Εσωσε τις τράπεζες οι οποίες παίρνουν, πλέον, «καθαρό» πιστοποιητικό υγείας από την Κομισιόν. Ομως, το σχέδιο «Ηρακλής» υλοποιείται με σοβαρά προβλήματα και καθυστερήσεις και τα «κόκκινα» δάνεια που έφυγαν από τους τραπεζικούς ισολογισμούς εξακολουθούν να δηλητηριάζουν την πραγματική οικονομία.
Εξι χρόνια μετά την έναρξη του σχεδίου «Ηρακλής», η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκπέμπει τις πιο ηχηρές προειδοποιήσεις για την προβληματική του υλοποίηση, τονίζοντας, μεταξύ άλλων, ότι ούτε οι μεταρρυθμίσεις του περασμένου καλοκαιριού έχουν επιταχύνει ουσιωδώς την αναγκαστική εκτέλεση, ενώ οι τιτλοποιήσεις του «Ηρακλή» θα εγγράψουν νέες ζημιές εξαιτίας της απόφασης του Αρείου Πάγου για τον υπολογισμό των τόκων στα δάνεια που έχουν ρυθμισθεί με τον νόμο Κατσέλη.
Ιστορικό χαμηλό στα μη εξυπηρετούμενα δάνεια των τραπεζών
Στην έκθεση για την εις βάθος αξιολόγηση της ελληνικής οικονομίας που δημοσίευσε προχθές, με την οποία για πρώτη φορά η Ελλάδα παύει να κατατάσσεται μεταξύ των ευρωπαϊκών οικονομιών με ανισορροπίες, η Κομισιόν αναγνωρίζει την εξυγίανση των χαρτοφυλακίων των τραπεζών.
Η ποιότητα του ενεργητικού στις ελληνικές τράπεζες συνέχισε να ενισχύεται, τονίζει. Τον Σεπτέμβριο του 2025, ο δείκτης μη εξυπηρετούμενων δανείων (ΜΕΔ) διαμορφώθηκε στο 2,8%, κατά 0,6 ποσοστιαίες μονάδες χαμηλότερα από τον Σεπτέμβριο του 2024. Πρόκειται για το χαμηλότερο επίπεδο του δείκτη ΜΕΔ από την ένταξη της Ελλάδας στην ευρωζώνη και για σημαντική βελτίωση από την κορύφωση του 2016, όταν ο δείκτης ΜΕΔ έφτασε το 47,4%.
Καταλύτης ο «Ηρακλής»
Ο κύριος κινητήριος μοχλός αυτής της μείωσης ήταν οι τιτλοποιήσεις που πραγματοποιήθηκαν στο πλαίσιο του Ελληνικού Σχεδίου Προστασίας Περιουσιακών Στοιχείων (HAPS/«Ηρακλής»), με την παροχή κρατικών εγγυήσεων στους τίτλους υψηλής εξασφάλισης (senior).
Από το 2019 έως το 2025, ολοκληρώθηκαν συνολικά 23 συναλλαγές του προγράμματος «Ηρακλής», οι οποίες περιελάμβαναν δάνεια αξίας 58 δισ. ευρώ (μικτή λογιστική αξία), ενώ χρησιμοποιήθηκαν κρατικές εγγυήσεις ύψους 21,5 δισ. ευρώ. Μέχρι τα τέλη του 2025, το απόθεμα των ανεξόφλητων εγγυήσεων είχε μειωθεί στα 17,1 δισ. ευρώ.
Το πρόγραμμα επέτρεψε στις τράπεζες να επιταχύνουν την εξυγίανση των ισολογισμών τους και να επικεντρωθούν εκ νέου στη χρηματοδότηση της οικονομίας.
Αρχισαν τα δύσκολα
Ωστόσο, όπως τονίζει η Επιτροπή, μετά την ολοκλήρωση των τελευταίων τιτλοποιήσεων του προγράμματος «Ηρακλής», ο ρυθμός μείωσης των ΜΕΔ επιβραδύνθηκε.
Πιο πρόσφατα, η πτώση του δείκτη ΜΕΔ των τραπεζών οφείλεται κυρίως στην ισχυρή πιστωτική επέκταση και σε λίγες πωλήσεις χαρτοφυλακίων, ενώ η οργανική διευθέτηση συνέχισε να έχει μόνο οριακή σημασία, παρά τις σχετικά συγκρατημένες εισροές νέων ΜΕΔ τα τελευταία δύο χρόνια.
Αν και η ποιότητα του ενεργητικού έχει βελτιωθεί σημαντικά, τα επίπεδα των ΜΕΔ στην Ελλάδα παραμένουν πάνω από τον μέσο όρο της ΕΕ (1,9% τον Σεπτέμβριο του 2025), ενώ οι δείκτες κάλυψης των ΜΕΔ κυμαίνονται σε γενικές γραμμές στα ίδια επίπεδα με τον μέσο όρο της ΕΕ.
Ειδικότερα, τα επίπεδα των ΜΕΔ για τα νοικοκυριά ήταν τα υψηλότερα στην ΕΕ. Τον Ιούνιο του 2025, οι υψηλότερες συγκεντρώσεις ΜΕΔ σε σημαντικούς κλάδους, όπως μετρώνται από τους δείκτες ΜΕΔ, παρατηρήθηκαν στη γεωργία (17,2%), στις υπηρεσίες εστίασης (12,9%), στο εμπόριο (6,4%), στις κατασκευές (5,0%) και στη μεταποίηση (4,8%).
Στο εξής, επισημαίνει η Κομισιόν, οι τράπεζες προτίθενται να στρέψουν την προσοχή τους σε οργανικές ενέργειες και να συνεχίσουν να χρησιμοποιούν σποραδικά μη οργανικές ενέργειες για να διατηρήσουν τα επίπεδα των ΜΕΔ εντός των στόχων των επιχειρηματικών τους σχεδίων.
«Βαρίδι» τα δάνεια που διαχειρίζονται οι servicers
Μετά την αρχική επιτυχία του «Ηρακλή», το πρόβλημα των «κόκκινων» δανείων έχει μεταφερθεί μακριά από τις τράπεζες και η διευθέτησή τους από τους servicers προχωρά με πολύ αργούς ρυθμούς.
Η διευθέτηση των ΜΕΔ εκτός του τραπεζικού τομέα παρέμεινε αργή, τονίζει η Κομισιόν, με τα παλαιά χαρτοφυλάκια ΜΕΔ να συνεχίζουν να επιβαρύνουν την οικονομία. Ενα μεγάλο μέρος των ανοιγμάτων σε ΜΕΔ που αποχώρησαν από τις τράπεζες μέσω τιτλοποιήσεων και απευθείας πωλήσεων μεταβιβάστηκε σε εταιρείες διαχείρισης πιστώσεων, οι οποίες διαχειρίζονταν χρέη ύψους 80 δισ. ευρώ τον Δεκέμβριο του 2025. Πρόκειται για αύξηση της τάξεως των 5 δισ. ευρώ σε σχέση με τους προηγούμενους 12 μήνες, η οποία αντανακλά σε μεγάλο βαθμό το τελικό κύμα των μεγάλων τιτλοποιήσεων.
Ωστόσο, ακόμη και αν εξαιρεθεί αυτή η εφάπαξ επίδραση, ο ρυθμός της διευθέτησης παραμένει υποτονικός. Ο κύριος όγκος αυτού του χρέους εξακολουθεί να είναι μη εξυπηρετούμενος και οι εταιρείες διαχείρισης πιστώσεων αντιμετωπίζουν δικαστικά εμπόδια, κυρίως στις διαδικασίες ρευστοποίησης, δηλαδή στους πλειστηριασμούς.
Τα business plans δεν τηρούνται
Ως συνέπεια, πολλά χαρτοφυλάκια που τιτλοποιήθηκαν στο πλαίσιο του προγράμματος «Ηρακλής» συνέχισαν να παρουσιάζουν χαμηλότερες αποδόσεις σε σχέση με τα επιχειρηματικά τους σχέδια, κυρίως λόγω των χαμηλότερων του αναμενόμενου ανακτήσεων από ρευστοποιήσεις εξασφαλίσεων.
Η απόφαση του Αρείου Πάγου το 2026, η οποία αναθεώρησε τον υπολογισμό των τόκων για τους δανειολήπτες στους οποίους χορηγήθηκε προστασία από την αφερεγγυότητα βάσει του νόμου 3869/2010 (νόμος Κατσέλη), είναι πιθανό να επηρεάσει περαιτέρω αρνητικά την απόδοση του προγράμματος «Ηρακλής». Η απόδοση του προγράμματος θα επηρεαστεί επίσης από την εθελοντική μετατροπή των δανείων που είναι σε ελβετικό φράγκο.
Μεταρρύθμιση χωρίς τα αναμενόμενα αποτελέσματα
Τον Ιούλιο του 2025, η κυβέρνηση εισήγαγε μέτρα με στόχο τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας των δικαστικών διαδικασιών και την αντιμετώπιση των σημείων συμφόρησης και των καθυστερήσεων στην αναγκαστική εκτέλεση.
Παρ’ όλα αυτά, επισημαίνει η Κομισιόν, τα πρόσφατα δεδομένα δείχνουν ότι η διευθέτηση των ΜΕΔ παραμένει νωθρή. Το υψηλό ποσοστό άγονων πλειστηριασμών και η περιορισμένη συμμετοχή τρίτων ενδέχεται να συνδέονται με την υπερβολικά μεγάλη διάρκεια της δικαστικής επίλυσης διαφορών μετά τον πλειστηριασμό, καθώς και με τις καθυστερήσεις στην καταχώριση των συναλλαγών στο κτηματολόγιο.
Αυτό έχει επίσης αρνητικό αντίκτυπο στην προσφορά κατοικιών, καθώς πολλά ακίνητα παραμένουν δεσμευμένα κατά τη διάρκεια παρατεταμένων διαδικασιών αναγκαστικής εκτέλεσης χρεών, αλλά συχνά μένουν εκτός αγοράς για μεγάλο χρονικό διάστημα ακόμη και μετά από επιτυχημένους πλειστηριασμούς.
Η αποτελεσματική αναδιάρθρωση του χρέους από τις εταιρείες διαχείρισης πιστώσεων και η αποδοτική λειτουργία της αναγκαστικής εκτέλεσης χρεών είναι θεμελιώδους σημασίας για τη μείωση του ιδιωτικού χρέους, καταλήγει η Επιτροπή.
Χρέη δύο ταχυτήτων
Σχετικά με την εξέλιξη της δανειακής επιβάρυνσης του ιδιωτικού τομέα, η Κομισιόν σημειώνει ότι κινείται με δύο ταχύτητες:
- Για τα νοικοκυριά, η απομόχλευση συνεχίζεται, με τον δείκτη χρέους προς το ΑΕΠ να εκτιμάται ότι μειώθηκε περαιτέρω κατά περίπου 1,5 ποσοστιαία μονάδα, φτάνοντας στο 37,5% το 2025. Οι προβλέψεις δείχνουν ότι το χρέος των νοικοκυριών θα συνεχίσει να μειώνεται σταδιακά.
- Αντίθετα, ο δείκτης χρέους των μη χρηματοπιστωτικών επιχειρήσεων αυξήθηκε κατά 2 ποσοστιαίες μονάδες στο 57,5% το 2025. Ο δανεισμός προς τις επιχειρήσεις αναπτύσσεται με ταχείς ρυθμούς, υποστηριζόμενος από τη μείωση των επιτοκίων δανεισμού και από δημόσια προγράμματα, όπως το Ταμείο Ανάκαμψης.