«Εικόνα» δεν είναι μόνο το ακριβό ρολόι, το καινούργιο αυτοκίνητο ή το δείπνο σε γνωστό εστιατόριο. Είναι το πώς μετακινείσαι, που πίνεις έναν καφέ, πόσο συχνά βγαίνεις έξω, τι φοράς, αν έχεις πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας και εμφάνισης. Ή αν μπορείς να πληρώσεις μια δραστηριότητα για το παιδί ή μια σύντομη απόδραση, χωρίς να πέσουν «βαριά» στην τσέπη.
Στην Ελλάδα δεν υπάρχει δείκτης για το κόστος του status ή του lifestyle, όπως σε πολλές άλλες χώρες του εξωτερικού, σε ΕΕ και ΗΠΑ. Για τον λόγο, οι υπολογισμοί βασίστηκαν στην ΕΛΣΤΑΤ. Με βάση τα στοιχεία της Έρευνας Οικογενειακών Προϋπολογισμών, το ανώτερο 20% του πληθυσμού πραγματοποιεί μέση μηνιαία ισοδύναμη καταναλωτική δαπάνη 2.337 ευρώ ανά άτομο, χωρίς οικογένεια και παιδιά.
Το μέσο ποσό των 2.227 ευρώ είναι διπλάσιο από εκείνο του αμέσως προηγούμενου πεμπτημορίου (του 80% πλουσιότερου). Εκεί η αντίστοιχη μέση κατά κεφαλήν δαπάνη ανέρχεται σε 1.138 ευρώ. Η διαφορά των περίπου 1.200 ευρώ τον μήνα αποτυπώνει το πρόσθετο κόστος που απαιτείται για να υποστηριχθεί το καταναλωτικό πρότυπο του ανώτερου 20%.
Πρόκειται για δαπάνες που επιτρέπουν να κινείται κάποιος με άνεση στον «κύκλο» του, ακολουθώντας τα καταναλωτικά πρότυπα, τις συνήθειες, τις δραστηριότητες και τα αντίστοιχα έξοδα. Είναι, επίσης, το επιπλέον ποσό που πρέπει κάποιος να πληρώνει για το σπίτι όπου κατοικεί, την ποιότητα της καθημερινότητας, τις υπηρεσίες που χρησιμοποιεί και, συνολικά, για το επίπεδο ζωής που μπορείς να υποστηρίξεις.
Κανείς δεν γίνεται «κάποιος» αγοράζοντας μόνο ένα ακριβό κοστούμι ή ένα πολυτελές αυτοκίνητο. Η εικόνα διαμορφώνεται από το σύνολο των επιλογών της καθημερινότητας και αυτό φαίνεται από τη διαφορετική βαρύτητα που έχουν διάφορα έξοδα μεταξύ φτωχότερων και πλουσιότερων κλιμακίων του πληθυσμού. Στα υψηλότερα τμήματα, κάποιες δαπάνες θεωρούνται βασικές (υποχρεωτικές), όταν σε φτωχότερα κλιμάκια θεωρούνται περιττά ή πολυτέλεια.
Η συνολική μηνιαία δαπάνη των 2.337 ευρώ δεν αφορά μία μόνο κατηγορία εξόδων. Περιλαμβάνει το σύνολο των καταναλωτικών δαπανών που συνθέτουν το επίπεδο διαβίωσης του ανώτερου 20% του πληθυσμού, από τη στέγαση, τα τρόφιμα και την ενέργεια μέχρι τις μεταφορές, την εστίαση, την υγεία, την εκπαίδευση, την αναψυχή, την ένδυση και την προσωπική φροντίδα.
| Πόσο κοστίζει να ανεβαίνεις «σκαλοπάτι» | ||
|---|---|---|
| Επίπεδο καταναλωτικής δαπάνης για τα δύο υψηλότερα εισοδηματικά κλιμάκια του πληθυσμού | Μηνιαία δαπάνη (€) | Πρόσθετη δαπάνη από το προηγούμενο επίπεδο (€) |
| 4ο πεμπτημόριο (Από το 60% στο 80% υψηλότερο) | 1.138 | +281 |
| 5ο πεμπτημόριο (από το 80% στο ανώτερο 20%) | 2.337 | +1.199 |
| Πηγή: ΕΛΣΤΑΤ, Ερευνα Οικογενειακών Προϋπολογισμών. Επεξεργασία: Euro2day.gr. | ||
Τα έξοδα αυτά δεν σημαίνουν πάντα ματαιοδοξία, αλλά υποχρεωτικές δαπάνες για το επαγγελματικό και κοινωνικό περιβάλλον, όπου δραστηριοποιείται και κινείται. Κάποιοι μάλιστα το αποκαλούν «κόστος εργασίας». Όπως η φόρμα αποτελεί εργαλείο δουλειάς για έναν υδραυλικό και η λευκή μπλούζα μαζί με το στηθοσκόπιο για έναν γιατρό, έτσι και ορισμένες καταναλωτικές επιλογές αποτελούν μέρος της καθημερινής επαγγελματικής και κοινωνικής παρουσίας.
Πώς προκύπτει ο λογαριασμός
Η προσέγγιση για το κόστος ενός υψηλού τρόπου ζωής βασίζεται στα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ. Αυτές λαμβάνονται υπόψη ως μέσες μηνιαίες ισοδύναμες καταναλωτικές δαπάνες ανά πεμπτημόριο. Στη συνέχεια, συγκρίνονται με τη διάρθρωση των δαπανών του ανώτερου 20% του πληθυσμού.
Σημείο αναφοράς αποτελεί το πραγματικό καταναλωτικό πρότυπο του ανώτερου πεμπτημορίου και όχι κάποιο θεωρητικό καλάθι αγαθών. Η διαφορά των περίπου 1.200 ευρώ σε σχέση με το αμέσως προηγούμενο επίπεδο προκύπτει από πεξεργασία των διαθέσιμων στοιχείων της ΕΛΣΤΑΤ, προκειμένου να προσεγγιστεί το πρόσθετο κόστος που απαιτείται για τη μετάβαση στο υψηλότερο επίπεδο κατανάλωσης.
Ο πίνακας παρουσιάζει πώς κατανέμεται το ποσό αυτό ανά βασική κατηγορία δαπάνης.
| Το κόστος της «εικόνας» ανά άτομο Χωρίς οικογένεια και παιδιά | |
|---|---|
| Κατηγορία δαπάνης | Μηνιαία δαπάνη (€) |
| Μεταφορές | 397 |
| Εστιατόρια, καφέ, ξενοδοχεία | 304 |
| Υγεία | 236 |
| Αναψυχή και πολιτισμός | 157 |
| Ένδυση και υπόδηση | 119 |
| Προσωπική φροντίδα και λοιπά | 112 |
| Εκπαίδευση | 82 |
| Σύνολο δαπανών που συνδέονται περισσότερο με τον τρόπο ζωής | 1.407 |
| Λοιπές δαπάνες που στηρίζουν το υψηλό επίπεδο διαβίωσης (στέγαση, τρόφιμα, ενέργεια, επικοινωνίες, εξοπλισμός κατοικίας κ.λπ.) | 930 |
| Συνολική μηνιαία ισοδύναμη δαπάνη (ανώτερο 20%) | 2.337 |
Δείκτες lifestyle
Στο εξωτερικό υπάρχουν ήδη δείκτες που επιχειρούν να μετρήσουν το κόστος της εύπορης ζωής. Ο γνωστότερος είναι ο Lifestyle Index της Julius Baer, ο οποίος συγκρίνει το κόστος διατήρησης ενός υψηλού επιπέδου διαβίωσης σε μεγάλες πόλεις του κόσμου.
Ο δείκτης δεν μετρά το γενικό κόστος ζωής. Περιλαμβάνει αγαθά και υπηρεσίες που χαρακτηρίζουν την καθημερινότητα εύπορων νοικοκυριών, όπως μεταφορές, ταξίδια, εστιατόρια, ιδιωτική εκπαίδευση, υπηρεσίες υγείας και άλλες δαπάνες που συνθέτουν έναν συγκεκριμένο τρόπο ζωής.
Η Ελλάδα δεν συμμετέχει σε αντίστοιχη διεθνή κατάταξη. Ωστόσο, τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ επιτρέπουν να προσεγγιστεί μια ελληνική εκδοχή ενός τέτοιου δείκτη, βασισμένη στις πραγματικές δαπάνες των ελληνικών νοικοκυριών.
Μεταφορές
Η μεγαλύτερη επιμέρους κατηγορία κόστους για την «εικόνα» και για το πλουσιότερο 20% του πληθυσμού στην Ελλάδα αφορά τις μεταφορές. Δεν περιλαμβάνει μόνο το αυτοκίνητο, αλλά καύσιμα, συντήρηση, ταξί, μέσα μεταφοράς και μετακινήσεις που αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της επαγγελματικής και κοινωνικής ζωής.
Εστίαση
Ακολουθούν τα εστιατόρια, τα καφέ και τα ξενοδοχεία. Δεν πρόκειται μόνο για ψυχαγωγία, αλλά και για επαγγελματικές συναντήσεις, κοινωνικές υποχρεώσεις, μικρές αποδράσεις και δραστηριότητες που αποτελούν μέρος της καθημερινής κοινωνικής παρουσίας.
Υγεία
Σημαντική είναι και η δαπάνη για την υγεία και την εμφάνιση. Δεν αρκεί να υπάρχει υγεία αλλά πρέπει να φαίνεται, με λάμψη και νεότητα. Περιλαμβάνει ιδιωτικές ιατρικές επισκέψεις, διαγνωστικές εξετάσεις, φάρμακα και υπηρεσίες που εξασφαλίζουν ταχύτερη πρόσβαση και μεγαλύτερη αίσθηση ασφάλειας.
Αναψυχή και πολιτισμός
Βιβλία, κινηματογράφος, θέατρο, συναυλίες, αθλητικές δραστηριότητες και συνδρομές αποτελούν επίσης μέρος του καταναλωτικού προτύπου του ανώτερου 20%. Δεν είναι προαιρετικές δαπάνες, αλλά στοιχεία που διαμορφώνουν την ποιότητα ζωής.
Εκπαίδευση
Η εκπαίδευση περιλαμβάνει ξένες γλώσσες, φροντιστήρια, σεμινάρια και άλλες μορφές κατάρτισης, οι οποίες αντιμετωπίζονται ολοένα και περισσότερο ως επένδυση στην επαγγελματική εξέλιξη.
Ενδυση και προσωπική φροντίδα
Η ένδυση, η υπόδηση και η προσωπική φροντίδα αποτελούν τις πιο εμφανείς πλευρές της εικόνας, χωρίς όμως να είναι οι σημαντικότερες σε οικονομικό βάρος (σε σχέση με το σύνολο της δαπάνης). Ερχεται, όμως να προστεθεί σε ένα συνολικό επίπεδο κατανάλωσης που δεν εξαντλείται μόνο στην εξωτερική εμφάνιση.
Καταναλωτικό πρότυπο
Οι διαφορές δεν εντοπίζονται μόνο στο ύψος των δαπανών αλλά και στη σύνθεσή τους. Το ανώτερο 20% καταναλώνει περισσότερα σχεδόν σε όλες τις κατηγορίες, όχι μόνο επειδή διαθέτει υψηλότερο εισόδημα, αλλά επειδή ακολουθεί διαφορετικό πρότυπο κατανάλωσης.
Το κόστος της «εικόνας» είναι το άθροισμα πολλών μικρών και μεγάλων εξόδων που, μαζί, διαμορφώνουν έναν διαφορετικό τρόπο ζωής. Με βάση την επεξεργασία των στοιχείων της ΕΛΣΤΑΤ, το επίπεδο αυτό αντιστοιχεί σε συνολική μηνιαία δαπάνη 2.337 ευρώ ανά άτομο, ενώ το πρόσθετο ποσό που απαιτείται για να περάσει κάποιος από το αμέσως προηγούμενο επίπεδο στο ανώτερο 20% προσεγγίζει τα 1.200 ευρώ τον μήνα.