Οι αυξανόμενες πληθωριστικές πιέσεις που δέχεται η κατασκευαστική αγορά δημιουργούν ασφυκτικές συνθήκες για τα έργα υποδομών και την ανάπτυξη κατοικιών, οδηγώντας ακόμη και στην ακύρωση έργων.
Εταιρείες ανάπτυξης και κατασκευαστές μιλούν για κόστη που κινούνται εκτός ελέγχου ενώ εργοληπτικές επιχειρήσεις του δημοσίου κάνουν λόγο για συνθήκες ανωτέρας βίας από τις ραγδαίες αυξήσεις στις τιμές των υλικών.
Κλίμα αβεβαιότητας στην κατασκευή κατοικίας
Οι συνεχόμενες ανατιμήσεις έχουν δημιουργήσει ένα κλίμα αβεβαιότητας και υψηλού ρίσκου στην αγορά οικοδομής.
Παράγοντες της αγοράς κάνουν λόγο για αυξήσεις 30% σε κατασκευαστικά υλικά από την αρχή του πολέμου στο Ιράν έως τώρα ενώ στοιχεία για επιμέρους προιόντα παρουσιάζουν ακόμα μεγαλύτερη αύξηση.
Την ίδια στιγμή, η ζήτηση για διαμερίσματα παραμένει στα ύψη, ωστόσο η αγορά φαίνεται να έχει φτάσει τα όρια της. Στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδας που δημοσιεύθηκαν πριν από λίγες ημέρες, δείχνουν ότι οι διψήφιοι ρυθμοί αύξησης στις τιμές μάλλον ανήκουν στο παρελθόν.
Για το πρώτο τρίμηνο της χρονιάς καταγράφηκε άνοδος στις τιμές των διαμερισμάτων κατά 5,7%, έναντι 8,3% το προηγούμενο τρίμηνο και 7,5% το α΄ τρίμηνο του 2025.
Υποχωρεί η υπερθέρμανση
Συνεπώς οι κατασκευαστές να μην μπορούν να περνούν σε πολλά έργα τις αυξήσεις από τα οικοδομικά υλικά στις τελικές τιμές πώλησης, όπως συνέβαινε στα πρότζεκτ τους μέχρι πρόσφατα. Παράγοντες της αγοράς αναφέρουν στο Euro2day.gr ότι στο σημερινό πληθωριστικό περιβάλλον οι εταιρείες ανάπτυξης έχουν στη διάθεσή τους λιγότερα «όπλα» να κάνουν διαχείριση ρίσκου.
«Όταν δεν μπορείς να αυξήσεις τις τιμές πώλησης, τα περιθώρια κέρδους μειώνονται. Σε κάποιες περιπτώσεις το δέχεσαι, σε άλλες όχι, ειδικά όταν υπάρχει δανεισμός. Γι’ αυτό πλέον εξετάζουμε τα νέα έργα που αναλαμβάνουμε πολύ πιο προσεκτικά, καθώς υπάρχει μεγάλη αβεβαιότητα ως προς το κόστος», σημειώνουν πηγές της αγοράς.
«Υπάρχουν έργα που πριν από 18 μήνες θα κάναμε, αλλά σήμερα λέμε όχι, επειδή τα νούμερα δεν βγαίνουν», προσθέτουν οι ίδιοι.
Οι επιπτώσεις τόσο του πολέμου, όσο και του νέου κύματος του πληθωρισμού δεν έχουν αποτυπωθεί ακόμα στα επίσημα στοιχεία της οικοδομικής δραστηριότητας.
Υπενθυμίζεται ότι μέχρι τον Φεβρουάριο έχει δημοσιεύσει η ΕΛΣΤΑΤ στοιχεία της αγοράς ενώ ο πόλεμος ξεκίνησε στα τέλη Φεβρουαρίου. Τα στοιχεία της οικοδομικής δραστηριότητας για τον Μάρτιο δημοσιεύονται στις 29 Ιουνίου.
Πιέσεις στη ρευστότητα
Πέρα από τις πιέσεις στην κερδοφορία, οι υψηλότερες τιμές - και η ανεξέλεγκτη πορεία τους - δημιουργούν ένα ασφυκτικό περιβάλλον ρευστότητας.
Ο Φώτης Γιόφτσιος, CEO της ολλανδικής Ten Brinke στην Ελλάδα, σημείωσε σε πρόσφατο συνέδριο ότι έχουν μεταβληθεί ριζικά οι συνθήκες πίστωσης στην αγορά. «Στο παρελθόν, όταν παίρναμε από τους προμηθευτές μας προσφορές μας έδιναν ένα περιθώριο 40-45 ημερών για την πληρωμή. Τώρα είναι 24 ώρες το περιθώριο, άντε μετά βίας 48 ώρες. Γιατί δυστυχώς μεταβάλλονται οι συνθήκες κάθε μέρα», ανέφερε ο κ. Γιόφτσιος.
Οξύτατο πρόβλημα στα έργα δημοσίου
Στα έργα του δημοσίου, οι συνθήκες χαρακτηρίζονται ως ακραίες από τις εργοληπτικές επιχειρήσεις που ζητούν την αναπροσαρμογή των αμοιβών τους.
Σε κοινή επιστολή των ΠΕΔΜΕΔΕ, ΠΕΣΕΔΕ, ΣΑΤΕ που εστάλη πριν από λίγες ημέρες στο Υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών, οι οργανώσεις υπογραμμίζουν ότι «η αρχική εντύπωση ότι το φαινόμενο των ραγδαίων αυξήσεων θα είχε προσωρινό χαρακτήρα έχει προ πολλού διαψευσθεί».
Πλέον όλες οι σχετικές αναλύσεις επισημαίνουν ότι τα επίπεδα τιμών και πληθωρισμού θα παραμείνουν υψηλά, ακόμη κι εάν επέλθει κάποιας μορφής συμφωνία μεταξύ των αντιμαχόμενων πλευρών, αναφέρουν στο μήνυμά τους.
«Αυτή η κατάσταση έχει δημιουργήσει συνθήκες ανωτέρας βίας κατά την υλοποίηση των δημοσίων συμβάσεων έργων αφού οι Εργοληπτικές Επιχειρήσεις καλούνται να ανταποκριθούν στις συμβατικές τους υποχρεώσεις χωρίς να ενεργοποιείται η πρόβλεψη του νομοθέτη για ουσιαστική αναπροσαρμογή του εργολαβικού ανταλλάγματος αντίστοιχη των αυξήσεων των τιμών της αγοράς, ώστε να διατηρηθεί η αρχική οικονομική ισορροπία των συμβάσεων δημοσίων έργων σε μια κρίσιμη χρονική στιγμή για την ολοκλήρωση των έργων», τονίζεται στην επιστολή.
Πρόκειται για τη δεύτερη επιστολή που στέλνουν στην πολιτική ηγεσία του Υπουργείου ζητώντας να παρέμβει ώστε να συνεχίσουν κανονικά τα έργα.
Συγκεκριμένα, ζητούν την ενεργοποίηση της πρόβλεψης της παραγράφου 23 του άρθρου 153 του Ν.4412/2016 σύμφωνα με την οποία «με απόφαση του Υπουργού Υποδομών και Μεταφορών, μπορεί να ορίζονται συντελεστές αναθεώρησης, αν διαπιστωθεί από τις αρμόδιες υπηρεσίες της Γενικής Γραμματείας Υποδομών μεγάλη απόκλιση από τις τιμές του τριμήνου δημοπράτησης».
«Προφανώς είναι τέτοια η ένταση των αυξήσεων που το πρόβλημα πρέπει άμεσα και δραστικά να επιλυθεί με τη λήψη κατάλληλων μέτρων που θα εξασφαλίζουν την εύρυθμη λειτουργία των εν εξελίξει έργων ανά την επικράτεια», καταλήγουν οι οργανώσεις.