Στην απουσία πολιτικής βούλησης και στη γενικότερη έλλειψη στρατηγικής για την αύξηση της παραγωγικότητας απέδωσε ο πρόεδρος του ΣΕΒ, Σπύρος Θεοδωρόπουλος, την αδυναμία υποστήριξης μεγάλων παραγωγικών επενδύσεων.
Όπως ανέφερε ο ίδιος, στην παρουσίαση μελέτης του ΕΜΠ για λογαριασμό του Συνδέσμου Βιομηχανιών Βορείου Ελλάδος για τις επιταχυνόμενες αποσβέσεις για τις παραγωγικές επενδύσεις στην ελληνική βιομηχανία, «το δημοσιονομικό κόστος για έναν τέτοιο μηχανισμό αντιστοιχεί σε δύο fuel pass ή στο πακέτο στήριξης των ευάλωτων ομάδων κατά τη διάρκεια της ανόδου του ενεργειακού κόστους». Η μελέτη δείχνει ότι το κίνητρο αυτό όχι μόνο δεν αποτελεί δημοσιονομικό κόστος, αλλά τελικά αυξάνει τα φορολογικά έσοδα από τη ρευστότητα που απελευθερώνεται, τις επενδύσεις που πραγματοποιούνται και την αύξηση των θέσεων εργασίας.
Σύμφωνα με τη μελέτη, η εφαρμογή ταχύτερων αποσβέσεων μπορεί να οδηγήσει σε σημαντική ενίσχυση της οικονομικής δραστηριότητας, με θετικές επιδράσεις περίπου 504 εκατ. ευρώ στο ΑΕΠ από την υλοποίηση νέων επενδύσεων, άνω των 158 εκατ. ευρώ στα δημόσια έσοδα, αλλά και σημαντική επιρροή στην ανάπτυξη της απασχόλησης.
Παράλληλα, η μελέτη υπογραμμίζει ότι οι επιταχυνόμενες αποσβέσεις δεν αποτελούν κόστος για τον κρατικό προϋπολογισμό, αλλά αναβαλλόμενα έσοδα, η απώλεια των οποίων αντισταθμίζεται πλήρως από την αύξηση των επενδύσεων και τις πολλαπλασιαστικές επιδράσεις στην οικονομία.
Τα συμπεράσματα της μελέτης
Σύμφωνα με τον καθηγητή Οικονομικής Αξιολόγησης Συστημάτων Τεχνολογίας, Καινοτομίας και Επιχειρηματικότητας της Σχολής Χημικών Μηχανικών ΕΜΠ, Διευθυντή του ΕΒΕΟ, κ. Άγγελο Τσακανίκα, «η μελέτη δείχνει ότι οι επιταχυνόμενες αποσβέσεις μπορούν να λειτουργήσουν ως ένας αποτελεσματικός μηχανισμός ενίσχυσης των παραγωγικών επενδύσεων».
«Η σημασία τους», πρόσθεσε, «βρίσκεται στο γεγονός ότι ενισχύουν τη ρευστότητα των επιχειρήσεων στην αρχή του επενδυτικού κύκλου, δηλαδή τη στιγμή κατά την οποία λαμβάνονται κρίσιμες αποφάσεις για νέο εξοπλισμό, τεχνολογική αναβάθμιση και αύξηση παραγωγικής δυναμικότητας. Η δυναμική τόνωση στο cash flow των επιχειρήσεων μπορεί να τους επιτρέπει μεσοπρόθεσμα να πραγματοποιήσουν περαιτέρω επενδυτικές κινήσεις. Πρόκειται δηλαδή, για ένα μέτρο που μπορεί να λειτουργήσει ως ένα ισχυρό κίνητρο για επενδύσεις σε μηχανολογικό εξοπλισμό ενώ δημιουργεί και ταχύτερους επενδυτικούς κύκλους, ζήτημα κομβικό για τη βιομηχανία της χώρας».
Σπύρος Θεοδωρόπουλος
Ο πρόεδρος του ΣΕΒ, κ. Σπύρος Θεοδωρόπουλος, τόνισε την ανάγκη για επενδύσεις στη βιομηχανία. «Η Ελλάδα», όπως είπε, «βρίσκεται στο 17% στις επενδύσεις, αλλά απέχουμε ακόμα αρκετά από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο του 21%. Το 17% αφορά το σύνολο των επενδύσεων στη χώρα, ωστόσο εκείνες που δημιουργούν τη μεγαλύτερη προστιθέμενη αξία είναι οι βιομηχανικές. Στο πλαίσιο του νέου παραγωγικού μοντέλου χρειάζονται εργαλεία που θα ενισχύσουν τις παραγωγικές επενδύσεις και οι επιταχυνόμενες αποσβέσεις είναι ένα τέτοιο εργαλείο. Ο οριζόντιος χαρακτήρας του μέτρου δημιουργεί μια πολύ χρήσιμη ευελιξία στις βιομηχανίες, καθώς δεν απαιτούνται πολλαπλά επίπεδα εγκρίσεων από τη δημόσια διοίκηση».
Δημοσιονομικό κόστος
Από την πλευρά του, ο Γενικός Γραμματέας Βιομηχανίας, Ελευθέριος Κρητικός εξήγησε ότι η κυβέρνηση ακολουθεί μια συγκεκριμένη δημοσιονομική πολιτική και τις εισηγήσεις του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους που λαμβάνει το μείγμα έκτακτων και επαναλαμβανόμενων εσόδων και δαπανών, προκειμένου να επιτευχθούν οι στόχοι του προϋπολογισμού. Όπως ανέφερε, η μείωση των φόρων κατά 300 εκατ. ή 500 εκατ. ευρώ σε ένα έτος επιβάλλει την κάλυψη από αντίστοιχο επαναλαμβανόμενο έσοδο ή από τη δημιουργία αντίστοιχου αντισταθμίσματος (μείωση δαπανών ή αύξηση φόρων).
Ωστόσο, η προσέγγιση αυτή δεν λαμβάνει υπόψη το «κόστος της αδράνειας», δηλαδή την έλλειψη ρευστότητας που απαιτείται για επενδύσεις, δημιουργώντας νέα δημόσια έσοδα και νέες θέσεις εργασίας. Όπως υποστήριξε η κα Ιωάννα Μητρογιάννη, αναπληρώτρια Επικεφαλής της Διεύθυνσης Φορολογίας και Τελωνειακής Ένωσης (TAXUD), οι επιταχυνόμενες αποσβέσεις είναι απαραίτητες για τη δημιουργία ρευστότητας που θα υποστήριζε μεγάλες επενδύσεις για την πράσινη μετάβαση. Επεσήμανε ότι 20 από τα 27 κράτη-μέλη εφαρμόζουν σχετικούς μηχανισμούς, γεγονός που δείχνει ότι η επιτάχυνση της ανάκτησης του επενδυτικού κόστους αποτελεί πλέον βασικό μοχλό στήριξης της βιομηχανικής ανταγωνιστικότητας στην Ευρώπη.
Ο κ. Πάνος Λώλος, Πρόεδρος του Συνδέσμου Βιομηχανιών Στερεάς Ελλάδας, δήλωσε: «Η ελληνική βιομηχανία έχει ανάγκη από εργαλεία που μετατρέπουν την επενδυτική πρόθεση σε επενδυτική πράξη. Οι επιταχυνόμενες αποσβέσεις δεν είναι απλώς ένας τεχνικός φορολογικός μηχανισμός. Είναι ένας πρακτικός τρόπος να στηριχθεί η ρευστότητα των επιχειρήσεων, να επιταχυνθεί ο εκσυγχρονισμός του παραγωγικού εξοπλισμού και να ενισχυθεί η ανταγωνιστικότητα της ελληνικής οικονομίας. Αν θέλουμε περισσότερες παραγωγικές επενδύσεις, οφείλουμε να δημιουργήσουμε το πλαίσιο που θα τις ξεκλειδώσει».
Τα σενάρια
Σύμφωνα με τα βασικά σενάρια της μελέτης προκύπτει ότι:
- Το πρώτο έτος εφαρμογής υψηλότερων συντελεστών απόσβεσης τα έσοδα από τον φόρο υποχωρούν (σε σχέση με την εφαρμογή σταθερής απόσβεσης) κατά €377 εκατ. ευρώ.
- Το δεύτερο έτος μειώνονται τα δημόσια έσοδα κατά 200 έως 295 εκατ. ευρώ, ενώ τα επόμενα έτη η υποχώρηση είναι μικρότερη και σχεδόν μηδενίζονται μέχρι το πέμπτο έως έβδομο έτος (ανάλογα με το σενάριο για το ύψος συντελεστών απόσβεσης).
- Από το 5ο ή 7ο έτος (ανάλογα με το σενάριο) εμφανίζεται αύξηση δημοσίων εσόδων (φορολογικά έσοδα) κατά 169 έως 182 εκατ. ευρώ το έτος από τις επενδύσεις που είχαν πραγματοποιηθεί.
Εργαλείο ρευστότητας
Η μελέτη σημειώνει ότι σε μια περίοδο κατά την οποία η Ευρώπη επανατοποθετεί τη βιομηχανία στο επίκεντρο της οικονομικής ανθεκτικότητας, της πράσινης μετάβασης και της στρατηγικής αυτονομίας, η συζήτηση ανέδειξε ότι η ενίσχυση των παραγωγικών επενδύσεων δεν μπορεί να περιορίζεται σε γενικές κατευθύνσεις πολιτικής. Απαιτεί πρακτικά εργαλεία που μειώνουν το βάρος της επενδυτικής απόφασης, ενισχύουν τη ρευστότητα των επιχειρήσεων και δημιουργούν τις προϋποθέσεις για ταχύτερη αναβάθμιση του παραγωγικού εξοπλισμού.
Σήμερα, στην Ελλάδα, οι αποσβέσεις για μηχανήματα και μηχανολογικό εξοπλισμό πραγματοποιούνται με σταθερό ετήσιο συντελεστή, με αποτέλεσμα μια βιομηχανική επένδυση να απαιτεί έως και 10 έτη για να αποσβεστεί πλήρως, ενώ η διάρκεια ζωής του εξοπλισμού σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να έχει παρέλθει. Το πλαίσιο αυτό, όπως αναδείχθηκε στη μελέτη, μπορεί να λειτουργεί ανασταλτικά για επιχειρήσεις με υψηλές κεφαλαιουχικές δαπάνες, ιδιαίτερα σε ένα περιβάλλον αυξημένου κόστους χρηματοδότησης, ενεργειακών πιέσεων και διεθνούς ανταγωνισμού.
Οι επιταχυνόμενες αποσβέσεις δίνουν στις επιχειρήσεις τη δυνατότητα να ανακτούν ταχύτερα το κόστος επενδύσεων σε πάγιο εξοπλισμό, ενισχύοντας τη διαθέσιμη ρευστότητα στα πρώτα και πιο κρίσιμα έτη του επενδυτικού κύκλου. Με τον τρόπο αυτό, δεν αποτελούν απλώς μια φορολογική ρύθμιση, αλλά ένα ουσιαστικό εργαλείο αναπτυξιακής και βιομηχανικής πολιτικής.
Έτσι, από τη σύγκριση με άλλες χώρες αναδεικνύεται η ανάγκη η Ελλάδα να εξετάσει πιο ευέλικτα και ανταγωνιστικά εργαλεία πολιτικής, προκειμένου να στηρίξει ουσιαστικά την παραγωγική της βάση, καθώς το ισχύον νομικό πλαίσιο αποτελεί ανταγωνιστικό μειονέκτημα σε σχέση με την Ευρωπαϊκή Ένωση.