Με επτά παρεμβάσεις, οι οποίες θα υλοποιηθούν σταδιακά από τις αρχές Ιουλίου μέχρι τα μέσα του φθινοπώρου, η κυβέρνηση επιχειρεί να υψώσει ανάχωμα στο ιδιωτικό χρέος, το οποίο υπερβαίνει τα 240 δισ. ευρώ, αποτελώντας «νάρκη» για τα νοικοκυριά, τις επιχειρήσεις και κατ’ επέκταση για την οικονομία.
Αν και ως ποσοστό του ΑΕΠ το ιδιωτικό χρέος κυμαίνεται κοντά στο 95%, σαφώς χαμηλότερα από το 121% του ΑΕΠ που είναι ο ευρωπαϊκός μέσος όρος, η εξέλιξή του προβληματίζει έντονα την κυβέρνηση, με τον υπουργό Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκο Πιερρακάκη να δηλώνει ότι: «Το να είμαστε σε καλύτερο σημείο από την υπόλοιπη Ευρώπη… δεν πάει να πει ότι δεν θα ασχοληθούμε με το ζήτημα».
Στην κατεύθυνση αυτή, η δέσμη των μέτρων που ενσωματώθηκε στο πολυνομοσχέδιο του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών (ΥΠΕΘΟΟ), το οποίο, μετά τη διαβούλευση, κατατέθηκε προς συζήτηση και ψήφιση στη Βουλή, δίνει νέα ευκαιρία σε τουλάχιστον 1,5 εκατομμύριο οφειλέτες της Εφορίας, του ΕΦΚΑ, των τραπεζών και των servicers να ρυθμίσουν τα χρέη τους σε πολλές δόσεις, απλώνοντας παράλληλα δίχτυ προστασίας γύρω από την κύρια κατοικία και τις τραπεζικές καταθέσεις.
Το ισχυρότερο από τα μέτρα αφορά τη ρύθμιση, σε 72 δόσεις, οφειλών προς την Εφορία και τον ΕΦΚΑ που δημιουργήθηκαν προ του 2024 (κατέστησαν ληξιπρόθεσμες έως και τις 31 Δεκεμβρίου 2023).
Η αίτηση υποβάλλεται ηλεκτρονικά έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026, καθώς η ηλεκτρονική πλατφόρμα αναμένεται να ανοίξει έως τα μέσα Ιουλίου.
Βασική προϋπόθεση είναι οι νεότερες υποχρεώσεις, δηλαδή όσες δημιουργήθηκαν μετά την 1η Ιανουαρίου 2024, να έχουν εξοφληθεί ή να έχουν ρυθμιστεί και να εξοφλούνται κανονικά. Το ελάχιστο ποσό μηνιαίας δόσης ορίζεται στα 30 ευρώ, ενώ η βασική οφειλή επιβαρύνεται με σταθερό ετήσιο επιτόκιο 5,84%.
Παράλληλα, προβλέπονται συγκεκριμένες προϋποθέσεις συνέπειας. Ο οφειλέτης θα πρέπει να έχει υποβάλει τις δηλώσεις φορολογίας εισοδήματος των τελευταίων πέντε ετών, εφόσον έχει λήξει η σχετική προθεσμία, να μην έχει καταδικαστεί αμετάκλητα για φοροδιαφυγή ή λαθρεμπορία και να έχει τακτοποιήσει τυχόν άλλες ληξιπρόθεσμες οφειλές που δεν εντάσσονται στη συγκεκριμένη ρύθμιση.
Όσο η ρύθμιση τηρείται, παρέχονται σημαντικά ευεργετήματα, όπως φορολογική ενημερότητα, αναστολή αναγκαστικών μέτρων είσπραξης και αναστολή ποινικής δίωξης για χρέη προς το Δημόσιο.
Oι παρεμβάσεις
| Παρέμβαση | Δικαιούχοι & Όρια | Βασικοί Όροι & Δόσεις |
|---|---|---|
| 1. Νέα Ρύθμιση 72 Δόσεων | Οφειλέτες με χρέη προς Εφορία και ΕΦΚΑ, τα οποία κατέστησαν ληξιπρόθεσμα έως τις 31 Δεκεμβρίου 2023. | • Έως 72 μηνιαίες δόσεις. • Ελάχιστη δόση: 30 ευρώ. • Σταθερό ετήσιο επιτόκιο: 5,84%. • Προϋπόθεση: Εξόφληση ή ρύθμιση των οφειλών που δημιουργήθηκαν μετά την 1η Ιανουαρίου 2024. • Υποβολή αιτήσεων έως 31 Δεκεμβρίου 2026 (αναμένεται άνοιγμα πλατφόρμας στα μέσα Ιουλίου). • Ευεργετήματα: Φορολογική ενημερότητα, αναστολή αναγκαστικών μέτρων και ποινικής δίωξης. |
| 2. Νέο Πλαίσιο Εξωδικαστικού Μηχανισμού | Φυσικά και νομικά πρόσωπα με οφειλές προς το Δημόσιο και τα ασφαλιστικά ταμεία. Μείωση του κατώτατου ορίου οφειλών στις 5.000 ευρώ (από 10.000 ευρώ). | • Έως 240 μηνιαίες δόσεις για Δημόσιο/Ταμεία. • Έως 420 μηνιαίες δόσεις για τράπεζες/servicers. • Σταθερό επιτόκιο 3% για χρέη προς το Δημόσιο. • Αυτοματοποιημένη πρόταση ρύθμισης μέσω αλγορίθμου της πλατφόρμας. • Απαιτείται συναίνεση στην άρση τραπεζικού και φορολογικού απορρήτου. • Ενεργοποίηση έναν μήνα μετά τη δημοσίευση του νόμου στο ΦΕΚ. |
| 3. Προστασία Πρώτης Κατοικίας | Οφειλέτες που εντάσσονται στον εξωδικαστικό μηχανισμό. | • Δυνατότητα διαχωρισμού της κύριας κατοικίας από την υπόλοιπη περιουσία (από τις 21 Σεπτεμβρίου 2026). • Η ρύθμιση εστιάζει μόνο στην αξία της πρώτης κατοικίας, χωρίς να συνυπολογίζεται υποχρεωτικά το σύνολο της περιουσίας. • «Κούρεμα» οφειλών, μικρότερη μηνιαία δόση και αποπληρωμή σε έως 420 δόσεις (35 έτη) με ρευστοποίηση των λοιπών περιουσιακών στοιχείων. |
| 4. Φορέας Απόκτησης & Επαναμίσθωσης Ακινήτων | Ευάλωτοι οφειλέτες που κινδυνεύουν να χάσουν την πρώτη κατοικία τους σε πλειστηριασμό (περίπου 15.000 νοικοκυριά). | • Ο Φορέας (με Προσωρινό Ανάδοχο την «Christofferson, Robb & Co., LLC») αναμένεται να ενεργοποιηθεί πλήρως το φθινόπωρο. • Δυνατότητα παραμονής στην κύρια κατοικία ως μισθωτές για 12 έτη, με χαμηλό ενοίκιο. • Δικαίωμα επαναγοράς του ακινήτου στο τέλος της περιόδου. • Έως την ενεργοποίηση, ισχύει το Ενδιάμεσο Πρόγραμμα με αναστολή πλειστηριασμών και κρατική επιδότηση έως 210 ευρώ. |
| 5. Δάνεια σε Ελβετικό Φράγκο | Δανειολήπτες με δάνεια σε ελβετικό φράγκο. | • Παράταση του προγράμματος προστασίας έως τις 30 Σεπτεμβρίου 2026. • Στόχος η μετατροπή του δανείου σε ευρώ με μόνιμο τρόπο. • Σταθερό επιτόκιο και σταθερή δόση. • Στοιχεία δικαιοσύνης και «κούρεμα» ανάλογα με το εισόδημα. |
| 6. Ακατάσχετο Όριο | Όλοι οι οφειλέτες με χρέη προς το Δημόσιο και τις τράπεζες. | • Αύξηση του ακατάσχετου ποσού καταθέσεων σε τραπεζικούς λογαριασμούς στα 1.600 ευρώ (από 1.250 ευρώ). • Αντιπροσωπεύει αύξηση 28%, ξεπερνώντας τον σωρευτικό πληθωρισμό. |
| 7. Δεσμευμένοι Λογαριασμοί | Φορολογούμενοι και επιχειρήσεις με δεσμευμένους λογαριασμούς λόγω ληξιπρόθεσμων οφειλών. | • Δυνατότητα «ξεμπλοκαρίσματος» των λογαριασμών με καταβολή του 25% της συνολικής οφειλής. • Ρύθμιση του υπόλοιπου ποσού. • Η δυνατότητα αυτή παρέχεται άπαξ. |
Εξωδικαστικός
Το νέο πλαίσιο του Εξωδικαστικού Μηχανισμού για οφειλές προς το Δημόσιο και τα ασφαλιστικά ταμεία δίνει τη δυνατότητα ένταξης σε οφειλέτες (φυσικά και νομικά πρόσωπα) με χρέη άνω των 5.000 ευρώ, διευρύνοντας έτσι την πρόσβαση σε ένα εργαλείο που μέχρι σήμερα αφορούσε οφειλές άνω των 10.000 ευρώ.
Μέσω του εξωδικαστικού, τα χρέη μπορούν να αποπληρωθούν ακόμα και σε έως 240 μηνιαίες δόσεις, με σταθερό επιτόκιο 3%. Μάλιστα για χρέη στις τράπεζες και στους servicers οι δόσεις φθάνουν έως τις 420, με την τελική πρόταση αποπληρωμής να προκύπτει αυτοματοποιημένα μέσω ειδικού αλγορίθμου της πλατφόρμας.
Σε αντίθεση με τη ρύθμιση των 72 δόσεων, ο εξωδικαστικός μηχανισμός λαμβάνει υπόψη τη συνολική οικονομική εικόνα του οφειλέτη.
Εξετάζονται εισοδήματα, περιουσιακά στοιχεία, τραπεζικές καταθέσεις, λοιπές υποχρεώσεις και πραγματική δυνατότητα αποπληρωμής. Για τον λόγο αυτό, η ένταξη προϋποθέτει συναίνεση στην άρση του τραπεζικού και φορολογικού απορρήτου. Το πλεονέκτημα της διαδικασίας είναι ότι, σε συγκεκριμένες περιπτώσεις, μπορεί να προβλεφθεί όχι μόνο μακροχρόνια αποπληρωμή, αλλά και μερική διαγραφή τόκων, προσαυξήσεων ή ακόμη και μέρους της βασικής οφειλής.
Η ρύθμιση ενεργοποιείται έναν μήνα μετά τη δημοσίευση του νόμου στο ΦΕΚ.
Πρώτη κατοικία
Μέσω του εξωδικαστικού μηχανισμού, από τις 21 Σεπτεμβρίου 2026, παρέχεται η δυνατότητα διαχωρισμού της κύριας κατοικίας από την υπόλοιπη περιουσία του οφειλέτη. Ο οφειλέτης μπορεί να εξαιρέσει το σπίτι του από τη διαδικασία ρευστοποίησης, εξασφαλίζοντας «κούρεμα» οφειλών, μικρότερη μηνιαία δόση και αποπληρωμή σε έως 420 δόσεις (έως 35 έτη) με αντάλλαγμα τη ρευστοποίηση των λοιπών περιουσιακών του στοιχείων.
Με το πολυνομοσχέδιο, εισάγονται νέες στοχευμένες διαδικασίες για την προστασία της πρώτης κατοικίας.
Σε αντίθεση με το ισχύον πλαίσιο, όπου λαμβάνεται υπόψη το σύνολο των οφειλών και της περιουσίας, η νέα διαδικασία εστιάζει μόνο στην αξία της πρώτης κατοικίας, χωρίς να συνυπολογίζεται υποχρεωτικά το σύνολο της περιουσίας του.
Φορέας ακινήτων
Το φθινόπωρο αναμένεται να ενεργοποιηθεί ο Φορέας Απόκτησης και Επαναμίσθωσης Ακινήτων. Ο οικονομικός φορέας «Christofferson, Robb & Co., LLC» αναδείχθηκε ως ο προσωρινός ανάδοχος για τον Φορέα Ακινήτων, ο οποίος, αφού προσκομίσει τα δικαιολογητικά κατακύρωσης και αυτά κριθούν πλήρη, θα κηρυχθεί οριστικός ανάδοχος και θα κληθεί να υπογράψει τη Σύμβαση Παραχώρησης, η οποία στη συνέχεια θα εισαχθεί στη Βουλή προς κύρωση.
Αυτό αποτελεί και το τελικό στάδιο της διαδικασίας επιλογής του στρατηγικού επενδυτή που θα αναλάβει τη διαχείριση του Φορέα, ο οποίος θα δώσει την ευκαιρία σε περίπου 15.000 νοικοκυριά που κινδυνεύουν να χάσουν την πρώτη κατοικία τους σε πλειστηριασμό να συνεχίσουν να μένουν σε αυτήν, πληρώνοντας χαμηλό ενοίκιο.
Έως την πλήρη ενεργοποίηση του Φορέα, παραμένει σε ισχύ το Ενδιάμεσο Πρόγραμμα στήριξης ευάλωτων οφειλετών σύμφωνα με το οποίο αναστέλλεται αμέσως η διαδικασία αναγκαστικής εκτέλεσης της κύριας κατοικίας του οφειλέτη ενώ ταυτόχρονα παρέχεται κρατική επιδότηση της δόσης του δανείου έως 210 ευρώ.
Ελβετικό φράγκο
Για τα δάνεια σε ελβετικό φράγκο, παρατείνεται, μέχρι 30 Σεπτεμβρίου 2026, το πρόγραμμα προστασίας δανειοληπτών. Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΥΠΕΘΟΟ, περίπου 14.000 δανειολήπτες έχουν εκδηλώσει ενδιαφέρον και έχουν προχωρήσει σε αίτηση ένταξης στο πρόγραμμα.
Ακατάσχετο όριο
Το ακατάσχετο ποσό καταθέσεων σε τραπεζικούς λογαριασμούς αυξάνεται από τα 1.250 ευρώ στα 1.600 ευρώ για όλα τα χρέη προς Δημόσιο και τράπεζες.
Το όριο των 1.250 ευρώ ήταν «παγωμένο» από το 2015, όταν θεσπίστηκε επί ΣΥΡΙΖΑ. Το νέο όριο των 1.600 ευρώ αντιπροσωπεύει αύξηση 28%, ξεπερνώντας τον σωρευτικό πληθωρισμό της περιόδου (20,8%).
Το μέτρο ουσιαστικά προσαρμόζει την προστασία των καταθέσεων στις σύγχρονες οικονομικές συνθήκες και το αυξημένο κόστος διαβίωσης.
Δεσμευμένοι λογαριασμοί
Φορολογούμενοι και επιχειρήσεις με δεσμευμένους λογαριασμούς λόγω ληξιπρόθεσμων οφειλών θα μπορούν να τους ξεμπλοκάρουν καταβάλλοντας το 25% της συνολικής οφειλής και να ρυθμίσουν το υπόλοιπο ποσό. Η δυνατότητα αυτή παρέχεται άπαξ και αποσκοπεί στη διατήρηση ενός ελάχιστου επιπέδου ρευστότητας για την κάλυψη λειτουργικών αναγκών, ιδίως για μικρομεσαίες επιχειρήσεις και ελεύθερους επαγγελματίες.