στην ΕΕ.
Ενεργειακή μετάβαση και εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα
Η Επιτροπή αναγνωρίζει την πρόοδο στις ανανεώσιμες πηγές και στις διασυνδέσεις, με το Ταμείο Ανάκαμψης να έχει αποδώσει πάνω από 7,5 GW νέας εγκατεστημένης ισχύος ΑΠΕ. Ζητά όμως επιτάχυνση στην αποθήκευση ενέργειας, μεγαλύτερη διείσδυση υπεράκτιας αιολικής ισχύος και επαναβαθμονόμηση των ενεργειακών φόρων για να ενισχυθεί η ηλεκτροκίνηση.
Παράλληλα, τονίζεται ότι η οικονομία παραμένει σε μεγάλο βαθμό εξαρτημένη από τα ορυκτά καύσιμα, γεγονός που την καθιστά ευάλωτη σε ενεργειακές διαταραχές. Χαρακτηριστικά, για να αντιμετωπιστεί η αύξηση των τιμών καυσίμων που προκάλεσε ο πόλεμος κατά του Ιράν, εισήχθη προσωρινό πακέτο στήριξης ύψους περίπου 0,2% του ΑΕΠ (Απρίλιος-Μάιος 2026), με επιδότηση πετρελαίου, στοχευμένο fuel-pass και στήριξη για λιπάσματα και μεταφορές. Ο τομέας των μεταφορών παραμένει ο κύριος εκπομπός αερίων του θερμοκηπίου.
Δημογραφικό και κλιματική κρίση
Η έκθεση επισημαίνει ότι η γήρανση του πληθυσμού και η μείωση του εργατικού δυναμικού αποτελούν σημαντική απειλή για τη μακροπρόθεσμη ανάπτυξη. Ο πληθυσμός εργασιακής ηλικίας προβλέπεται να μειωθεί κατά περίπου το ένα τρίτο έως το 2070, ενώ το δημογραφικό επιβαρύνει ιδιαίτερα τις περιφερειακές περιοχές, με ελλείψεις εργατικού δυναμικού κυρίως στον τουρισμό και την οικοδομή.
Παράλληλα, η κλιματική αλλαγή αυξάνει το οικονομικό κόστος, με την Ελλάδα να συγκαταλέγεται στις πλέον εκτεθειμένες χώρες της ΕΕ σε πλημμύρες, καύσωνες, πυρκαγιές και ξηρασία. Η Επιτροπή υπογραμμίζει ότι οι ετήσιες επενδυτικές ανάγκες για προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή -ιδιαίτερα σε υποδομές ύδρευσης λόγω της έντονης λειψυδρίας- είναι από τις υψηλότερες στην Ευρώπη, ενώ το κενό ιδιωτικής ασφάλισης έναντι φυσικών καταστροφών παραμένει μεγάλο.